Morgunblaðið - 13.12.1994, Blaðsíða 29

Morgunblaðið - 13.12.1994, Blaðsíða 29
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 13. DESEMBER 1994 LISTIR EINAR Sigurðsson landsbókavörður, Dagur Eggertsson form. Stúdentaráðs, Skúli Helgason fram- kvæmdastjóri stofnunarátaks stúdenta, Olafur Ragnarsson framkvæmdastjóri Vöku-Helgafells og Ingólfur Margeirsson rithöfundur með bókina Þjóð á Þingvöllum. Niðjatal af Norðurlandi BOKMENNTIR Ættfræöi RÓÐHÓLSÆTT Niðjatal Björns Björnssonar bónda á Róðhóli í Sléttuhlíð og konu hans Soffiu Erlendsdóttur. Ættir íslend- inga. Niðjatal XI. Rhstjórn: Þor- steinn Jónsson. Ættfræðistofa Þor- steins Jónssonar hf. tók saman. Þjóð- sagahf., 1994,319 bls. RÓÐHOLS-BJÖRN, eins og hann var oftast nefndur, var kunnur mað- ur á sinni tíð. Tilkoma hans var sögu- leg. Faðir hans var kvæntur maður í Svarfaðardal, en varð það á að barna heimasætu á næsta bæ. Svo illa vildi til að faðir stúlkunnar var hreppstjóri og stórlátur mektarmað- ur. Fékk hann bónda dæmdan í sekt- ir, gerðan brottrækan úr sókninni og síðar sýslurækan. Slysafangið - Róðhóls-Björn - (f. 1797) ólst upp hjá móður sinni, en fluttist síðar vestur í Sléttuhlíð og bjó lengi á Róðhóli. Hann þótti fjölkunnugur, gæddur dulrænum hæfileikum og mjög hagur í höndum. Um hann spunnust þjóðsögur sem sagt er frá fremst í bók. Kona hans var Soffía Erlendsdóttir. Þau eignuðust átta börn og eru niðjar frá fjórum þeirra. Nú hafa nokkrir afkomendur þeirra Róðhóls-hjóna haft frum- kvæði að því að fá þetta niðjatal tekið saman. Það er mikill ættbogi. Eru þeir yngstu sjöundi maður frá ættforeldrum, að mér sýnist. Sá ættliður er þó mjög skammt fram genginn. Þetta niðjatal er að sjálfsögðu með sama hætti og önnur niðjatöl í þessu mikla safni: veglegt og vandað og prýtt miklum fjölda mynda. Auð- velt er það til uppflettinga og skrár allar í góðu lagi. Er það vissulega til sóma þeim sem að standa. Margt má lesa úr niðjatölum sem þessu. Alltaf er t.a.m. gaman að rekast á einstaklinga sem maður þekkir eða kannast við og geta fært þá til ættar. Einhvern veginn finnst mér alltaf sem menn verði meira „til" með því móti. En margt er fleira. Hér eins og oftar hlýtur manni t.a.m. að blöskra hinn mikli barna- dauði fyrr á tíð. Fjögur af hinum átta börnum Björns og Soffíu dóu í bernsku. Ein dóttir þeirra (Una) eignaðist sjö börn. Þau dóu öll í bernsku nema það yngsta, Guð- brandur Eiríksson. Frá honum er hins vegar kominn fjöldi manna. Þjóðarsagan birtist manni á marga lund í niðjatölum. Fyrstu ættliðirnir eru bændur, sjómenn og lausamenn, sem halda sig mest á heimaslóðum, Skagafirði, Siglufirði, Svarfaðardal og þar í grennd. Eftir því sem ættliðum fjölgar tekur fólk að dreifast víðar um landið, jafnvel til útlanda. Atvinnugreinum fjölgar. í þessari ætt eru iðnaðarmenn tals- vert áberandi (er það kannski kyn- fylgja hins haga ættföður?). Mennt- un vex og í yngri ættliðum er tals- vert um menntafólk. Þá finnst mér alltaf gaman að skoða hvernig nöfn haldast í ættum og sérkenna þær. Hér eru margir Guðbrandar og Frí- menn, svo að eitthvað sé nefnt, fyr- ir utan hin algengari nöfn. Nafngift: ir breytast og með kynslóðum. I yngri kynslóðúm fer að bera á nöfn- um utan ættar, nörnum sem foreldr- um finnast bersýnilega falleg, gjarn- an tvö nöfn stutt. Nú er komið á prent mikið safn niðjatala yfir seinustu eitt til tvö hundruð árin. Sýnist mér að hér sé að verða til góð náma fyrir félags- fræðinga að vinna úr margvíslega gagnlega vitneskju um ýmsa þætti þjóðfélagsþróunar. Væri æskilegt að ungir fræðimenn færu að veita þessu athygli. Sigurjón Björnsson. Nýjar bækur • ÞJÓÐ á Þingvöllum eftir Ingólf Margeirsson fjallar um lýðveldis- hátíðina á Þingvöllum 17. júní 1994. í bókinni lýsir Ingólfur þeim hug- hrifum og þeirri samkennd sem þjóðin skynjaði er hún kom saman á sínum helgasta stað, Þingvöllum, til að fagna hálfrar aldar afmæli lýðveldisins. Ingólfur rekur einnig stuttlega í máli og myndum sjálf- stæðisbaráttu þjóðarinnar og segir frá lýðveidishátíðinni 1944 þegar íslensk þjóð varð frjáls. Bókina Þjóð á Þingvöllum prýða nær 200 ljós- myndir í litum, teknar af mörgum fremstu ljósmyndurum þjóðarinnar 17. júní nú í sumar. í bókinni er efnisútdráttur á ensku til að koma til móts við þann áhuga sem var á lýðveldisafmælinu erlendis. Vigdís Finnbogadóttir forseti íslands og Davíð Oddsson forsætisráðherra rita formála að bókinni. Vaka-Helgafell hefur ákveðið að gefa allan ágóða af sölubókarinnar í söfnunarátak stúdenta fyrir Þjóð- arbókhlöðuna, en sú gjöf bætist við eina og hálfa milljón króna sem fyrirtækið hefur þegar gefið til átaksins. Útgefandi er Vaka-Helgafell. Bókin Þjóð i Þingvöllum erprentuð íPrentsmiðjunni Odda hf. ogkostar kr. 3.480 til áramóta en hækkarþá íkr. 4.990. • í Hitlersbbrnunum eftir Gerald L. Posnerlýsa synir og dætur þekktra nasistaforingja feðrum sín- um og sambandi sínu við þá. Reynsla þessara svokölluðu „Hitiersbarna" er oft átakanleg, hvernig þau hafa orðið að berjast við skelfilega arfleifð en ekki síður hefur barátta þeirra við eigin til- finningar gagnvart feðrum sínum verið bitur og sár. í bókinni eru frásagnir barna margra nánustu samstarfsmanna Hitlers eins og þeirra Rudolfs Hess, Hermanns Göringog Hans Frank. Einnig segir sonur Jósefs Mengele, læknisins illræmda í Auschwitz, frá föður sínum. Útgefandi er Fjölvaútgáfan. Bókin er 268 bls. með fjölda Ijós- mynda, prentuð hjá G. Ben-Eddu. Verðkr. 2.680. Sendu jólapakkana og jólapóstinn méb DHL Við erum ódýrari en Pósturinn Það er ódýrara að senda jólakortin til útlanda með sendibréfaþjónustu DHL en með hefðbundnum flugpósti. Efþú ertmeð 20 jólakort eða fleiri sækjum við þau heim tii þín endurgjaldslaust ATH Skilið bréfunum ófrímerktum. IKILVÆGAR DACSETNINCAR Síðasti dagur til að senda jólakort til einstakra landa er: ? f 6. de$. Til Norðurlandanna. ? 15, des. Til Evrópu. ? 12. des. Til USA, Kanada og annarra landa. Vib gefum þér 2 auka vikur! Það er engin ástæða tíl að láta jólapakkana og jólamatinn velkjast um í pósti í nokkrar vikur. DHL kemur jólapökkunum hratt og örugglega heim til viðtakenda. Síðasti skiladagur er / 9. des EINFALT ÞÆGILECT ODYRT jölaiilboð ádýrotú en þig grunúri «M«I AmW AmVmmW irttMffliil^t ^flvHw^T ÁmmVmmmmmWSWmW aS&G&W womjawme express DHL HRAÐFLUTNINGAR HF, Faxafen 9 108 Reykjavík Sími 568 9822 DHL - fljótari en jólasveinninn wruajhXjou VQjva;wcvhvw v á/vl * K/K T V ÚAX/\Z/\UX/ Ci/ d/< á/e/wvAy ka/. \ .980, -asútgáfan Qlerárgötu 28 - Akureyri ______________________________________Askriftarsími 96-24966 jA.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.