Skógræktarritið - 15.05.2011, Blaðsíða 70

SKÓGRÆKTARRITIÐ 201168
unnar hefur sigið mikið og því er norðvesturbarmur-
inn svo hár sem raun ber vitni og nýtur skógurinn
skjóls af honum.
Snorrastaðatjarnir eru þar sem landið hefur sigið
mest. Fjöldi sprungna með svipaða stefnu (NA-SV)
eru beggja vegna Snorrastaðatjarna, alveg frá há-
bungu Vogastapa og langleiðina að Fagradalsfjalli
í suðaustri. Misgengissprungurnar mynda nokkra
stalla suðaustan í Vogastapa sem nefndir eru bjallar
og er Háibjalli hæstur þeirra.10
Hægt er að líta á landslag þetta sem smækk-
aða mynd af Þingvöllum, þar sem Háibjalli eða
Hrafnagjá (hæstu misgengissprungurnar í Vogum)
myndu svara til Almannagjár og Snorrastaðatj-
arnir til Þingvallavatns. Á loftmynd á bls. 67 sést
yfir miðju þessa svæðis með Snorrastaðatjarnir í for-
gunni, Háabjallann til vinstri og Reykjanesbraut og
Voga í bakgrunni.
Háibjalli er á náttúruminjaskrá, ásamt Snorra-
staðatjörnum og Hrafnagjá austan við, og Seltjörn
og Sólbrekkum vestan við. Megnið af þessu svæði
tilheyrir Sveitarfélaginu Vogum en Seltjörn og Sól-
brekkur tilheyra Reykjanesbæ og syðsti hluti Há-
bjallamisgengisins er í Grindavíkurlandi. Samkvæmt
aðalskipulagi Sveitarfélagsins Voga4 er stefnt að
friðlýsingu þessa svæðis. „Til greina kemur að friða
þetta svæði sem fólkvang, e.t.v. framhald af Reykja-
nesfólkvangi ef hann verður stækkaður til vesturs,
nema það verði hluti af eldfjallagarði.“i
Víst má telja að land þetta og Vogaheiðin öll hafi
verið viði vaxið við landnám. Eftir beitarfriðun í
rúm 30 ár er birki- og víðikjarr mikið að sækja í sig
veðrið, t.d. austan við Litla-Skógfell og þar austur
af við Kálffell. Líklega verður þetta allt vaxið lágu
kjarri eftir nokkra áratugi ef búfé verður að mestu
haldið frá því.5, 7
Snorrastaðatjarnir
Um 600 m suðaustan við Háabjalla eru tjarnirnar
sem bera nafn Snorrastaða, en sá bær var löngu
kominn í eyði 1703. Stærstu tjarnirnar eru í göml-
um heimildum nefndar Vatnsgjár, enda frýs aldrei
í þeim næst hrauninu. Í leysingum á vorin og í
vætutíð eru tjarnirnar fimm að tölu. Á öðrum árs-
tímum eru þrjár þeirra mest áberandi.15 Ef gengið er
eftir göngustíg að fyrstu tjörninni er komið að þrem
grónum tóftum af seli alveg við vatnsbakkann. Það
gæti hafa verið kúasel frá Vogabændum (kúaselin
voru jafnan nær byggð en sel fyrir fráfærufé).25,28
Mikill og fallegur gróður er í tjörninni, einkum
nær hrauninu. Þar blómstrar m.a. engjarós á bakk-
anum og horblaðka eða reiðingsgras úti í tjörninni.
Á vorin má stundum sjá myndarlegar reiðingstorfur
úr reiðingsgrasi reknar á land.24
Sunnan við tjarnirnar er nútímahraun sem ýmist er
nefnt Arnarseturshraun eða Skógfellahraun. Það er
22 km2 að stærð og rann líklega á 13. öld allar götur
ofan í suðurenda tjarnanna. Arnarklettur skagar
upp úr hrauninu þar skammt frá, en þar var áður
Arnarhreiður. Vatn streymir sífellt undan hrauninu
og gegnum tjarnirnar enda er syðsti hluti þeirra yfir-
leitt íslaus. Silungur mun vera í tjörnunum og sögur
um að honum hafi verið sleppt þar um 1950.28
Skátar í Keflavík (Heiðarbúar) hafa lengi haft
dálæti á Snorrastaðatjörnum. Þeir Emil Birnir Sigur-
björnsson, Guðbrandur Sörenson, Guðleifur Sigur-
jónsson (síðar garðyrkjumaður og landgræðslufröm-
uður í Keflavík) og Júlíus P. Guðjónsson voru hópur
stráka sem voru oft í tjaldútilegu við Snorrastaða-
Jaðar grenilundarins við Háabjalla að vetrarlagi. Hæstu
trén eru nú yfir 16 m. Mynd: Særún Jónsdóttir (SJ) 2003
i Aðalskipulag Voga 2008–2028. Greinargerð. Bls. 47.