Morgunblaðið - 31.12.2022, Blaðsíða 38

38 MORGUNBLAÐIÐ TÍMAMÓT 31.12.2022
Shuran Huang fyrir The New York Times
Hæstiréttur snýr við dómi um fóstureyðingar
JÚNÍ Hæstiréttur Bandaríkjanna sneri 24.
júní við dóminum í máli Roe gegn Wade
frá 1973, sem snerist um að konur ættu
stjórnarskrárvarinn rétt á fóstureyðingum.
Rétturinn rökstuddi dóminn með því að
rétturinn til fóstureyðinga ætti ekki rætur í
sögu þjóðarinnar eða hefðum og hefði ver-
ið óþekktur þar til kom að máli Roe gegn
Wade. Fimm dómarar greiddu atkvæði
með því að snúa dóminum frá 1973 við, en
fjórir voru á móti. Úrskurðurinn þýddi að
ríki Bandaríkjanna eru ekki lengur bundin
þegar kemur að fóstureyðingum og var
því sýnt að rétturinn til fóstureyðinga yrði
afnumin í mörgum ríkjum. Þessi niðurstaða
olli miklum titringi um öll Bandaríkin. Joe
Biden Bandaríkjaforseti gagnrýndi réttinn
og sagði að hann væri kominn á „öfgafulla
og hættulega braut“. Á myndinni sjást and-
stæðingar fóstureyðinga fagna fyrir utan
Hæstarétt í Washington 24. júní.
Sam Yeh/AFP via Getty Images
Shinzo Abe deyr í banatilræði
JÚLÍ Shinzo Abe, fyrrverandi for-
sætisráðherra Japans, var skotinn
til bana 8. júlí þegar hann var að
flytja pólitísika ræðu í borginni
Nara. Hann var fluttur á háskóla-
sjúkrahúsið í Nara. Þar var tilkynnt
að hann væri látinn, 67 ára að
aldri. Abe var skotinn aftan frá með
heimatilbúnu vopni af stuttu færi.
Tilræðismaðurinn heitir Tetsuya
Yamagami. Hann hafði áður lýst
yfir reiði í garð einingarkirkjunnar
og meintra tengsla hennar við Abe.
Forsætisráðherrann fyrrverandi
sagði af sér 2020. Hann hafði þá
setið lengur óslitið en nokkur annar
forsætisráðherra Japans. Abe hafði
áfram mikil pólitísk áhrif eftir að
hann lét af embætti. Á myndinni
sést kona skrifa samúðarkveðju á
vegg Japansk-taívanska félagsins í
Taípei í Taívan.
John Sibley/Reuters
Johnson
fellst á að
fara frá
JÚLÍ Boris Johnson tilkynnti
afsögn sína sem forsætis-
ráðherra Bretlands 7. júlí.
Ákvörðun hans kom í kjölfar
þess að fjöldi ráðherra í ríkis-
stjórn hans hafði sagt af sér og
fjarað hafði undan stuðningi
við hann í Íhaldsflokknum. Þar
við bættist hneykslismál vegna
þingmannsins Chris Pincher,
sem tveir menn sögðu að hefði
káfað á sér á klúbbi í London.
Johnson var legið á hálsi fyrir
að skipa Pincher í mikilvæga
stöðu í flokknum. Johnson
tókst að leiða Bretland út úr
Evrópusambandinu. Hann var
á hinn bóginn vændur um að
fara frjálslega með sannleik-
ann og hygla vinum sínum.
Johnson var forsætisráðherra
í nærfellt þrjú ár. Liz Truss tók
sæti hans, en sagði af sér
rúmum sex vikum síðar eftir að
hún neyddist til að hætta við
áform sín um að lækka skatta
og missti stuðning í eigin
flokki. Hefur engin forsætisráð-
herra setið skemur á Bretlandi.
Á myndinni sést Johnson
fyrir utan Downing-stræti 10,
skömmu fyrir afsögn sína.
Evelyn Hockstein/Reuters
Leiðtogi al-Qaeda
ráðinn af dögum
ÁGÚST Joe Biden, forseti Bandaríkjanna, tilkynnti 1. ágúst að Banda-
ríkjamenn hefðu ráðið Egyptann Ayman al-Zawahiri, leiðtoga hryðjuverka-
samtakanna al-Qaeda, af dögum í drónaárás. Hryðjuverkamaðurinn varð
foringi al-Qaeda eftir að Osama bin Laden dó 2011. Hann var 71 árs og var
veginn á heimili sínu í Kabúl í Afganistan. Biden sagði í ræðu að hann hefði
leyft banatilræðið og með því hefði „réttlætinu verið fullnægt“. Al-Zawahiri
var náinn samstarfsmaður og einnig læknir bin Ladens og hafði mikið að
segja um aðgerðir al-Qaeda. Hann stofnaði hryðjuverkasamtök í Egypta-
landi, sem runnu saman við al-Qaeda á tíunda áratug 20. aldar. Hann var
þá eftirlýstur af Sameinuðu þjóðunum og Bandaríkjunum fyrir þátt sinn í
sprengjutilræðunum við sendiráð Bandaríkjanna í Keníu og Tansaníu 1988
og síðar sprengjutilræðum á Balí 2002. Á myndinni sést líkan af bækistöðv-
um al-Zawahiri, sem var notað þegar aðgerðin til að vega hryðjuverkaleið-
togann var kynnt Biden forseta. Það er nú á safni bandarísku leyniþjón-
ustunnar, CIA, í Virginíu.
Frank Augstein / POOL / AFP gegnum Getty Images)
70 ára valda-
skeið Elísa-
betar II.
JÚNÍ Fjögurra daga hátíð,
sem hófst 2. júní, var haldin
á Bretlandi til að fagna því að
Elísabet II. drottning hefði verið
við völd í 70 ár. Valdaafmælið
er kennt við platínu og hefur
enginn kóngur eða drottning
náð að sitja svo lengi á Bret-
landi. Valdatími drottningar náði
yfir nærri allan tímann frá lokum
síðari heimsstyrjaldar. Drottn-
ingin sat næstlengst við völd af
öllum kóngum og drottningum
veraldarsögunnar. Viðburðin-
um var fagnað með tónleikum,
sýningum og skrúðgöngum
og kveikt var á afmæliskyndl-
um í höfuðborgum allra ríkja
samveldisins. Drottningin lést
rúmum þremur mánuðum síðar,
8. september, 96 ára að aldri.
Á myndinni sést heilmynd af
drottningu í glugga gullvagns í
hátíðahöldunum í London.
FRÉTTAMYNDIR AF ERLENDUM VETTVANGI