Morgunblaðið - 13.05.1993, Blaðsíða 9

MORGUNBLAÐJÐ FIMMTUDAGUR ia. MAÍ 1993’
9
Franskur mrfatnaéur
frá stœré 34
TESS
v NE
NEÐST VIÐ
DUNHAGA,
S. 622230.
Opið virka daga
kl. 9-18,
laugardaga
kl. 10-14.
Stúdentastjarnan,
14 karat gull, hálsmen eða prjónn.
Verð kr. 3.500
Don Stymunilsson
Skartyripoverzlun
LAUGAVEG 5 - 101 - REYKJAVÍK
SÍMI 13383
Viltugera góð kaup?
Allt á hálfvirði
á afsláttarstandinum
Fallegur fatnaður
PEISINN
Kirkjuhvoli ■ sími 20160
Greiðslukjör
við allra hæfi.
Minkapelskápur og jakkar,
pelsfóðurkápur
og jakkar,
leðurkápur
og jakkar.
Margt nýtt
á standinum
þessa viku.
SUMARSKÓLI
framhaldsskólanna i F.B.
Eftirtaldir áfangar verða í bobi í Sumarskóla
framhaldsskólanna sem veróur í Fjölbrautaskólanum i
Breiöholti, ef næg þátttaka fæst:
Bóldærslo 103 Félogslraeði 202 liffræði 103 Slærðlræ&i 102
Bóklærslo 203 Fjölmi&lon 103 lilfæra- og lílc&lislr 103 Slærðhæ&i 202
Bóklærslo 303 Fronsko 103 Morko&slræ&i 103 Slærðlræði 252
Bókfærsla 373 Fronsko 203 RekslrarhoglrjB&i 103 Slærðfræði 363
Donska 102 Fronsko 303 Rekstrorhaglræði 203 Vélrilun og lölvulræði 103
Donsko 202 Gfunnleikning 103 Sogo 102 Viðskiplareikningur 103
E&lislræ&i 123 Grunnteikning 203 Soga 202 Tölvulræði 102
Efno(r*5i 103 tteilbrigSislrasði 102 Sóllræði 102 Þjóðhoglræði 102
Elnolræði 203 Heimspeki 102 Stjórnun 103 Þýska 103
Ensko 102 islenska 102 Skyndihjólp 101 «V, ka 203
Ensko 202 islensko 202 Spænska 103 Þýska 303
Ensku 302 íslcnska 302 Sfsaenska 203
Ensko 403 Islensko 403 Spænsko 303
Félogsfræði 102 Jor&lracði 103 Sljómmólalræði 102
Kennt verbur virka daga frá 26. moi Hl og meb 25. júni frá kl. 17:30 til 22:00.
Kennila fellur nibur 28. og 31. maí og 17. júnl.
Práfdagar verba 28. 29. og 30. júni.
Hver nemandi má velja 2 áfanga. 90% mretingarikylda er í hvern áfanga. Skólagjald er kr. 15.900.
Athugib: Fleitir áfanganna eru fullkomlega matihxfir á milli framhaldiikólanna.
Skráning verbur í F.B. dagana 17., 19. og 21. mai. kl 10:00 til 14:00 og 16:00 til 18:00.
ivmarikill framhaldi.kólattna
Tengsl hlutafélaga og
verðbreytingar
Einn þeirra manna, sem fluttu erindi á
aðalfundi Vinnuveitendasambands ís-
lands í fyrradag, var Þorkell Sigurlaugs-
son, einn af forsvarsmönnum Eimskipa-
félags íslands. í erindi sínu vék hann að
fréttum Morgunblaðsins um hrun á mark-
aðsvirði hlutafjár í nokkrum hlutafélögum
fyrr á þessu ári (án þess að geta þess
við hvaða fjölmiðil væri áttjog taldi þær
fréttir ekki byggjast á „nægilegri yfirveg-
un“ og jafnframt á »takmarkaðri þekk-
ingu“.Um þessar athugasemdir Þorkels
Sigurlaugssonar verður fjallað í Stakstein-
um í dag.
Verðbreyting-
ar á markaðs-
verði hluta-
bréfa
í erindi sinu á aðalfundi
VSÍ í fyrradag sagði Þor-
kell Sigurlaugsson m.a.:
„Það vill brenna við, að
umfjöllun um atvinnufyrir-
tæki landsmanna sé ekki
nægilega yfirveguð og
byggist jafnvel á takmark-
aðri þckkingu. Nærtækt
dæmi um slíkt er. umfjöllun
inn verðbreytingar á
markaðsverði hlutabréfa í
ýmsum stærri hlutafélög-
um.“
Hér á Þorkell Sigur-
iaugsson bersýnilega við
fréttir Morgunblaðsins
fyrir nokkrum vikum um
fall á markaðsvirði hluta-
bréfa í nokkrum stórum
hlutafélögum, sem skráð
eru á Verðbréfaþingi. Þótt
ræðumaður hafi ekki fært
frekari rök fyrir staðhæf-
ingu sinni má ganga út frá
þvi sem vísu, að hann eigi
við að markaðsvirði hluta-
bréfanna er reiknað út frá
degi til dags miðað við síð-
asta verð og þannig sé
hægt að sýna fram á mikið
verðfall á grundvelli nyög
takmarkaðra viðskipta.
Væntanlega eru þetta rök-
in fyrir þvi, að fréttir
Morgunblaðsins um verð-
fall hiutabréfa í Flugleið-
um, Eimskip og fleiri fyrir-
tækjum hafi ekki verið
nægilega yfirvegaðar og
byggzt á takmarkaðri
þekkingu, eins og ræðu-
maður komst að orði.
Þetta er fráleitur mál-
flutningur. Hvarvetna í
heiminum fjalla ijölmiðlar
og þ. á m. liin virtustu dag-
blöð um verðbreytingar á
hlutabréfamarkaði með
þessum hætti. Hvað eftir
annað er sýnt fram á í
fréttum, að þctta fyrirtæki
eða hitt hafi orðið fyrir
miklu tapi á pappímum
vegna verðfalls á hluta-
bréfum. Þá er einfaldlega
átt við, að þótt viðkomandi
hafi ekki selt bréf sín hafi
verðmæti þeirra minnkað
svo og svo mikið vegna
verðfalls á hlutabréfum í
kauphöllum.
Nokkurra daga gamalt
dæmi um þetta eru fréttir
um verðfall á hlutabréfum
i fyrirtækinu RJR Nabisco
í Bandarikjunum en einn
stærsti hluthafi í því fyrir-
tæki er fjármálafyrirtækið
Kohlberg Kravis Roberts.
í virtum dagblöðum vestan
hafs hefur verið fjallað um
gífurlegt hrun á markaðs-
verðmæti hlutabréfa KKR
í RJR Nabisco af þessum
sökum án þess, að KKR
hafi selt bréf sín. Ekki er
langt síðan áþekkar fréttir
birtust um markaðsverð-
mæti hlutabréfa i IBM-
stórfyrirtækinu, scm hefur
fallið um 70% á örfáum
árum. í fréttaflutningi
þessara blaða er aldrei vik-
ið að því, að fyrirvara verði
að hafa á umræddu mark-
aðsverðmæti vegna þess,
að á bak við það séu ekki
meiri viðskipti en svo og
svo.
Athugasemdir Þorkels
Sigurlaugssonar um „tak-
markaða þekkingu" og
ekki „nægilega yfirveg-
un“, eiga þvi við um erindi
hans sjálfs á aðalfundi VSÍ
en ekki fréttaflutning
Morgunblaðsins.
Tengsl hluta-
félaga
I erindi sínu sagði Þor-
kell Sigurlaugsson m.a.:
„Annað dæmi er umfjöiiun
i fjölmiðlum og á Alþingi
um tengsi nokkurra
stærstu hlutafélaga í land-
inu. I umfjöliun um mái
af þessu tagi er oft látið
að því liggja, að það sé
eitthvað óeðlilegt við það,
að eitt fyrirtæki eigi hlut
í öðru og er nánast talað
um það, sem hringamynd-
un eða óæskilega sam-
keppnishindrun. Það væri
ekki síður fróðlegt og
miklu eðlilegra að vekja
athygli á þvi, að tengsi eru
æskileg í okkar einhæfa
atvinnulífi enda eru slík
tengsl alþekkt um allan
heim.“
Það má ræða þetta mál
út frá mörgum hliðum. Ein
þeirra er sú, sem snýr að
þjóðfélaginu almennt. Það
er ekki að ástæðulausu, að
í helztu rikjum kapítalis-
mans á Vesturlöndum hef-
ur verið sett iöggjöf til
þess að koma í veg fyrir
hringamyndun og einok-
unarstarfsemi. Ströng
ákvæði eru í slíkri löggjöf
t.d. í Bandaríkjunum, þótt
það fari mjög eftir þvi,
hveijir eru við völd hveiju
sinni, hvernig þau eru túlk-
uð og á hvern hátt þeim
er framfylgt.
Hér á iandi er t.d. aug-
Ijóst, að það getur ýmislegt
verið athugavert við það,
að fyrirtæki, sem hefur
ráðandi stöðu í skipafiutn-
| ingum til og frá landinu,
eigi ráðandi hlut í flugfé-
lagi, sem sér um ailar flug-
samgöngur íslendinga
milli landa. Almennt talað
er of mikil samþjöppun
vaids og áhrifa í viðskipta-
lífi varhugaverð. Það voru
einkaframtaksmenn sam-
mála um, þegar Samband
ísl. samvinnufélaga var yf-
irþyrmandi aðili í við-
skiptalífi okkar. Slík sam-
þjöppun er ekkert betri,
þótt aðrir standi fyrir
henni en Sambandsmenn.
Það cr líka hægt að
skoða þessi mál út frá sjón-
arhóli hluthafa í opnum
aimenningshlutafélögum.
Réðu td. hagsmunir hlut-
hafa í Eimskipafélaginu
því, að fyrirtækið bauð
siíkt yfirverð í hlutabréf
Sjóvá-Almennra veturinn
og vorið 1990 að mönnum
ofbauð og eingöngu vegna
þess, að tryggingafélagið
hafði dirfst að kaupa hlut
í Eiinskip?! Hver skyldi
ávöxtun þeirrar fjárfest-
ingar hafa verið fyrir hlut-
hafana?
Það er líka hægt að velta
því fyrir sér hvers konar
ferskleika og kraft það
hefur í för með sér í ís-
lenzku viðskiptalífi, þegar
sömu menn sitja í stjómum
þriggja, fjögurra, fimm
hlutafélaga, sem skráð em
á aimennum markaði! Það
er líka hægt að spyija>
hvort líklegt sé, að almenn-
ingur í landinu hafi áhuga
á að fjárfesta í hlutabréf-
um, þegar fólk sér sömu
andlitin biasa við, hvert
sem litið er!
Vist er það rétt iýá
ræðumanninum á aðal-
fundi VSÉ að tengsl á milli
fyrirtæiga em þekkt víða
um heim. Þess vegna m.a.
vom lögin sett í Bandaríkj-
unum til þess að koma í
veg fyrir cinokun og
hringainyndun, svo að
dæmi sé tekið. Þess vegna
hafa sérstakar reglur ver-
ið settar um þetta efni hjá
Evrópubandaiaginu. Nú
hafa lög um svipað efni
verið sett hér og verður
fróðlegt að sjá, hvemig til
tekst um framkvæmd
þeirra. Á það reynir næstu
misserin.
*
SUMIR HAFA EKKI HUGMYND UM ÞAÐ. EN ÞU?
Á hverju ári verða margir
árekstrar á þann hátt að öku-
tækjum er ekið framan á hvort
annað, til dæmis á brúm eða
öðrum þrengingum þar sem ekki
er hægt að mætast.
Reynslan sýnir að meirihluti
þessara árekstra endar með sakar-
skiptingu þannig að eigendur öku-
tækjanna fá ekki fullar bætur.
Samkvæmt 19. gr. umferðar-
laga skal aka hægra megin fram
hjá ökutæki sem verið er að
mæta og gæta þess að nægjan-
legt hliðarbil sé milli þeirra. Aka
ber varlega og sýna öðrum veg-
farendum tillitssemi og nema
staðar ef nauðsyn ber til. Ef
hindrun er á hluta vegar skal sá
ökumaður nenia staðar sem er
þeim megin á akbrautinni sem
hindrunin er. Ef ökutæki mæt-
ast, þar sem vegur er svo rnjór
að hvomgt kemst fram hjá hinu
áhættulaust, skal sá ökumaður
sem betur fær því við komið aka
út af vegi eða aftur á bak.
|
w
Tillitssemi í umferðinni |
er allra mál.
SJOVADrTALMENNAR