Læknaneminn


Læknaneminn - 01.04.1991, Qupperneq 38

Læknaneminn - 01.04.1991, Qupperneq 38
1 1 R S Mynd 2. Hér er sýnt hvernig ákvarðað er hvort ísómeri er á R- eða S-formi. Hópunum sem tengjast handhverfri miðju er raðað niðureftirþyngdarvægi; þyngd fyrsta, annars, o.s.fr., atóms íkeðjunni. Hópurinn með ininnst vægi, hópur4, er látinn vera á bak við handhverfu miðjuna (atómið) og hóparnir 1,2 og 3 geta þá raðast réttsælis (R-form) eða rangsælis (S-form), d/l, dextro/Ievo eða +/-. Þetta kerfi er mikið notað og tákna forskeytin það hvort efnið snýr pólariseruðu ljósi til hægri (dextro) eða vinstri (levo), í vatnslausn við staðlaðar aðstæður. Þetta kerfi hefur þann kost að vera í flestum tilvikum tiltölulega auðvelt að ákvarða en hins vegar segir forskeytið ekkert til um raunverulega uppröðun atómanna í rúminu. Þessi forskeyti segja til um raunverulega staðsetningu mismunandi efnahópa umhverfis atómið sem myndar handhverfa miðju, sjá mynd 2. R stendur fyrir rectus eða hægri og S fyrir sinister eða vinstri. Notkun þessa kerfis hefur aukist töluvert að undanförnu. Stundum er þetta kerfi notað með því sem lýst var næst á undan; t.d. S(-)-própranólól. D/L. Þetta er gamalt kerfi sem hefur einkum verið notað fyrir amínósýrur og sykrunga; sbr. L-dópa, D- glúkósi. Þetta kerfi byggist á samanburði við uppröðun sömu eða svipaðra hópa á viðmiðunar- efnunum seríni og glýceraldehýði. cis/trans. Þetta kerfi lýsir uppröðun efnahópa umhverfis flöt sem oftast myndast fyrirtilstilli tvfbindings (getur ekki snúist) eða hrings, sbr. mynd 3. Ef líkir eða eins hópar eru sömu megin við flötinn er efnið á cis -formi en á trans -formi ef þeir eru sitt hvoru megin við flötinn. Eins og sést á myndinni er hér ekki um spegilmyndir að ræða og því strangt tekið ekki handhverfur, en vandamálin varðandi þessi efni eru nákvæmlega þau söinu og varðandi handhverf efni og því eru þau tekin hér ineð. a/fi. Sterakjarninn myndar flöt sem efnahópar geta verið ofan eða neðan við og er þetta táknað með a og 6 (6 fyrir ofan, a fyrir neðan). eutomer/distomer. Fyrir nokkrum árum var gerð tilraun til að einfalda þetta táknmál þannig að í stað efnafræðilegra eiginleika mætti nota verkun eða bindingu viðkomandi efnis. Eutomer er notað um þá handhverfu sem hefur meiri verkun eða binst meira, t.d. á ákveðna tegund viðtaka en distomer um hina handhverfuna sem hefur minni verkun eða binst minna. Þessi aðferð hefurekki náð mikilli útbreiðslu og stafar það m.a. af því að handhverfurnar hafa í sumum tilvikum ólíkar verkanir og/eða bindast ólfkum viðtökum. H. ,----v . COOH H2NCH2 N7 H Mynd 3. Myndin sýnir muninn á cis og trans. Et'nið sem myndin sýnir er trans-tranexamsýra, sem er trans- vegna þess að líkir eða eins hópar eru sitt hvoru megin við flötinn sem hringurinn myndar. Punktalínurnar tákna að hópamir eru á bak við flötinn en feitu línurnar að hóparnir eru framan við flötinn. Slíkur flötur myndast oftast fyrir tilstilli tvfbindings eða hrings.__________________________________ 36 LÆKNANEMINN 1 1991 44. árg.
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76

x

Læknaneminn

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Læknaneminn
https://timarit.is/publication/1885

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.