Morgunblaðið - 06.08.1986, Blaðsíða 17

MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 6. ÁGÚST 1986
17
Strax „tómahljóð“ hjá
krötum í Hafnarfirði
þakkláta starf. Og hvað kennara
skólans áhrærir, geta fæstir
þeirra einbeitt sér að eigin skap-
andi starfi þá mánuði, sem þeir
kenna, hafi þeir þá ekki margfalt
vinnuþrek. Þetta er jafn fráleitt,
svo sem ég hef þegar vísað til.
Þá eru það húsnæðismálin. Eft-
ir margra ára baming gefst okkur
loks kostur á að flytja inn í Víðis-
húsið að undangengnum gagnger-
um breytingum, sem munu taka
fleiri ár og kosta vænan pening.
Það ríkti mikill fögnuður innan
skólans við þau tíðindi. Seinna tók
ég að efast um þessa lausn og
fullyrt hefur verið við mig, að
byggingin sé ótraust og hæfi ekki
myndlistarskóla, sem þarf að vera
mjög rammgerður og með sér-
stökum stórum og sérhönnuðum
gluggum vegna loftræstingarinn-
ar, hvorttveggja er hárrétt. í ljósi
þessa hefði ég umsvifalaust hafn-
að húsnæðinu, hefði ég nokkru
um ráðið.
Eg tel, að farsælasta lausnin
sé að byggja sérstakan sérhann-
aðan skóla í áföngum og jafnvel
loka á meðan hinum ýmsu deild-
um, nóg er fyrir af myndlistar-
mönnum í þjóðfélaginu. Auk þess
koma listamenn fram, hvort sem
skóli er fyrir hendi eða ekki, þó
að gildi listaháskóla sé óumdeilan-
legt og hverri stoltri þjóð nauðsyn-
legur. Hér vil ég einneigin koma
að því áliti mínu að listaskólar
eigi að þróast innávið og efla sér-
kenni sín en síður falla undir
þróun í grunn- og fjölbrautarskól-
um.
Meðalaldur nemenda þessa
skóla er víst sá hæsti á landinu,
jafnvel hærri en í háskólanum
enda er listnám langt og strangt
nám. Skólinn hefur tekið stórstíg-
um framförum á undanfömum
árum og háttskrifaðir erlendir
skólamenn er hafa heimsótt landið
hafa hrifist meira af honum en
mörgum öðrum er peningum er
óspart varið til. Er ég og félagi
minn komum í menntamálaráðu-
neytið til að afhenda undirskriftir
flestra aðalkennara skólans (í
ýmsa náðist ekki), var ráðherra í
húsinu en neitaði að leyfa okkur
að afhenda sér plaggið persónu-
lega með örfáum orðum en vísaði
á almennan viðtalstíma en hér var
þriggja vikna bið! Slík athöfn hefði
naumast tekið meira en 1—2
mínútur. Þessi viðbrögð ráðherra
komu okkur mjög á óvart og urð-
um við fyrir miklum vonbrigðum
sem von er.
Framkoma ráðherra í þessu
máli, sem varðar veitingu skóla-
stjóraembættisins, ber vott um
vanþekkingu og yfirlæti, grófa
vanþekkingu á málefnum skólans
og myndlistarskóla yfir höfuð.
Jafnframt hefur hann sýnt Skóla-
málaráði Reykjavíkur óvirðingu
svo og borgaryfirvöldum, sem
bera kostnað af skólanum að nær
helmingi (45%).
Það sem fyrst og fremst vakti
fyrir okkur kennurum með þessu
undirskriftaplaggi var að koma í
veg fyrir, að einhver, er ekki þekk-
ir til málefna skólans, settist í
skólastjórastöðuna, og að við
sama ástand og jafnvel verra yrði
að una enn um langa tíð. Þá er
og alltaf möguleiki á því að óprútt-
inn misnoti sér vald sitt í skjóli
vanmáttugra laga og óstaðfestrar
reglugerðar. Hér kallar þó allt á
breytingar með nýjum markviss-
um lögum, sem styðjast við það
sem best þekkist erlendis.
Það er mikil ábyrgð að vera
íslendingur og mikil ábyrgð að
vera ráðherra, íslenzkt æskufólk
á rétt á hinum bestu menntunar-
skilyrðum á vettvangi sjónmennta
og skapandi kennda í nútíð og
framtíð og það gerist ekki Iíkt og
í gálausum leik og vanhugsuðum,
sem er sú afstaða, sem núverandi
menntamálaráðherra hefur tekið.
eftir Árna Grétar
Finnsson
í nýútkomnu Alþýðublaði Hafn-
aríjarðar er skýrt frá því, að komið
sé „tómahljóð" í bæjarkassann.
Frétt þessi kemur meira en lítið á
óvart, þar sem vitað er, að Hafnar-
fjarðarbær hefur verið eitt best
stæða bæjarfélag landsins fram til
þessa.
Fyrir rúmum mánuði samdi bær-
inn um 8,6% launahækkun til
bæjarstarfsmanna. Þá tók hinn nýi
bæjarstjóri sérstaklega fram við
fjölmiðla, að þessi launahækkun
bitnaði hvorki á framkvæmdum né
þjónustu bæjarins, þar sem nægir
peningar væru til að mæta henni.
Nú rúmum mánuði síðar er ástand-
ið hins vegar orðið slíkt, að
aðalmálgagn hins nýja meirihluta
telur sig knúið til að skýra frá því,
að lausafjárstaða bæjaríns hafi
„sjaldan verið jafn slæm og nú“ og
að komið sé „tómahljóð í bæjarkass-
ann“ Hvað er eiginlega að gerast
hjá hinum nýja bæjarstjómarmeiri-
hluta Alþýðuflokks og Alþýðu-
bandalags í Hafnarfirði? Er hann
þegar á fyrstu mánuðum að missa
fjármál bæjarsjóðs úr höndum sér?
Staðan um áramót
Til upplýsinga skal hér drepið á
fáeinar staðreyndir úr síðustu árs-
reikningum HafnarQarðarbæjar.
Um áramót námu heildarskuldir
bæjarsjóðs um 86 milljónum króna.
Þar af voru skammtímaskuldir um
30 milljónir og langtímalán rúmar
56 milljónir króna, en verulegur
hluti þeirra var vegna yfirtöku
bæjarsjóðs á skuldum bæjarútgerð-
arinnar.
Til að mæta þessum skuldum
átti bæjarsjóður í veltufjármunum
200 milljónir króna. Þar af voru
rúmar 17 milljónir inni á banka-
reikningum, víxileign og skamm-
tímakröfur bæjarins námu um 43
milljónum og útistandandi bæjar-
gjöld um 107 milljónum. Er mér
ekki kunnugt um að nokkurt annað
bæjarfélag af hliðstæðri stærð hafi
staðið fjárhagslega betur en Hafn-
arfiörður. Þannig hefur það og verið
í mörg undanfarin ár og á sama
tíma átt sér stað miklar fram-
kvæmdir á vegum bæjarins, sem
yfirleitt hafa verið greiddir jafnóð-
um. Hinn nýi meirihluti tók því
ekki við neinum skuldahala, heldur
settist í blómlegt bú.
Fjárhagsáætlun 1986
Fráfarandi meirihluti bæjar-
stjómar, sem myndaður var af
sjálfstæðismönnum og óháðum
borgurum, undirbjó og samþykkti
fjárhags- og framkvæmdaáætlun
bæjarins fyrir yfirstandandi ár.
Samkvæmt henni er velta bæjar-
sjóðs í ár áætluð rúmar 600 milljón-
ir króna. Fjárhagsáætlunin er með
svipuðu sniði og undanfarin ár. Þar
er gert ráð fyrir áframhaldandi
framkvæmdum og aukinni þjónustu
við bæjarbúa, án þess að komi til
skuldasöfnunar hjá bæjarsjóði.
Talsmenn hins nýja meirihluta
hafa haldið því fram, að þeir séu
algjörlega bundnir af fjárhagsáætl-
un fráfarandi meirihluta og geti þar
engu breytt. Þetta er rangt. Hinn
nýi meirihluti gat strax og getur
enn hvenær sem honum þóknast
breytt fjárhagsáætlun ársins. Slíkt
hefur oft verið gert áður. Meirihlut-
inn virðist hins vegar ekki hafa
áhuga á að breyta fjárhagsáætl-
uninni, enda hælir hann sér nú
óspart af framkvæmdum, sem þar
voru undirbúnar og samþykktar af
fyrri bæjarstjóm.
Aldrei „tómahljóð“ á
síðasta kjörtímabili
Fráfarandi meirihluti bæjar-
stjómar stóð fyrir miklum og
margvíslegum framkvæmdum.
Hann varð að sjálfsögðu að leysa
úr ýmsum vanda, eins og bæjar-
stjómir verða að gera á hveijum
tíma. Sérstaklega lentu rekstrar-
örðugleikar bæjarútgerðarinnar
þungt á bæjarsjóði. Hennar vegna
varð bæjarsjóður að greiða marga
tugi milljóna á síðasta kjörtímabili,
þar á meðal fyrirvaralaust að snara
út milljónum í kaupgreiðslur til
starfsfólks bæjarútgerðarinnar,
þegar fyrirtækið var komið i
greiðsluþrot. Öll þessi mál leysti
fráfarandi meirihluti og það án þess
að nokkum tímann heyrðist „tóma-
hljóð" í bæjarkassanum.
Fyrir um það bil aldarfjórðungi
mynduðu Alþýðuflokkur og Al-
þýðubandalag siðast saman meiri-
hluta í bæjarstjóm Hafnarfjarðar.
Samstjóm þeirra endaði þá með
miklurn hörmungum. Framkvæmd-
Arni Grétar Finnsson
„Hvað er eiginlega að
gerast hjá hinum nýja
bæjarstjórnarmeiri-
hluta Alþýðuf lokks og
Alþýðubandalag’s í
Hafnarfirði? Er hann
þegar á fyrstu mánuð-
um að missa fjármál
bæjarsjóðs úr höndum
sér?“
ir voru nánast engar orðnar á
vegum bæjarins og bæjarsjóður,
stofnanir hans og fyrirtæki flest
komin á vonarvöl. Vonandi endur-
tekur sagan sig ekki, en „tóma-
hljóð" í bæjarkassanum eftir svo
skamma stjóm þessara sömu flokka
boðar ekkert gott.
Höfundur er bæjarfulltrúi Sjálf-
stæðisflokksins í Hafnarfirði.
Orgelleikur
Tónlist
Jón Ásgeirsson
Þrátt fyrir að orgelið í Skál-
holtskirkju sé fallega hljómandi,
er það of lítið í gerð fyrir konsert-
flutning. í kirkjum mætti hafa tvö
orgel, lítið fyrir undirleik söngs
og annað stærra til flutnings á
viðameiri tónverkum. Mörgum
kirkjumanninum mun þykja nóg
um þann kostnað er fylgir orgel-
kaupum, enda hefur íslenska
þjóðkirkjan um langan tíma lítið
viljað gera fyrir tónlistarflutning
í kirkjum, þar til nú á síðarí ámm,
enda koma áhrifin fljótt í ljós, því
nú hafa ungir tónlistarmenn í æ
ríkari mæli lagt fyrir sig orgel-
leik. Ann Toril Lindstad, ung
orgellistakona, er nýlega hefur
sest að á íslandi, hélt tónleika í
Skálholti um síðustu helgi. Hún
lék verk eftir Liibeck, Bach, Beet-
hoven, Vieme og Sandvold.
Vincent Lubeck (1654-1740) var
þýskur orgelleikari og starfaði
síðustu æviárin í Hamborg. Trú-
legt þykir að Bach hafi hlýtt á
Lubeck eða vitað af honum, þó
eitthvað sé það á reiki hvaða ár-
töl eigi að hafa til viðmiðunar.
Þrátt fyrir að tónsmíðar Lubeck
þyki ekki ýkja rismiklar að inni-
haldi, mun hann hafa verið leikinn
á orgel.
Ann Toril Lindstad lék Prelúdíu
og fúgu í d-moll og fórst það vel
úr hendi. Annað verkið á efnis-
skránni var þriðja sónatan eftir
Johann Sebastian Bach. Sónötur
þessar eru frábær vefnaður í tón-
um og var mjög fallega leikinn,
einkum hægi þátturinn og þrátt
fyrir að verkið væri einum of
gætilega flutt, er ljóst að Ann
Toril Lindstad er góður orgelleik-
ari. Eitt verk stakk í stúf við önnur
á efnisskránni og það var Adagio,
eftir Beethoven. Þetta verk er
meðal sex verka fyrir klukkuspil.
Það er rangt í efnisskránni að
þetta Adagio sé opus 33, því þessi
vélklukkuspil em ónúmemð og í
þeim flokki verka tilgreind sem
WoO 33. Opus 33 er aftur á móti
númer á sjö Bagatellum. Louis
Vieme var næstur (1870-1937)
var blindur en lærði hjá Franck
og Vidor og starfaði sem orgel-
leikari við Notre Dame í París.
Divertissement er úr flokki tutt-
ugu og fiögurra tónverka, en
Vieme samdi tvo slíka flokka.
Þetta skemmtilega og fjörlega
verk var vel leikið. Tónleikamir
enduðu á tilbrigðaverki eftir Am-
ild Edvin Sandvold og var heldur
lítið bragð af þeim samsetningi.
Ann Toril Lindstad er vandvirkur
Tónlist
Jón Ásgeirsson
Síðustu tónleikar ellefta ársins
í Skálholti vom haldnir um helgi
verslunarmanna og þeir helgaðir
meistara Johanni Sebastian Bach.
Flutt vom þrjú verk eftir meistar-
ann, tvær kantötur og ein tríósón-
ata. Einsöng í kantötunum söng
Margrét Bóasdóttir og er hún trú-
lega eina söngkona okkar Islend-
inga, sem hefur lagt stund á og
sérlega tamið sér flutning á
söngverkum eftir Bach. Söngur
Margrétar var framfærður af ör-
yggi og stílfestu. Fyrri kantatan
var Ich bin vergnugt mit menem
Glucke, sem meistarinn samdi
árið 1727, við texta eftir Picand-
er. Verkið ætti að enda á kórsöng
en kórallinn var hér sungin af
einsöngvaranum. Seinni kantatan
var ein af brúðkaupskantötunum,
Weichet nur, betrtibte Sehatten
orgelleikari og væri fróðlegt að
heyra hana takast á við bæði
þróttmeiri orgel og stærri við-
og talin samin á ámnum 1718 til
23. Verkið er skemmtilegt að gerð
og alls ekki hátíðlegt, með alls
konar líkingar úr grískri goða-
fræði og vitnað á táknrænan hátt
til fijósemi náttúmnnar. Það var
á þeim ámm er hjónavígsla var
meiriháttar spennuatburður í lífi
fólks. Þriðja verkið var svo Trío-
sónata í G-dúr, skemmtilegt verk,
einkum síðasti þátturinn, en þessi
Tríósónata (BWV 1038) er talin
samin af sonum Bachs eða ein-
hveijum nemanda hans, yfir
bassann úr annarri sónötu, einnig
í G-dúr (BWV 1021). Hvað sem
þessu líður er verkið skemmtilegt
í gerð, ekta barokkverk og síðasti
kaflinn einkar smellinn. Helga
Ingólfsdóttir cemballeikari var
þama í réttu hlutverki, eins og
stjómendur á tímum Bachs og
„stjórnaði frá cembalnum" og
fórst það vel úr hendi. Með henni
á þessum skemmtilegu tónleikum
voru auk söngkonunnar Margrét-
fangsefni, þó Bach sónatan og
smálag Vieme sé boðlegt við-
fangsefni góðum orgelleikara.
ar Bóasdóttur, sænskur fiðluleik-
ari Ann Wallström er áður hefur
leikið barokktónlist í Skálholti.
Með henni lék Lilja Hjaltadóttir á
fiðlu, Sesselja Halldórsdóttir á
lágfiðlu, Ólöf Sesselja Óskars-
dóttir á celló, Rúnar H. Vilbergs-
son á fagott. Til að agnúast út í
eitthvað, þá hefði vegna enduróm-
unar kirkjunnar mátt hafa tvískip-
að í fyrstu fiðlu. Það má segja,
að með þessum tónleikum sé tek-
ið af skarið um nauðsyn þess að
flytja eitthvað af þcim mikla fjölda
af kantötum sem til eru eftir
meistara Bach, bæði veraldlegum
og kirkjulegum. Til þessa hafa
íslenskir söngvarar ekki lagt sig
mjög eftir þeim stíl sem slíkum
verkum tilheyrir. Nú hefur Mar-
grét Bóasdóttir sýnt það að henni
fer sérlega vel að túlka og flytja
þessa erfiðu söngtónlist og einnig
má bæta því við að íslenskir hljóð-
færaleikarar hafa á undanförnum
ámm lagt sig eftir flutningi á
barokktónlist, svo að nú mætti
fara að taka til hendi og flytja
kantötur Bachs meira en gert
hefur verið hingað til.
Bach-tónleikar