Læknaneminn - 01.04.1998, Blaðsíða 86

Læknaneminn - 01.04.1998, Blaðsíða 86
Ingvar Hákon Ólafsson og Einar Kr. Hjaltested leiðslutruflanir og aukasiög frá sleglum (ventricular ectopic contractions) og hjartaensím mælast hækkuð. Þó er ekki hægt að útiloka hjartamar með hjartalínuriti og auk þess þurfa breytingar á riti ekki að tákna hjarta- mar þannig í raun er hjartalínurit ekki góð rannsókn til greiningar á hjartamari. Ómskoðun af hjarta er besta rannsóknin við þessar aðstæður því hún sýnir hreyfi- truflanir hjartans. Rifbrot. Ein og sér draga rifbrot menn ekki til dauða nema hugsanlega slæmt flekabrjóst með lungna- mari. Rifbrot ber þó ekki að vanmeta því sársaukinn sem þeirn fylgir heftir öndun og eykur þannig á súrefnisþurrð (hypoxia) og sýringu (acidodis). Góð verkjastilling skiptir því miklu máli og getur vel lögð millirifja (intercostal) deyfing eða utanbasts (epidural) deyfing á brjósthrygg komið í veg fyrir að sjúklingur þurfi að fara í öndunarvél. Auk þess geta tiltekin rif- brot gefið vísbendingu um umfang og eðli áverkans. Til dæmis verður að útiloka áverka á stóru brjósthols- æðarnar ef um er að ræða brot á herðablöðum og brot á fyrsta og öðru rifi. Brot á 1 1. og 12. rifi benda oft til áverka á milta eða lifur. HELSTU KVIÐARHOLSÁVERKAR (THORACOABDOMEN) Kviðarholið inniheldur mörg blóðrík líffæri og getur blæðing frá þeim auðveldlega dregið fólk til dauða. Þindin getur náð upp að 4. rifi og því ber að hafa kviðarholslíffæri í huga við alla áverka neðan geirvarta auk þess sem meta verður kviðinn við alla sljóa háorkuáverka og þá sérstaklega ef sjúldingurinn er með lágan eða fallandi blóðþrýsting. Skoða þarf kviðinn sérstaklega með tilliti til ertingar á lífhimnu (peri- toneum). Ef slík skoðun leiðir í ljós stífan og auman kvið (sleppieymsli og bankeymsli) og sjúldingur heldur elcki uppi eðlilegum blóðþrýstingi er það blæðing í kviðarhol þar til annað sannast og ber að meðhöndla með kviðarholsaðgerð (explorative laporatomy). Rof á milta og lifur eru algengustu kviðarhols- áverkarnir og getur blætt gífurlega úr þessum líffærum. Þau þarf alltaf að hafa í huga við mat á kviðarholi, sérstaklega eftir högg neðarlega á brjóstkassa eða síðu. Brot á neðstu rifjum benda sterldega til áverka á þessi MJAÐMAGRINDARÁVERKI Mynd 2. I ljós kemur liðhlaup í hægri mjaðma- lið. Brot á pelvis hægra megin, gliðnun í hægri sacroiliacalið og rof á symfysu. líffæri. Greining fæst annað hvort í aðgerð eða með myndgreiningaraðferðum (tölvusneiðmynd eða ómun). Rof á milta er annað hvort saumað eða þá miltað tekið og við stóra sprungu í lifrinni er kviðurinn paklcaður með grisjum sem síðan eru fjarlægðar eftir að blæðing hefur stöðvast. Brot á mjaðmagrind er talið hér með kviðarhols- áverkum því bæði fylgja þeim oft áverkar á innri líf- færum (þvagblöðru, innri kynfærum og endaþarmi) auk þess sem þau geta valdið gríðarmiklum, lífshættu- legum blæðingum. Þessum áverka fylgja mikil eymsli við þrýsting á mjaðmakamba (crista iliaca) og er það mikilvægur hluti af mati á kviðarholsáverkum. Þó er alls ekki hægt að útiloka brot með þessu móti og er röntgenmynd af mjaðmagrind því mikilvæg rannsókn á fórnarlömbum fjöláverka. Stöðva þarf blæðinguna og oftast nægir að gera mjaðmagrindina stöðuga með ytri festingu til þess. Dugi það ekki til að stöðva blæðing- arnar þarf að „embolisera" mjaðmagrindaræðarnar sem blæða, því ekki má opna inn á slíka sjúklinga. Setja þarf þvaglegg hjá flestum mikið slösuðum, bæði til þess að tæma þvagblöðruna og fylgjast með þvagút- skilnaði. Endaþarmsþreifing og skoðun á grindarbotni (perineum) er mikilvægur hluti kviðskoðunar og ber 84 LÆKNANEMINN • 1. tbl. 1998, 51. árg.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124

x

Læknaneminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Læknaneminn
https://timarit.is/publication/1885

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.