Skógræktarritið - 15.05.2011, Side 26

SKÓGRÆKTARRITIÐ 201124
Velþroskað endabrum og tilbúið fyrir frosthörkur vetrarins.
Hvaða kvæmi á að nota?
Evrópulerki getur greinilega komist af með lægri
sumarhita heldur en gerist í dölum og neðri fjalls-
hlíðum í heimkynnum þess. Mörg trjánna úr neðri
hæðarlögum, sem eru til í samanburðartilraunum
hérlendis, sanna það þó að vaxtarlag þeirra sé
tæpast nógu gott hjá flestum trjánna. Kvæmi sótt í
háfjallaskóginn telur undirritaður vera meira freist-
andi fyrir íslenskar aðstæður, þar sem meira eru um
beinvaxna einstaklinga af þeim í samanburðartil-
raununum.
Við skoðun á tilrauninni í Holtsdal kemur á óvart
hversu mörg lerkitré af frönsku kvæmunum úr 1500-
1600 metra hæðarlaginu eru beinvaxin með lítið eða
ekkert hlykkjótta stofna. Má vera að evrópulerki
úr vestasta hluta útbreiðslusvæðisins í Alpafjöllum
hafi innbyggt meiri aðlögunarhæfileika að rakara
og kaldara loftslagi? Mörg lerkitrjánna frá Törbel
og Celerina í Sviss, sem eru sótt enn hærra upp, eru
ótrúlega bein, jöfn og fallega vaxin.
Aðgengileg háfjallakvæmi
Haustið 2009 fann höfundur ásamt ferðafélaga sín-
um, Guðmundi Vernharðssyni, nokkur lerkitré fyrir
ofan skíðastaðinn Val d‘Isère í frönsku Ölpunum,
sem samkvæmt GPS-mæli er í um 2700 m h.y.s.
Telur höfundur að betur megi athuga slík kvæmi,
sem auðvelt er að komast að í bíl um hálendisvegi
Alpanna yfir fjölmörg fjallaskörð.
bíða þarf með flokkun fram undir haust annað
árið.
6. Þar sem plönturnar stóðu úti allt seinna sum-
arið sitt og uxu við náttúrulegan sumarhita í
skjóli, reynir meira á hvenær þær ljúka vexti.
Sé haustið ekki þeim mun mildara og lítið um
næturfrost, munu plöntur sem vaxa of lengi
verða fyrir haustkalsskemmdum.
7. Yfirvetrun vetur tvö fer fram án nokkurs
vetrarskýlis annars en þess sem skjólgóð
gróðrarstöð býr yfir.
8. Þær plöntur sem standa eftir ókalnar, með heil
endabrum eftir tvö haust, eru sennilega með
erfðaefni sem gerir þeim kleift að vaxa eðlilega
við íslenska ljóslotu.
9. Vorið fyrir afhendingu á plöntunum þriðja
sumarið eru ónýtu plönturnar flokkaðar úr og
þeim hent.
Vissulega er þetta framleiðsluferli dýrara og
áhættu samara. Enginn veit fyrirfram:
A. Hvernig sumarið og haustið verður.
B. Hvort eitthvað verður eftir eða allt of mikið
spjarar sig.
C. Hvernig plöntur af mismunandi kvæmum
bregðast við ljóslotunni.
D. Hversu hátt hlutfall í hverri fræsendingu gefur
plöntur, sem hegða sér rétt við okkar skilyrði.
Samkvæmt reynslu höfundar eru plönturnar um
30 cm háar eftir ræktun í 40 hólfa bökkum með hóf-
legri vökvun og áburðargjöf í tvö ár. Margar þeirra
eru einnig komnar með samstarf við svepprót lerki-
sveppsins.
Aðrar tegundir
Skógarplöntur af til dæmis fjallaþin (Abies lasioc­
arpa (Hook.) Nutt.), lindifuru (Pinus sibirica Du
Tour.) og broddfuru (Pinus aristata Engelm.) virðist
ekki vera hægt að framleiða á einu sumri upp í ósk-
aða útplöntunarstærð. Þær þurfa tvö sumur til að
ná réttri stærð og kosta því meira en aðrar tegundir
sem nægir að framleiða á einu sumri. Kostnaður við
tveggja ára framleiðsluferli á evrópulerki með til-
heyrandi aukinni flokkunarvinnu vegna meiri hættu
á haustkali, gerir það sennilega samt dýrara í tveggja
ára framleiðsluferli.