Morgunblaðið - 23.10.1987, Blaðsíða 24

Morgunblaðið - 23.10.1987, Blaðsíða 24
24 MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 23. OKTÓBER 1987 Er tölvuviðskiptum að kenna um verðhrunið? ÞEIR sem verst fóru út úr verð- hruninu f Wall Street síðastlið- inn mánudag leita nú dyrum °S dyngjum að sökudólgiim. Efstir á blaði eru þó ekki mennskir afglapar heldur tölv- ur, sem þykja hafa sýnt fullmik- inn ákafa og ábyrgðarleysi þegar verðbréf hófu að f alla í verði. Undanfarin tvö ár hafa verið uppi miklar deilur um ágæti tölvubúnaðar i verð- bréfaviðskiptum. Annars vegar eru þeir sem segja tölvurnar ýkja allar sveiflur og segja þœr aukin heldur bera ábyrgð á þeirri uppsveiflu sem verið hef- ur i Wall Street undanfarin ár, sem helstu sérfrœðingar eru sammála um að sé langt um það sem eðlilegt má teljast. Hins vegar eru þeir sem segja tölv- una einungis vera sem hvert annað hjálpartæki, sem einung- is geri það sem maðurinn ætlist til af henni. Sem kunnugt er varð metverð- fall á verðbréfum sl. mánudag. Féll Dow Jones-hlutabréfavísital- an um 508 stig á þeim degi einum. Fram að því var mesta metfall um fimmtungur af því. „Tölvuvið- skipti ýttu undir verðfallið í Bandaríkjunum, en þau hafa t.a.m. ekki verið stunduð f Lund- únum," sagði Sir Nicholas Goodi- son, sem er stjórnarformaður kauphallarinnar ( Lundúnum. Vestra efast enginn um að tölvu- viðskipti verði tekin til endurskoð- unar. Stjórn kauphallarinnar í New York-borg ákvað á þriðjudag að biðja þá sem stunda tölvuviðskipt- in að láta af þeim og versla þess { stað með mennskum fulltrúum. Ástæðan var sögð sú að kerfíð annaði vart hinum miklu viðskipt- um þann dag, en verðbréfasalar töldu að með þessu væri kauphöll- in vísvitandi að reyna að hægja á viðskiptum og róa menn þannig niður. Þessi ósk var aftur borin fram á miðvikudag og renndi stoð- um undir þann grun manna að tölvunum væri um verðfallið að kenna. Á hinn bóginn hafa sumir bent á það að tölvuviðskipti hafi verið sáralítil mánudaginn af- drifaríka, því flestir þeir sem stunduðu tölvuviðskipti hefðu þegar ráðstafað fjármunum sínum fyrir helgi. Hvernigvinna tölvurnar? Tölvuviðskipti fela margt í sér. Reuter Verðbréfasalar stara með ótta- blandinni virðingu á töl vuskjáina í Wall Street. Yfirleitt nota menn sérhönnuð forrit til þess að fylgjast með verð- og gengisbreytingum víða um heim, en slíkt gæti enginn gert einn og sér við tölvuskjáinn — enn síður með tvo síma og skriffærum. í raun eru menn einungis að henda fjármuni á lofti sem fjöregg — selja og kaupa ( senn. Selja dýrt og kaupa ódýrt. Eða þannig á það a.m.k. að fara fram. Fyrir áratug síðan sátu menn við skrifborð þöktum pappírslöpp- um og símum, hringdu í taugaæs- ingi, æpandi og veinandi, um allan heim; keyptu dali í Lundúnum og seldu jafnharðan í New York-borg við lítinn ágóða en traustan. Tölvuviðskipti fara ekki ósvipað fram, en gerir það miklu hraðar og fylgist með mun fleiri þáttum. Hún getur t.a.m., hafi eigandinn svo fyrirskipað, keypt gjaldeyrir í nokkrum löndum í einu, um leið selt hlutabréf til þess að hafa „reiðufé" fyrir gjaídeyrinum, gert samning um sölu á gjaldeyrinum sekúndubroti síðar og keypt ný hlutabréf séu markaðsaðstæður ákjósanlegar. Þannig annar tölvan starfi sem annars þyrfti her manns í, en sá sem stjómar tölv- unni þarf aðeins að taka hinar stærri ákvarðanir; tölvan sér um pappírsvinnuna og smávægilegri ákvarðanir. Vandinn er sá að allar eru tölv- urnar forritaðar á svipaðan hátt og þegar einhver hlutabréf lækka í verði tvisvar, þrisvar í röð „ákveður" tölvan að selja þau. Vandræðin eru þau að það gera allar hinar tölvumar líka og því getur verðið hríðfallið í einu vet- fangi. Verjendur tölvuviðskipta játa að tölvan geti ýkt markaðstil- hneigingar, en taka jafnframt fram að þær skapi þær vissulega ekki. Grein þessi er byggð á frétta- skeytum Reuters. Upplýsingastofnun Bandarlkjanna. t námunda við Neptúnus Könnunarfarið Voyager 2 tók myndir þessar af plánetunni Neptúnusi og fylgihnettinum Triton fyrr á þessu ári. Myndirnar voru teknar er farið var í 1,373 milljóna kílómetra fjarlægð. Á neðri myndinni hefur braut Tritons verið mörkuð. Þann 25. ágúst árið 1989 mun Voyager líða yfir norðurskaut Neptúnusar í 5.000 kílómetra hæð og fara fram- hjá Triton í tæplega 40.000 kílómetra fjarlægð. Þvermál Neptúnusar er 49.200 kílómetrar en þvermál fylgihnattarins er 3.500 kflómetrar. Voyager 2 var skotið á loft frá Kennedy-geimrannsóknarstofnuninni í Flórída f Bandaríkjunum 20. ágúst arið 1977 tveimur vikum áður en Voyager 1 var skotið á loft. Bæði geimförin tóku myndir af Júpít- er og Satúrnusi en í janúar á síðasta ári skildu leiðir er Voyager 2 hélt í átt til Úranusar en Voyager 1 tók stefnuna út úr sólkerfinu. Aðeins þríðjungur Jaffna á valdi indverskra sveita Colombo, Sri Lanka, Reuter. IND VERSKIR hermenn hafa ein- ungis náð þriðjungi Jaf f na-borg- ar á sitt vald eftir harða bardaga við skæruliða tamíla f þrettán daga. Þetta kom fram á fundi indverska hersins smeð blaða- mönnum í gær. Indverskur embættismaður sagði að sér- sveitir indverska sjóhersins hefðu gengið á land við Gurunag- ar rif ið þar sem skæruliðar haf a öflugt vfgi. Gurunagar er við ströndina vestur af hafnarborg- inni Jaffna. Kína: Leifar stærstu risa- eðlu í Asíu fundnar Peking, Reuter. KÍNVERSKIR og kanadíakir vfsindamenn hafa grafið upp leifar stærstu risaeðlu sem fundist hefur í Asfu. Risaeðlan sem var 30 m löng grænmeti- sæta fannst í Gobí-eyðimörk- inni f norðvestur-hluta Kína. Leiðangursmenn sögðu að bkast til hafi gáfnafar risaeðlunn- ar verið svipað og kjúklinga vorra daga. Pyrir 160 milljón árum ráf- aði skepnan um frumskóga og dýki svæðis sem nú er auðnin ein. Risaeðlunni hefur ekki enn verið gefið nafn. Pundur hennar marg- launaði tveggja mánaða erfiði samstarfshóps kanadískra og kínverskra vfsindamanna. Þeir lögðu út í eyðimörkina til að kanna steingervinga risaeðlna, hliðstæða þeim sem fundist hafa í Norður-Ameríku. Pyrir milljón- um ára voru Asía og Ameríka tengdar með eiði sem nú er horfið. Hópurinn fann nokkurs konar risaeðlugröf íeyðimörkinni. Sögur herma að fyrir tvö þúsund árum hafi her kfnversa keisaradæmisins gengið fyrir ætternisstapa á sama stað Fornleifafræðingarnir fundu einnig steingerða fætur risaeðlu sem lifði á kjöti og fannst fyrst fyrir fjórum árum. Hún gengur nú undir nafninu Jiangj- unmiasaurus f höfuðið á hers- höfðingjanum ólánssama. Fleira forvitnilegt var í gröfinni og má þar nefna leifar eggja- skurnar, hluta af elsta krókódfl f Kína og steingerð risaeðlufótspor. Talsmaður hersins f indverska sendiráðinu í Colombo, höfuðborg Sri Lanka, sýndi á korti að ind- verski herinn hefði aðeins náð um þriðjungi borgarinnar úr höndum skæruliða tamíla, „tígranna" (LTTE). Indverjar hafa sent um 20 þúsund hermenn til Sri Lanka til þess að sækja að Jaffna, afvopna skæruliða og knýja þá til þess að lúta ákvæðum sáttmála yfirvalda á Indlandi og Sri Lanka um að binda enda á aðskilnaðarbaráttu tamíla, sem staðið hefur í fjögur ár. Sátt- málinn var undirritaður í júlf. Fyrr í þessari viku sagði ind- verskur embættismaður að sveitir Indverja hefðu náð Jaffna á sitt vald og væru að brjóta síðustu and- stöðu skæruliða á bak aftur. Aftur á móti sagði blaðamaður frá Sri Lanka, sem vinnur fyrir Reuter- fréttastofuna, á miðvikudag að „tígrarnir" hefðu borgina enn að mestu leyti á sfnu valdi. Indverski talsmaðurinn sagði f gær að herinn hefði náð aðaljárn- brautarstöðinni í Jaffna og sjúkra- húsi borgarinnar. Að hans sögn hafa skæruliðar engu svarað ákaíli um vopnahlé Skæruliðar tamíla hafa komið á fót sjálfsmorðssveitum til þess að stöðva sókn indverskra hermanna inn í borgina Jaffna, sem er höf- uðvfgi þeirra. Þetta var haft eftir blaðamanni frá Sri Lanka, sem hafði farið inn í borgina. Blaðamað- urinn hafði eftir Mahattaya, aðstoð- arforingja „tfgranna", að um 500 sjálfboðaliðar hefðu gcfíð kost á sér f sjálfmorðssveitir. Að sögn blaðamannsins, sem ekki vildi láta nafhs getið af örygg- isástæðum, ætla sveitimar að gera árásir á indverska hermenn og brynvarðar sveitir í lokaátökunum um Jaffna. Ættu sjálfsmorðssveit- irnar meðal annars að stuðla að þvf að aðrar sveitir skæruliða gætu sloppið út úr umsátri Indverja. Blaðamaðurinn kvaðst hafa dvalist tvær vikur í borginni og var hann þar þegar Indverjar hófu sókn sfna að hafnarborginni 10. október. Þingið í Sri Lanka samþykkti í gær að gildistími neyðarlaga, sem sett voru í maf 1983 þegar alda átaka milli tamfla og sinhala reið yfir landið, yrði framlengdur um einn mánuð. Anil Moonasinghe, sem er úr röðum stjfnarandstæðinga, ásakaði indverskar hersveitir um að hafa myrt fjölda óbreyttra borg- ara f átökum. Noregur: Brennsla eiturefna ekki stöðvuð - segir Sissel Ronnbeck umhverfismálaráðherra Noregs Ilaag, Ö*I6. Frá Jan Erik Laure, f rettaritarn Mortfunblaðnina. UM SÍÐUSTU helgi tókst dönsk- borð i skipinu. um fiskimönnum og meðlimum f Greenpeace að stöðva brennslu eiturefna um borð f bandarfska skipinu „Vulcanus 2" á Norðursjó. Skipið er nú á leið til hafnar í Rotterdam þar sem gert verður við skemmdir sem urðu á skrúfu þess f mótmælaaðgerðunum. Enn eru um 3000 tonn af eiturefnum óbrennd um borð f skipinu. Norsk stjórnvöld segjast ekki sjá neina ástæðu til að stöðva brennslu eiturefnanna um Umhverfismálaráðherra Noregs, Sissel Rennbeck, segir að Norðmenn munu standa fast við fyrri áætlanir um að stöðva ekki eiturefhabrennslu á hafi úti fyrr en árið 1991 eins og samkomulag sem gert hefur verið milli Norðurlandanna kveður á um. í þessu samkomulagi er gert ráð fyrir að hætt verði að kasta úrgangi í sjó frá árinu 1989 og hætt að brenna eiturefni á hafi úti árið 1991. Sissel Ronnbeck segist undrandi á að umhverfismálaráðherra Dan- merkur hafi látið hafa eftir sér að hann telji að hætta eigi að brenna eiturefni fyrir þennan umsamda tfma. Að sögn Lars Fayne haffræðings við Hafrannsóknastofnunina 1 Berg- en er engin hætta á að fiskur verði fyrir eitrun af völdum brennslunnar um borð f „Vulcanus 2". Sjómanna- sambandið í Noregi hefur farið fram á að brennslan verði stöðvuð vegna hættu á að fiskur verði fyrir eitur- áhrifum.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.