Morgunblaðið - 23.10.1987, Blaðsíða 26

Morgunblaðið - 23.10.1987, Blaðsíða 26
26 MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 23. OKTÓBER 1987 3II*fgiiiittUifrifc Utgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Aöstoöarritstjóri Fulltrúar ritstjóra Fréttastjórar Auglýsingastjóri Árvakur, Reykjavík Haraldur Sveinsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Björn Bjarnason. Þorbjörn Guömundsson, Björn Jóhannsson, Árni Jörgensen. Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson, Ágúst Ingi Jónsson. Baldvin Jónsson. Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar: Aöalstræti 6, sími 22480. Afgreiösla: Kringlan 1, sími 83033. Áskriftargjald 600 kr. á mánuöi innanlands. f lausasölu 55 kr. eintakiö. Friðarverðlaunin 1987 Sviptingar á Alþingi Nokkuð stormasamt hefur verið á Alþingi síðan það kom saman í haust. Forseti sameinaðs þings var ekki kjör- inn án ágreinings í hans eigin flokki. Snarpar umræður urðu um efnahagsmál. Uppnám hef- ur orðið vegna sláturhússins á Bfldudal. Einn stjórnarþing- manna flytur frumvarp til að stemma stigu við valdi fjármála- ráðherra til að hrófla við sölu- skatti. Frumvarp um húsnæðis- mál er lagt fram af ráðherra Alþýðuflokksins án þess að þingflokkar Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks hafi lagt blessun sína yfir það. Sú stefna hefur verið ríkjandi og henni fylgt í framkvæmd eftir því sem kostur hefur verið, að mál eru brædd saman í þing- flokkum og síðan standa menn sameinaðir að afgreiðslu þeirra, þegar þau koma til afgreiðslu í þinginu. Hefur það jafnan þótt nokkrum tíðindum sæta, ef einn þingmaður úr stjórnarliði hefur neitað að styðja frumvarp ríkis- stjórnar. Hafa fjölmiðlar verið á höttunum eftir yfirlýsingum þeirra, sem þennan kost hafa valið, og þeir hafa jafnvel átt auðveldara með að koma sjónar- miðum sfnum á framfæri en hinir, er mynda meirihlutann. Sá kostur, sem valinn var í Sjálfstæðisflokknum við kjör á forseta sameinaðs þings, og aðferðin, sem stjórnarflokkarnir hafa valið, við framlagningu frumvarpsins um húsnæðismál, benda til þess, að ekki sé lögð jafn mikil áhersla á það og áð- ur, að ná samkomulagi innan þingflokka eða milli þingflokka ríkisstjómar, áður en mál eru lögð fram. Það hlýtur að ráðast mjög af heildarfylgi rfkisstjórna hverju sinni hve lausan tauminn einstakir þingmenn geta fengið, þegar tekin er afstaða til ein- stakra mála. Ríkisstjórn hefur yfirlýstan stuðning að minnsta kosti 39 þingmanna af 63, og 40 ef Karvel Pálmason, einn þingmanna Alþýðuflokksins, tekur afstöðu með flokki sínum. Stjórnin hefur því góðan meiri- hluta og einstakir þingmenn geta hlaupið út undan sér, eins og kallað er, án þess að lífi stjórnarinnar sé beinlínis ógnað. Ríkisstjórnin er á hinn bóginn mynduð með stuðningi þriggja flokka. Samráð í þvf skyni að ná einni sameiginlegri niður- stöðu er því tímafrekara nú en þegar tveir flokkar sátu við stjórn. Þeirri staðreynd mega þingmenn og forystumenn í stjórnmálum ekki gleyma í óða- gotinu, að lýðræði er í eðli sínu tímafrek aðferð til að stjórna. Þeir sem aðhyllast það verða að gefa sér nægan tíma vilji þeir ná víðtækum stuðningi. Af þingmönnunum 63, sem kjörnir voru í apríl sl., er 21, sem ekki sat á síðasta þingi. Af þessum hópi eru 11, sem koma nú í fyrsta sinn til starfa í þinghúsinu. Aðrir hafa verið varamenn eða sátu á þingi ein- hvern tíma fyrir 1983. Þessi umskipti kunna að hafa sitt að segja um yfirbragð þingstarfa. Það þarf síður en svo að vera ámælisvert, að ákvarðanir fyrir luktum dyrum þingflokka séu ekki jafn veigamiklar og áður. Tíðarandinn krefst þess ef til vill, að einstakir þingmenn viðri skoðanir sínar meira en áður fyrir opnum tjöldum. Mestu skiptir, að haldið sé á málum af skynsemi og festu, þannig að traust almennings á þessari æðstu valdastofnun þjóðarinnar vaxi en dvíni ekki enn frekar. Styrkjum Slysavarna- félagið Idag hefjast svokallaðir merkisdagar Slysavarnafé- lags íslands og þeim lýkur á sunnudag. Sölufólk gengur í hús um allt land og býður barm- merki til kaups. Það fé, sem safnast við merkjasöluna, verð- ur notað til að efla sjóslysavarn- ir, meðal annars til að kaupa hraðskreiða björgunarbáta. Annar búnaður fyrir björgunar- sveitir verður einnig keyptur og ætlunin er að efla slysavarna- skóla félagsins og almennt fræðslustarf meðal sjómanna. Vegna sögu sinnar og afreka félagsmanna höfðar Slysa- varnafélag ísiands sterkt til allra íslendinga. Öllum er okkur ljóst hve mikið öryggi starfsemi þess hefur veitt þeim, sem sækja sjó vegna atvinnu sinnar. Nú, þegar notkun báta og skipa til skemmtunar í tómstundum er að aukast, fær starfsemi fé- lagsins nýtt gildi f hugum margra. Morgunblaðið skorar á lesendur sfna og aðra lands- menn að sýna hug sinn til Slysavarnafélags íslands f verki með þvf að kaupa barmmerki þvf til stuðnings nú um helgina. Daniel Ortega, forseti Nig- aragúa. Duarte forseti El Salvador. Azcona forseti Hondúras. Samið um rás byftmgarínnar Frumkvæði Oscars Arias við að stilla til friðar í Nicaragúa kann að valda straumhvörfum í þróun mála í Mið-Ameríku Þær breytingar, sem orðið hafa á pólitískum viðhorfum f Mið- Ameríku, eftir að Oscar Arias Sanchez, forseti Costa Rica, lagði hinn 7. ágúst sl. fram ftarlegar frið- artillögur sfnar á sameiginlegum fundi allra fimm forseta Mið- Ameríkuríkjanna, kunna að valda straumhvörfum í heildarstefhu og stjórnmálaþróun þessara langhrjáðu ríkja. í fyrsta sinn um langan aldur örlar þó á einhverri von um að eins konar lýðræði og einhvers konar friður geti loks komizt á í þessum heimshluta. Arias forseti hefur vissulega kom- ið fram á sjónarsviðið sem bæði hygginn og framsýnn stjórnmála- maður, og — það sem ef til vill er ekki síður mikilsvert á hans heima- slóðum, hann hefur þegar sýnt fram á, að hann hefur til að bera elju- semi, sterkan vilja og nægilegt áræði til að takast f alvöru á við þann margþætta pólitfska vanda, sem fyr- ir hendi er í Mið-Ameríku og reyna að breyta stöðu mála þar. — Það eru þessir eiginleikar Arias forseta og áræði hans, sem fært hafa honum hina mikilsverðu viður- kenningu norsku nóbelsnefhdarinn- ar. Veiting friðarverðlauna Nóbels 1987 til handa Oscar Arias Sanchez forseta hefur og yfírleitt mælzt mjög vel fyrír og þykir val nefndarinnar í þetta sinn til sóma. Loft allt lævi blandið Það er vissulega ekki til lftils mælzt f friðartillögum Ariasar for- seta: Hann ætlast raunverulega til þess, að hin ríkjandi stjórn Sandin- ista f Nicaragua, kúvendi stefnu sinni og leysi þannig erfiðasta hnút- inn f pólitfskri flækju Mið-Amerfku. Og Arias forseti veit líka, hve erfitt verk er fyrir höndum í Nicaragua: „í fyrsta sinn í mannkynssögunni erum við að fara þess á leit við marxfska rfkisstjórn, að hún snúist til lýðræðislegra stjórnarhátta og skapi reyndar það frjálsræði innan- lands, að mismunandi þjóðfélagsöfl fái notið sfn, og það á að gerast á 90 dögum." Margar þær kröfur, sem gerðar eru á hendur stjórnar Nicaragua í friðartillögum Ariasar forseta, þykja strangar og erfiðar að uppfylla þar suðurfrá. Nokkrar þær helztu eru þessar: Að bæjar- og sveitarstjórnar- kosningar verði haldnar i landinu hið fyrsta, en slíkum kosningum hefur nú verið frestað um árabil; að allir þeir þegnar landsins, sem sitja núna f fangelsi vegna stjórnmála- skoðanna sinna, verði þegar f stað látnir lausir og þeim gefnar upp sakir; að neyðarlög þau, sem Nic- aragua er nú stjórnað eftir, verði numin úr gildi, en þessi lög fela m.a. f sér, að margs konar almenn þegn- Friðarverðlaun Nobels tíl Oscars Arias Sanchez, forseta Costa Rica. réttindi hafa verið afnumin um langt skeið; að öllum stjórnmálaflokkum verði aftur leyft að starfa óhindrað; að blöð stjórnarandstöðunnar fái aftur að koma út; að einar fimm útvarpsstöðvar f einkaeign fái aftur að senda ótruftað út dagskrár sfnar, að þeir nicaragúanskir þegnar, sem flúð hafa land eftir valdatöku Sandinista-stjórnarinnar, fái að snúa óáreittir heim aftur og geti þar ver- ið óhultir um lff sitt. En það er samt ýmislegt í friðar- tillögunum, sem freistar sandinista- valdsmönnunum í Nicaragua einmitt um þessar mundir. Þeir eygja þarna möguleika á að lifa af þá orrahrfð, sem andstæðingar þeirra gera að þeim, en þar eru kontra-skæruliðar fremstir f flokki. Og sandinistum sjálfum leikur auk þess hugur á að ná fram breytingum til batnaðar f innanrfkismálum landsins. Kontra- skæruliðar eru á hinn bóginn teknir að velta því fyrir sér, hvar þeir eigi þá að verða sér úti um skotfæri og vistir, ef skriður fer að komast á friðaráætlun Ariasar. Bandarfkja- stjórn er mjög svo tvfstfgandi andspænis tillögunum og hefur þar með greinilega verið slegin út af laginu f stefnu sinni f málefhum Mið-Ameríku. Almenningur f Nic- aragua og f nagrannalöndunum bfður milli vonar og ótta um, hver framvinda mála verður. Djúpt sokknir Mið-Ameríkuforsetarnir fimm voru ekki einir um að samþykkja stuðning sinn við tillögur Ariasar frá Costa Rica. Ráðstefnuna sátu einnig 13 utanríkisráðherrar, bæði frá Mið-Ameríku og frá hinum svoköll- uðu Contadora-rfkjum, þ.e. frá Panama, Venzúela, Colombfu og Mexíkó og frá „stuðnings-ríkjum" þeirra, Brasilfu, Argentínu, Úrúguay og Perú. Auk þeirra voru með f ráð- um aðalritarar Sameinuðu þjóðanna og Samtaka Ameríkuríkja. Ef R6- manska Amerfka á sér yfirleitt nokkurn sameiginlegan málsvara, þá er óhætt að segja að hann væri þarna að finna f þessari ráðstefnu. Skipuð var sérstök eftirlitsnefhd, sem á að að sjá um, að öllum skilyrð- um, sem fram komu í friðartillögun- um, yrði dyggilega fylgt og þau í heiðri haldin. í Nicaragua brugðust sandinistar hart við. Stjórnin flýtti sér að skipa nefnd til að vinna að „þjóðarsátt", og jafnvel hinn óþreytandi gagnrýn- andi sandinista-stjórnarinnar, Miguel Obando y Bravo kardfnáli í Nicaragúa, hlaut sæti f nefndinni. Hinir kommúnfsku valdhafar Nic- aragúa, þ.e.a.s. sandinistar eru f úlfakreppu; her þeirra telur um 75.000 manns, stjórnin telur sér samt sem áður ógnað af 12.000 manna herstyrk kontra-skæruliða, sem búnir eru að mestu bandarfskum vopnum og hafa hingað til ekki látið deigan sfga f baráttu sinni gegn kommúnistastjórninni. Efnahagur Miguel Obando y Bravo kardínáli f leggja blessun sína yfir sandinista! landsins er í algjöru öngþveiti, verð- bólgan er yfir 700%. Nýlega varð Daniel Ortega, forseti Nicaragua, að tilkynna landslýð 100% hækkun á benzfni og að leyfílegur benzfn- skammtur á bifreið yrði minnkaður um helming. Rússar reynast ekki lengur eins hjálpsamir við sandin- istastjórnina og nýlega birtist jafnvel grein f málgagni sovézku stjórnar- innar, ízvestíu, „um „snfkjudýra- lffshætti, brask, spillingu og skipulagða svikastarfsemi f Nic- aragúa sandinista". Samtímis hefur smasaman verið að draga verulega úr aðstoð vestrænna rfkja við Nic- aragúa, en með vissum tilslökunum f lýðræðisátt vonast stjórnvöld eftir, að vinir þeirra á vesturlöndum verði aftur örlátari á fé og hjálpargögn. Ef vonirnar rætast... v Framkvæmd friðaráætlunar Ar-

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.