Morgunblaðið - 06.08.1986, Blaðsíða 22

22
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 6. ÁGÚST 1986
Georg Viðar prédikar reglulega í samkomusal Lewi Pethrus-
stofnunarinnar í Malmö
„Að hafa sjálfur
veríð í eldinum“
Pétur Pétursson ræðir við Georg Viðar
um starfsemi fyrir alkóhólista
Nafnið Georg Viðar hljómar
kunnuglega. Hann var á sínum
tíma þekktur fyrir starf sitt fyrir
alkohólista og fíkniefnaneytendur
í Reykjavík. Sjálfur hafði hann
áður verið forfallinn ofneytandi
fíkniefna og átti afbrotaferil að
baki. Hann frelsaðist á samkomu
hvítasunnumanna í Malmö í
Svíþjóð árið 1971 og kynntist þar
nokkuð starfi því sem Lewi Pet-
hrus, leiðtogi hvítasunnumanna
þar í landi, hafði komið af stað
til að rétta við utangarðsfólk og
styðja það út í þjóðfélagið á ný.
Ári eftir þessa reynslu sína í
Malmö hóf Georg starf sitt fyrir
áfengissjúklinga í samvinnu við
Fíladelfíusöfnuðinn í Reykjavík,
fyrst við mjög erfíðar aðstæður í
bflskúr sem leigður var á Soga-
veginum. Hann fómaði sér algjör-
lega fyrir þetta starf og það fóru
að gerast kraftaverk á forföllnu
fólki sem eignaðist trú, losnaði
undan sjúkdóminum og margir
létu skírast að nýju og gengu í
söfnuðinn. Georg Viðar varð
landsþekktur og af sumum talinn
ofurmenni. Árangurinn var aug-
ljós og ýmsir urðu til að styðja
þetta starf. Hús var keypt í Mos-
fellssveit, Hlaðgerðakot, þar sem
aðstaðan var miklu betri. En eftir
fimm ár var það altalað að Georg
Viðar hefði sjálfur fallið fyrir
Bakkusi að nýju. Hann fer ekki
dult með það að svo hafí verið
og segir, að þeir sem einu sinni
hafí lent í ofíieyslu, megi alltaf
búast við að mæta freistingunni,
en með hjálp trúarinnar megi berj-
ast á móti og sigra.
Viðbrögð manna við falli hetj-
unnar urðu á ýmsan veg. Það
hlakkaði í mörgum sem sögðu að
mannskepnan væri söm við sig.
En Georg Viðar náði sér á strik
aftur og fór á tveggja ára biblíu-
skóla í Svlþjóð og hefur nú starfað
þar aðallega á vegum Lewi Pet-
hrusstofnunarinnar, í sex ár.
Hann er giftur aftur og á fímm
börn og heldur uppi reglulegum
samkomum í salarkynnum stofn-
unarinnar á Djáknagötunni í
miðborg Malmö.
„ ... og ég frelsaðist“
Tíðindamanni Morgunblaðsins
á svæðinu fannst ástæða til að
heilsa upp á þennan landa sinn
er hann var í Malmö á annað
borð fyrir skömmu. Þéttur á velli
með athugult augnaráð opnaði
hann fyrir mér og bauð mér sæti
á skrifstofu sinni. Þangað barst
dynur stórborgarinnar. Georg
Viðar sem hefur greinilega frá-
sagnargáfu, hóf að rekja fyrir
mér ævisögu sína og segja mér
frá starfí sínu fyrir áfengissjúka
og eiturlyfjaneytendur. Ég spurði
hann fyrst að því hvemig á því
stóð að hann fór að snúa sér að
trúmálum.
„Þegar ég sat í fangelsinu á
Skóluvörðustíg 9 árið 1969 fór
ég > gegnum bréfaskóla, sem
Sæmundur á Sjónarhæð sendi
mér, og ég lauk honum. Þegar
strákamir gerðu grín að mér og
spurðu hvort ég ætlaði að verða
trúaður sagði ég bara að ég þyrfti
að hafa eitthvað að gera. Ég skrif-
aðist svo á við Sæmund og fór
fyrst til hans þegar ég kom frels-
aður frá Svíþjóð. Þetta hefur haft
sín áhrif. Á samkomunni hér
fannst mér eins og predikarinn
talaði beint til mín þegar hann
sagði: Komdu til Jesú eins og þú
ert, með þfna galla og syndir. Svo
var þaraa gömul kona sem tók
mig að sér og það var beðið fyrir
mér eftir samkomuna, og ég frels-
aðist."
Samhjálp stofnuð
— Hvernig stóð á því að þú
fórst að gefa þig að áfengis-
sjúklingum?
„Ég vildi hjálpa félögum
mínum, sem héldu fyrst að ég
væri orðinn vitlaus og sögðu að
ég hefði svosem alltaf verið að,
en þetta tæki út yfir allt. Ég fékk
þá hugmynd að hefja starf í svip-
uðum anda og Lewi Pethms.
Hann sá að það var ekki nóg að
boða þessu fólki trú og biðja fyrir
því. Það varð að sjá fyrir mann-
eskjunni allri, því andlega jafnt
sem því líkamlega. Þetta varð
honum mjög mikið mál vegna
þess að hann átti bróðir sem var
áfengissjúklingur og ekkert virtist
vera hægt að gera til að bjarga
honum. Þegar Pethms varð sjö-
tugur ákvað hann að stofna sjóð
til að byggja heimili á trúarlegum
gmndvelli fyrir þessa sjúklinga
og bað alla sem vildu heiðra hann
að leggja í þennan sjóð. Þetta var
upphafíð og síðan hefur þetta
vaxið og nú em um 25 heimili sem
taka við þessu fólki á vegum Lewi
Pethms-stofnunarinnar. Það var
ekki mikill skilningur á þessu þeg-
ar ég byijaði á þessu fyrst, jaftivel
ekki innan Hvítasunnusafnaðar-
ins heima. Menn vom á verði
vegna þess að það hafði sýnt sig
vera mjög erfítt og áhættusamt
að taka ábyrgð á föngum t.d. sem
töldu sig vera frelsaða og vildu
byija nýtt líf en gátu ekki staðið
við trúarjátningar sínar þegar út
var komið.
En forstöðumaður Ffladelfíu í
Reykjavík, Einar J. Gfslason,
skildi þetta og studdi mig vel.
Samhjálp var formlega stofnuð á
fímmtíu ára afmæli hans.“
Árangurinn veitir kraft
— Telur þú að fyrrverandi
áfengissjúklingar séu betur í
stakk búnir til að hjálpa öðrum
úr vandanum en aðrir?
„Já, alveg tvímælalaust. Það
er gmndvöllurinn fyrir því að ár-
angur náist í starfí fyrir ofneyt-
endur, að maður hafi sjálfur
gengið í gegnum þennan eld.
Maður verður einnig að hafa
sterkan vilja. Hér er ekki um að
ræða neitt starf frá níu til fímm
á daginn. Þetta er oft svo ofsa-
lega erfítt að manni langar mest
af öllu til að hætta. Launin em
ekki há og starfíð er vanmetið.
En þegar maður sér árangur þá
fær maður kraft til að halda áf-
am. 70-80% af því fólki sem
starfar á vegum Lewi Pethms-
stofnunarinnar em fyrrverandi
ofneytendur og forstöðumenn
heimilanna em það undantekn-
ingarlaust."
- Hvað er mikilvægast í þessu
starfi?
„Það er fyrirgefningin. Ef mað-
ur hefði það ekki fyrir augum sér
hveija einustu stund að maður
verður að fyrirgefa, ekki aðeins
sjö sinnum, heldur sjötíu sinnum
sjö sinnum, þá væm allir þessir
strákar og stúlkur ekki á réttum
kili í dag. I gegnum hæli LP stofn-
unarinnar hafa á 25 ámm farið
um 4.000 manns og um 75% hef-
ur náð sér og em starfhæfír
þátttakendur í þjóðfélaginu í dag.
Þetta byggir alít á fyrirgefning-
unni.
Við verðum að segja við hina
sjúku: Komdu eins og þú ert og
svo látum við Krist og þig hjálp-
ast að í sameiningu að breyta
þér. Það á ekki að byija með því
að einblína á gallana, heldur að
vinna manninn fyrir guð og þá
kemur hjálpin. Þetta er það sem
getur leyst unga fólkið. Ef maður
getur sniðið þessa galla af sjálfum
sér þá þarf maður ekki á Kristi
að halda og ekki á söfnuðinum
heldur."
— Hvað með framtíðina, hef-
ur þú hugsað þér að starfa hér
áfram?
„Ég ber nú þá von í bijósti að
fara heim og starfa að trúmálum
á einhveiju sviði, en það er nú svo
að hönd fyrirgefningarinnar er oft
of stutt og Island er lítið og fá-
mennt þjóðfélag fyrir þann sem
gerir mistök."
Höfundur er fréttamaður IUbl. í
Lundi íSvíþjóð.
Flugþol órólegra hugmynda
Gyrðir Elíasson:
BLINDFUGL/SVARTFLUG
(mósaík)
Norðano niður 1986
Gyrðir Elíasson heldur af miklum
krafti áfram að yrkja og senda frá
sér bækur. Nýkomin er út eftir
hann Blindfugl/Svartflug. Titillinn
ber því vitni að Gyrðir kann að
meta orðaleiki og vill leggja sitt af
mörkum til þeirrar íþróttar. En sem
betur fer nær áhugi hans ekki
lengra en til titils. Að yrlga er Gyrði
nauðsyn, tjá sig í ljóði, og það ger-
ir hann í Blindfugl/Svartflug með
þeim hætti að athygli hlýtur að
vekja.
Blindfugl/Svartflug er samfelld-
ur ljóðaflokkur, 400 Ijóðlínur. Ekki
liggur allt í augum uppi í þessum
ljóðaflokki, síður en svo. Vemleiki
ljóðsins er margþættur, en sviðið
íslenskt þorp. Framarlega er talað
um „þessi/ fáu timburhús undir
íhvolfu/ fjallinu“ og þau „eiga sér
einskis/ ills von“. Á fleiri stöðum
er minnst á þorp undir fjalli. í lok-
in verður heild úr brotum og við
blasir: „þorp umlukt svart-/hvítum
oddhvössum steinbáknum,/ timbur-
kofar og þröngar götur“. Þessar
götur em ekki upplýstar, héla þek-
ur glugga og undir augnlokum
bærast skuggavemr.
Gyrðir Elíasson
Sviðið er ekki aðalatriði, heldur
sá vemleiki sem ljóðaflokkurinn
birtir og speglar hug skáldsins og
þankagang. Eftirfarandi hluti er til
marks um aðferðina sem skáldið
notar í eintali sínu við sjálfan sig:
Tek eftir að ég er hættur að
horfa á blaðið, krota samhengis-
laust svo línur krossast en
hlusta meðfram á ráma hrafnana
sem svífa endalaust í uppstreyminu
við sjávarbakkana, minnisbók með
gormi og ég slít gorminn úr svo
blöðin detta í gólfið, vef gorm-
inn um gráan háls kattarins sem
er kominn upp á borðið og herði
að uns augun fara að tútna, þá
sleppi ég og legg fyrir hann
mjólkurskálina.
Ljóðaflokkurinn getur virst sam-
hengislaus, en hefur þó samhengi
innan vissra marka. Ljóðið sem víða
er lokað, dregur upp myndir innri
hugrenninga, opnast til dæmis í
fyrrgreindu erindi þegar skáldið
jafnframt því sem það krotar á blað
fer að hlusta á hrafna. Á fleiri stöð-
um em myndir úr hversdagsleikan-
um sem sveija sig í ætt opinna ljóða
og sanna að opna ljóðformið hefur
venð og getur reynst aflgjafí.
í 180. og 181. ljóðlínu knýr
stormur dyra með blautri tijágrein.
Framhaldið:
°g g'»gg> slæst upp, í bakgarðinum
læðist grár kðttur með uppsnúin
veiðihár og fjaðrakúst í annam'
framloppunni, dustar af vanhirtum
blómum, skimar útundan scr hálfluktum
glymum eftir fúglum, músum, opnum
ruslatunnum
Myndir í eðli sínu súrrealískar
em líka aðgangsharðar í Blind-
fugl/Svartflug. „Vindaugað er haft
opið eða lokað/ eftir þörfum" eins
og segir í ljóðaflokknum. Þegar
lungnafískar skríða upp í þyrrk-
ingsleg tré til þess að þerra sig,
holur spegill hvolfíst inn í sig og
hallast að hlöðuvegg og engisprett-
ur fara yfír sem eldur í sinu, getur
reynst erfítt að skýra hvað vakir
fyrir skáldinu, betra að láta nægja
að skynja.
En það sem skáldið kemst ekki
hjá að túlka er „sambland af draumi
og raunvem". Heimur þess er í
brotum og þessum brotum er raðað
saman. Röðunin fer ekki fram eftir
ákveðnum reglum eða leiðbeining-
um, heldur styðst skáldið við sína
eigin aðferð sem aðeins er háð
reynslu þess og metnaði. Meðan
ung skáld vilja ekki vera taglhnýt-
ingar er von um þau.
Þetta er rifjað upp hér vegna
þess að Gyrðir Elíasson hefur burði
til að halda inn á nýjar brautir. í
Blindfugl/Svartflug bendir margt
til þess að hann muni ekki láta stað-
ar numið við kæki eða aðrar
„sniðugar" lausnir.
Þegar skáldi er nauðsyn að yrkja
verður eitthvað til sem skiptir máli.
Blindfugl/Svartflug er áframhald-
andi kortagerð ungs skálds og í því
sambandi em verkefnin þess eigin
vemleiki. Þorp eða holur spegill?
Það ræður ekki úrslitum hvað ort
er um heldur hvernig er ort.
Blindfugl/Svartflug er þróunin
sem að minnsta kosti undirritaður
lesandi sættir sig vel við.
Flugþol órólegra hugmynda er
töluvert.
Filippseyjar:
Rættum
vopnahlé
Mauila, AP.
VIÐRÆÐUR um vopnahlé eru
hafnar á Fiiippseyjum. Ramon
Mitra Iandbúnaðarráðherra átti
f gær þriggja klukkustunda fund
með tveimur fulltrúum kommún-
ista. Mitra sagðist vongóður um
að takast mætti að binda enda á
17 ára baráttu kommúnista og
stjómvalda.
Ramon Mitra sagði á frétta-
mannafundi að viðræðum yrði
haldið áfram mjög fljótlega og að
deiluaðilar hefðu rætt um að halda
þá sameiginlega blaðamannafundi.
Fulltrúar kommúnista vom þeir
Satur Ocampo og Antonio Zumel
sem í eina tíð störfuðu sem blaða-
menn en gengu til liðs við skæru-
liðahreyfingu kommúnista í
valdatíð Ferdinands Marcos, fyrr-
verandi forseta Filippseyja.
Rætt var um með hveijum hætti
væri best að koma á vopnahléi og
hvemig leysa mætti hin fjölmörgu
deiluefni stjómvalda og kommún-
ista.
Ramon Mitra sagði að kommún-
istar virtust nú reiðubúnir til
samninga og kvaðst hann vongóður
um skjótan árangur.
I
>