Morgunblaðið - 09.04.1988, Blaðsíða 28

Morgunblaðið - 09.04.1988, Blaðsíða 28
^zs^ MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 9. APRÍL 1988 IltargmiÞIattfe Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Aðstoöarritstjóri Fdlltrúar ritstjóra Fréttastjórar Auglýsingastjóri Árvakur, Reykjavík Haraldur Sveinsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Björn Bjarnason. Þorbjörn Guðmundsson, Björn Jóhannsson, ÁrniJörgensen. Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson, Ágúst Ingi Jónsson. Baldvin Jónsson. Ritstjórn og skrifstofur: Aðalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar: Aðalstræti 6, sími 22480. Afgreiðsla: Kringlan 1, sími 83033. Áskriftargjald 700 kr. á mánuði innanlands. í lausasölu 60 kr. eintakið. Ný viðspyrna — ný tækifæri Með samningum þeim, sem Verzlunarmannafélag Reykjavíkur gerði í fyrrinótt og ákyörðun Kennarasam- bands íslands um að fresta hugsanlegum verkfallsaðgerð- um til haustsins, má telja víst, að sæmilegur friði ríki í kjara- málum a.m.k. fram eftir þessu ári. Þetta er betri árangur en búast mátti við í upphafi þessa árs. Þá töldu menn líklegt, að þetta gæti orðið langur og harður vetur vegna erfiðra kjaradeilna en það hefur farið á annan veg. Það fer hins vegar ekki á milli mála, að veruleg ólga hefur verið meðal launþega vegna launamála. Mikil and- staða við þá kjarasamninga, sem Verkamannasambandið gerði upphaflega, samþykkt þeirra samninga í sumum fé- lögum með litlum atkvæðamun og fall þeirra annars staðar, sýndi svo ekki varð um villzt, að umtalsverð óánægja var tií staðar meðal launamanna. Þrátt fyrir þessa óánægju var bersýnilega ekki jarðvegur fyrir verkföllum. Það kom í ljós, þegar félögin, sem felldu VMSI-samningana, sömdu nokkru seinna án verkfallsað- gerða. Það kom líka í ljós í atkvæðagreiðslu í kennarafé- lögunum, þar sem sterk and- staða kom fram við verkfalls- boðun kennara. Við stöndum því frammi fyrir þeirri sér- kennilegu stöðu á þessum vetri, að launþegar eru óán- ægðir með kjör sín, en viljá ékki verkföll til þess að knýja fram meiri launahækkanir. Hvað veldur því, að svo lítill áhugi er á verkföllum nú? Sennilega eru tyæ megin- ástæður fyrir því. Önnur er sú, að launþegar hafa einfaldlega slæma reynslu af verkföllum. Þeir hafa kynnzt því, að löng og kostnaðarsöm verkföll hafa ekki fært þeim meiri kjarabæt- ur. Á hinn bóginn hafa marg- víslegar þjóðlífsbreytingar leitt til þess, að launþegar almennt treysta sér ekki út í viðamiklar verkfallsaðgerðir. Fólk hefur tekið á sig margvíslegar skuld- bindingar, sem það vill standa við. Löng verkföll koma í veg fyrir, að það sé hægt. Þess vegna kjósa menn heldur kjarasamninga, sem þeir eru ekki fyllilega ánægðir með. Sú óánægja, sem er til stað- ar með kjaramál, hlýtur að brjótast fram með einhverjum hætti, þótt það gerist ekki í verkföllum. Ekki er ólíklegt, að það mikla fylgi, sem Kvennalistinn hefur fengið í skoðanakönnunum á þessum vetri, sé til marks um, að óán- ægðir kjósendahópar leiti þangað'I töluverðum mæli. Það er nýmæli, að þeir leiti ekki til Alþýðubandalagsins, sem virðist vera búið að missa sinn fyrri sess, sem helzti málsvari óánægðra launþegahópa. Sú staðreynd, að tekizt hef- ur að gera kjarasamninga án verkfalla við fjölmenna hópa launþega styrkir stöðu ríkis- stjórnarinnar mjög, þótt hún hafi lítið komið við sögu þess- arar samningagerðar. Þessi friðsamlega niðurstaða í kjara- málum gefur ríkisstjórninni nýja viðspyrnu og nýtt tæki- færi. Þá skiptir máli, að ráð- herrarnir glutri ekki niður því tækifæri með orðaskaki á op- inberum vettvangi, sem ein- ungis getur orðið til að skaða stjórnarsamstarfíð og stöðu ríkisstjórnarinnar. Það "hefur engin breyting orðið á þeim pólitíska veruleika, að annar kostur til myndunar ríkis- stjórnar við núverandi aðstæð- ur er ekki fyrir hendi. Það er heldur ekki hægt að sjá, að nýjar kosningar muni leysa einhvern pólitískan vanda, sem er til staðar. Ríkisstjórnin hefur gert margvíslegar ráðstafanir í efnahagsmálum frá því að hún tók við voldum. Það er hins vegar álitamál, hvort þær duga til. Svo virðist, sem við stönd- um frammi fyrir uppgjöri á mörgum sviðum þjóðlífsins í senn. Kvótakerfið í sjávarút- vegi getur ekki staðið nema stuttan tíma enn. í frystiiðnað- inum er þörf á mjög víðtækri endurskipulagningu. Það stendur yfir bylting í land- búnaði. Staða landsbyggðar- innar kallar á ný úrræði. Sam- vinnuhreyfingin er á vegamót- um. Það hriktir í því þjóðfé- lagskerfi, sem við höfum byggt upp á undanförnum áratugum. AJþingi og ríkisstjórn þurfa að beina athygli sinni að þessum verkefnum. Frumvarp þriggja þingmanna Sjálfstæðisflokks: Eyjólfur Konráð Jónsson Guðmundur H. Garðarsson ^T ív i jj iH| . jJJb *•» 'JÆ ta^. Æ 1 - « i K:*fl t \ * ¦ jRaunveruleg eign aðild- arf élagá SIS verði upp- færð árlega í reikningum Hægt að gera kröfu í eign við gjaldþrot aðildarf élags ÞRlR þingmenn Sjálfstæðis- flokksins leggja á mánudaginn fram frumvarp á Alþingi til breytinga á lögum um sam- vinnufélög frá 1987. I frum- varpinu er lagt tíl að samvinnus- ambðnd (SÍS) uppfæri árlega í reikningum sínum nettóeignar- hluta einstakra aðildarfélaga og sýni þar með árlega raunveru- lega eignastöðu og breytingar ár frá ári en einnig að kröfuhaf- ar geti við hugsanlegt gjaldþrot aðildarfélags gert kröfur í þessa eign og aðrar eignir þrotabus. „Samband íslenskra samvinnu- félaga er orðið voldugasta fyrir- tækjasamsteypa íslensku þjóð- arinnar og kemur við sögu f flestum greinum atvinnulífsins. Rekstarheild þess og ýmissa undirf élaga er vlða um eða yf ir 50% af heildarviðskiptum við- komandi greina. Það er því mik- ilvægt að eignarhlutdeild, ábyrgð og tryggingar, eignarað- ild, komi skýrt fram á hverjum tíma þannig að þetta umfangs- mikla fyrirtæki sé hafið yfir allan grun f rekstrarlegu tilliti og sitji við sama borð og aðrir rekstraraðilar," segir meðal annars f greinargerð með frum- varpinu. Fyrsti flutningsmaður frumvarpsins er Guðmundur H. Garðarsson en meðflutnings- menn þeir Halldór Blöndal og Eyjólfur Konráð Jónsson. Rekstrarafgangur í arðjöfnunarsjóð Samkvæmt frumvarpinu er m.a. gert ráð fyrir að við 6. kafla lag- anna um samvinnufélög bætist ný grein svohljóðandi: „Verði rekstr- arafgangur hjá félaginu, getur aðalfundur ákveðið að leggja hann eða hluta af honum í sérstakan sjóð, er nefnist arðjöfhunarsjóður. Að öðru leyti skiptist rekstraraf- gangur á milli félagsaðila í réttu hlutfalli við viðskipti hvers og eins á árinu og færist á sérstakan reikn- ing hvers félagsaðila. Þetta fé skal teljast lán til félagsins. Félagsaðil- ar eiga arðjöfnunarsjóð og eignir félagsins umfram bókfært verð í réttu hlutfalli við viðskipti hvers og eins, endurmetið frá ársbyrjun 1981 eftir verðbreytingarstuðli, sem miðast við breytingu á meðal- talsbyggingarvísitölu milli ára, reiknaðri út eftir lögum á hverjum tíma. Árlega skal gefið út eignarskír- teini, er sýni eignarhlutfall hvers félagsaðila við hver áramót. Félagsaðilar eiga ekki rétt á að fá greiddan út eignarhluta sinn í arðjöfnunarsjóði og öðrum eignum félagsins. Féiagsaðilum er óheimilt að selja eignarskírteini sín, en hafi þeir hætt að vera félagsaðilar, ber félaginu að innleysa eignarskír- teinin og skal verðmæti þeirra vera óskiptur reikningslegur tekjuaf- gangur SÍS eða fyrirtækjum, sem SÍS á að öllu leyti eða hlutdeild í, að frádregnum útreiknuðum eign- arhlutum annarra eignaraðila. Verðmæti eignarskírteinis skal miðast við ársreikning við næstú áramót eftir að félagsaðili fer út úr félaginu eða hættir rekstri vegna gjaldþrots og breytist ekki eftir það, og skal tekið tillit til skatta, sem SÍS eða fyrirtækjum, sem SÍS á, ber að greiða vegna eignarhlutans hérlendis og erlend- is. Eignarhluti félagsaðila greiðist út á 10 árum með 3,5% vöxtum og verðtryggingu samkvæmt láns- kjaravísitölu. Gefin verði út skulda- bréf þegar eignarhlutinn liggur fyrir. Krafa um eignarhluta fyrnist á 10 árum frá því félagsaðild lauk. Eignarskírteinin veita engan rétt til afskipta af stjórn félágsins eða rekstri. Heimilt er stjórn fé- lagsins með samþykki aðalfundar að ákveða, að eigendum eign- arskírteina skuli greiddir vextir af eign sinni samkvæmt eignarskír- teinum. Stjórn félagsins getur sett nánari reglur um gerð og meðferð eignarskírteina." Allar eignir samvinnusambanda, þar með taldi varasjóðir og stofn- sjóðir eiga einnig að falla undir eignauppgjör í samræmi við ákvæði þessarar greinar. Gildandi lög úrelt í greinargerðinni segir að gild- andi lög um samvinnufélög séu algjörlega úrelt og alls ófullnægj- andi fyrir bæði eignaraðila, sam- vinnusambönd (SÍS) sem og þriðja aðila sem kynni að eiga bótakröfu á hendur þeim við gjaldþrot. Hlið- stæð rök eigi við um mörg önnur ákvæði umræddra laga. Það sé því brýnt að ýmis ákvæði laga um samvinnufélög frá því árið 1937 verði tekin til endurskoðunar og þeim breytt til nútímahorfs. Þetta eigi einkum við þau ákvæði lag- anná er lúti eignavörslu og upp- færslu raunverulegra eigna aðild- arfélaga samvinnusambanda, þ.e. SÍS. Það verði að teljast eðlilegt að félagsskapur sem telji tugi þús- unda félagsmanna innan sinna vébanda uppfæri árlega í reikning- um sínum nettóeignarhluta ein- stakra aðildarfélaga og sýni þar með árlega raunverulega eignar- stöðu sem og breytingar ár frá ári. Óvissa um hver á SÍS Síðan segir í greinargerðinni: „Samband íslenskra samvinnufé- laga er orðið voldugastá fyrir- tækjasamsteypa íslensku þjóðar- innar og kemur við sögu í flestum greinum atvinnulífsins. Rekstrar- hlutdeild þess'og ýmissa undirfé- laga er víða um og yfir 50% af heildarviðskiptum viðkomandi greina. Það er því mikilvægt að eignarhlutdeild, ábyrgð og trygg- ingar, eignaraðild, komi skýrt fram á hverjum tíma þannig að þetta unifangsmikla fyrirtæki sé hafið yfir allan grun f rekstrarlegu tilliti og sitji við sama borð og aðrir rekstraraðilar. Þaðan af síður get- ur löggjafinn unað þeirri óvissu, sem nú er um það, hver sé raun- Halldór Blöndal verulegur eigandi Sambands íslenskra samvinnufélaga og dótt- urfyrirtækja þess." Tilgangur frumvarpsins sé að ná þessu markmiði sem og að tryggja að einstakir eignaraðilar samvinnusambanda, kaupfélög og önnur samvinnufélög, viti hver sé raunveruleg eign þeirra í viðkom- andi samvinnusambandi, umfram stofnsjóð, jafnframt því sem kröfu- hafar geti við hugsanlegt gjaldþrot aðildarfélags gert kröfur í þessa eign og aðrar eignir þrotabús. Eins og nú hátti um eignauppgjör sam- vinnusambanda sé slíkt útilokað, enda ekki gert ráð fyrir sundurlið- uðu uppgjöri í núgildandi lögum. Sá háttur sem hér er lagður til við eignauppgjör er viðhafður í sambærilegum stórfyrirtækjum hérlendis sem erlendis. Lögin til framkvæmda við reikningsuppgjör 1988 Viðskiptaráðherra er falið að annast framkvæmd þessara laga og SÍS og aðildarfélögum þess er gefinn hæfilegur frestur til að gera nauðsynlegar breytingar á sam- þykktum sínum og reikningsupp- gjörum til að fullnægja ákvæðum þessara laga. Gert er ráð fyrir að lögin verði komin til fullra fram- kvæmda við reikningsuppgjör árs- ins 1988 og að viðskiptaráðherra geri Alþingi grein fyrir hvernig framkvæmd laganna líði er Alþingi kemur saman haustið 1988. Komi upp vafaatriði eða ágrein- ingur um eignatengsl, eignamat, uppgjör eigna eða önnur veigamik- il atriði er varða stöðu samvinnu- sambanda, SÍS, eða eignaraðila, skal ráðherra heimilt að kveða til sérfróða menn er úrskurði um ágreiningsatriði. Þá er ráðherra heimilt að gefa út reglugerð við lausn slíkra vandamála.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.