Skógræktarritið - 15.05.2011, Page 63

61SKÓGRÆKTARRITIÐ 2011
fluttra trjátegunda eða gróðursetningu á tiltekna
staði eða í tiltekin gróðurlendi. Enn aðrir hafa pers-
ónulegri og oft mjög tilfinningatengdar ástæður fyrir
því að vera á móti skógrækt.11 Skógræktendur hafa
stundum þurft að beygja sig fyrir ofurefli andstæð-
inganna, sérstaklega á fyrri helmingi 20. aldar.7 Á
seinni árum hafa skógræktendur reynt að koma til
móts við gagnrýni á ýmsan hátt. Þá hefur skógrækt
„sannað sig“ með góðum vexti skóga og umtals-
verðum tekjum af sölu afurða.14 Þetta hefur þó engu
breytt um andstöðuna.
Við þessu er ekkert að segja. Fólk á að fá að hafa
sínar skoðanir og tjá þær, ekki viljum við hafa það
öðruvísi. Auk þess er gagnrýni af hinu góða. Hún
skerpir sýn og getur orðið til þess að leiðrétta það
sem betur mætti fara. Hins vegar hafa viðbrögð
skógræktarfólks við gagnrýninni ekki stuðlað að
aukinni sátt um skógrækt. Skógræktendur hafa of
oft sýnt undanlátssemi, sem ekki hefur leitt til annars
en að andstaða við skógrækt magnaðist.
Snemma komu fram blaðaskrif um hversu vitlaust
það væri nú að eyða peningum í skógrækt. Allir
vissu að tré gætu ekki vaxið á Íslandi og að land væri
allt of verðmætt til beitar til að réttlætanlegt væri
að nota það til skógræktar. Úr ritdeilum og öðrum
skrifum má lesa að ein af ástæðum þess að umsjón
með sandgræðslu var færð frá Skógrækt ríkisins og
sett undir Búnaðarfélag Íslands árið 1914 var sú
„asnalega“ hugmynd A. F. Kofoed-Hansen skóg-
ræktarstjóra að nota ætti trjágróður (einkum birki)
til að græða upp örfoka land.3,7 Skógræktarstjóri
neyddist til að láta undan, enda ofurliði borinn af
þröngsýnu, Dana-hatandi samfélagi. Afleiðingin var
m.a. sú að hátt í 80 ár liðu þar til farið var að nota
trjágróður að marki við að græða upp örfoka land.
Þegar gróðursetning innfluttra tegunda hófst að
ráði um 1950 var stundum gróðursett í birkiskóg-
lendi.8 Réttilega var talið að lífslíkur innfluttu trjánna
væru mestar í skjólinu og jarðveginum í birkiskóg-
um, einkum fyrir skuggþolnar tegundir eins og greni.
Auk þess var erfitt að fá land til skógræktar (land var
enn of verðmætt til beitar og tré gátu enn ekki vaxið
á Íslandi – það vissu allir), en nokkur birkiskóglendi
höfðu verið friðuð fyrir beit og því var úrræði að