Hugur - 01.01.2000, Síða 19

Hugur - 01.01.2000, Síða 19
HUGUR Heimspekingar um eðli kvenna 17 reynist röng ef hún á ekki við alla menn, allar konur, alla karla. Allflestar konur frá kynþroskaaldri til breytingskeiðs hafa á klæðum, eins og Gunnar Dal gengur út frá í sinni eðlishyggju. Það verður samt að hafa hugfast að reynsla kvenna af líkamlegu fyrirbæri eins og blæðingum er ólík eftir menningarástandi og sögulegum tíma. Því er ógerlegt að alhæfa að sú reynsla geti veitt öllum konum og alls staðar tiltekna frumspekilega innsýn í grundvallarlögmál lífsins og náttúrunnar, eins og Gunnar heldur fram. Vissulega er þar með ekki verið að segja að reynsla af kyni og líkama geti ekki gert okkur næm- ari á lífið og stöðu okkar í heimi náttúrunnar. Líkamsskynjun tengir okkur flæði lífsins og náttúrunnar. Líkamleg reynsla, eins og t.d. öldrunarferlið, getur gert okkur meðvituð um endanleika og dauðleika okkar í efnisheiminum, á sama hátt og reynsla af fæðingu barns getur veitt hlutdeild í sköpunarkrafti lífsins. Ef hins vegar á að alhæfa um séreðli kyns út frá vissri líkamlegri reynslu verðum við að spyrja okkur hver sé mælikvarðinn á eðlislæga eiginleika? Margir djúptækir eiginleikar sem okkur hættir til að telja eðlislæga eru að stærstum hluta menningar- og sögulega skilyrtir. Og ef við höldum okkur frá menningarlegri og samfélagslegri mótun eiginleika þá eru aðeins fáeinir frumeiginleikar eða grundvallareðlis- þættir eftir, eins og t.d. sú staðreynd að fullnæging ákveðinna frum- þarfa virðist manninum eðlislæg. Slíkar skilgreiningar á frumþáttum mannlegs eðlis segja okkur afskaplega lítið um manninn og það er kunnara en frá þurfi að segja að það er ógerlegt að draga ályktanir um það hvernig manninum beri að vera út frá slíkum frumeiginleikum. Niðurstaða mín er því sú að eðlisskilgreiningar séu ekki brúklegar kategóríur eða kvíar til að leiða af siðferðislegar ályktanir um hvernig konur eru, eða þekkingarfræðilegar ályktanir um hvernig konur hugsi öðruvísi en karlar. Reyndar efast fæstir um að svo kunni að vera. Það reynist einungis vandkvæðum bundið að alhæfa eitthvað um hvernig allar konur breyti í siðferðilegu tilliti eða séu öðruvísi en karlar vitsmunalega séð. Það felur ennfremur í sér að til sé einhver skilgrein- anlegur hugsunarháttur allra karla. Kenningar um eðli mannsins eru þar að auki gallagripir ef þeim er beitt í þeim tilgangi að njörva manneðlið niður. Með því að lýsa eðlisbundnum frumeiginleikum mannsins er manninum lýst eins og hann er og þar með er boðað hvernig maðurinn á að vera. Það er
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180

x

Hugur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.