Skógræktarritið - 15.10.2010, Qupperneq 27

SKÓGRÆKTARRITIÐ 201026
gagns þarna í rigningarsuddanum enda átti þessi
stutti sveinstauli erfitt með að fóta sig í lynggróðr-
inum á ósléttu Þingvallahrauninu.
Tilefni þessa verks var að nokkrir starfsfélagar
höfðu komið ásamt fjölskyldum sínum þangað aust-
ur til að vinna saman í sjálfboðavinnu. Það átti að
bæta og fegra landið til minningar um fallinn félaga
sem hafði alist þarna upp á næstu grösum.
Við skulum bera niður í afburðavel ritaða bók um
Þingvelli sem kom út hjá bókaútgáfu Menningar-
sjóðs árið 1984:
„Þar sem Vatnsvikin skerst dýpst inn í hraunið
til norðurs og rétt suðaustanvert við Tjarnir er stórt
bílastæði, og er þar Skógarkotsvegur merktur með
skilti sem á stendur „Skógarkot“. Örlitlu austar
er annað stæði, minna, og má þar greina bílaslóð
eftir ræktunarmenn eilítið til hægri upp í skóginn.
Sé þeirri slóð fylgt, með löngu hæðardragi á hægri
hönd, tekur hún brátt snarpa beygju til vinstri, en
stefnir síðan, og nokkru ógleggri, beint í norður.
Blasir þá brátt við hátt klettarið með trjám efst, en
ræktuðum og gróðursælum lundi undir mót suðri.
Hér hét Skúti og var mið sunnan af vatninu við
murtuveiði á haustin. En árið 1951 tóku bifreiða-
stjórar á stöðinni Hreyfli í Reykjavík sér fyrir hendur
að rækta hér minningarlund um látinn félaga sinn,
Jón H. Jóhannsson frá Skógarkoti.
Er minningartafla framan í klettinum með þessari
áletrun: „Jónslundur/ 1951/ til minningar um Jón
H. Jóhannsson frá Skógarkoti.“ Eru trén í Jónslundi
orðin há og vænleg, og lundurinn hinn skjólsælasti
í norðanáttum. Umhverfis hann er allmikil gróður-
rækt, og af kostgæfni að hlynnt, en Pétur frá Skógar-
koti, bróðir Jóns, á þar drýgstu handtökin“1.
Sérstaka athygli vekur að Björn nefnir örnefni
þetta Vatnsvik en ekki Vatnsvík2.
Vinir Jóns og starfsfélagar koma með fjölskyldur
sínar úr Reykjavík einu sinni á ári til að vinna hörð-
um höndum heilan dag, stundum á votviðrasömum
vormorgni í þeim tilgangi að varðveita góða minn-
ingu um góðan vin sinn og félaga. En hver var þessi
maður, Jón Jóhannsson frá Skógarkoti, sem verið
var að minnast?
Við skulum fletta gulnuðum blöðum á Lands-
bókasafninu. Þar rekumst við á forsíðu dagblaðsins
Vísis miðvikudaginn 29. nóv. 1950:
„Nítján ára piltur verður atvinnubílsstjóra að
bana. Pilturinn var handtekinn í nótt og hefir játað
sekt sína“3. Við nánari lestur fréttar þessarar kemur
í ljós að Jón hafði verið að aka fólki í Reykjavík og
kom til handalögmála. Við slysahögg unga mannsins
í andlit Jóns skaðast hann svo að hann deyr nokkr-
um dögum síðar af völdum þess. Eigi verður séð af
heimildum annað en að þetta hafi verið slys þar sem
ölvun kemur við sögu. Mun ekki hafa verið dæmt
til þungrar refsingar í þessu máli en það er auðvitað
allt önnur saga. Jón var fæddur 1909 og var því rétt
rúmlega fertugur þá hann lést.
Áhrif ungmennafélaga á skógrækt
Með Ungmennahreyfingunni í upphafi 20. aldar var
mikill hugur á Íslandi til skógræktar. Hvarvetna var
bjartsýni um að bæta og rækta mannlífið á öllum
sviðum og ekki síst sitt nánasta umhverfi. Mörg
ungmennafélög höfðu jafnvel skógrækt að markmiði
sínu. Má t.d. nefna Ungmennafélagið Aftureldingu
í Mosfellsbæ. Í afmælisriti þess í tilefni 100 ára af-
mælis sem kom út fyrir nokkru eru þessum mark-
miðum gerð mjög góð skil í kaflanum: „Vormenn
Íslands, yðar bíða ...“:
„Skógrækt var frá upphafi eitt af helstu baráttu-
málum Aftureldingar, þótt ekki hafi beinlínis verið
kveðið á um hana í lögum félagsins. Í þessu eins og
Vöxtuleg birkitré vaxa nú víða.