Morgunblaðið - 28.12.1995, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 28.12.1995, Blaðsíða 22
22 FIMMTUDAGUR 28. DESEMBER 1995 MORGUNBLAÐIÐ LISTIR Nýstárlegur Don Juan, sem virkar! LEIKUST Þjóðlcikhúsið DON JUANEÐA STEINGESTURINN EFTIR MOLIÉRE íslensk þýðing eftir Jökul Jakobsson Leiksljóri: Rimas Tuminas. Aðstoð- ai'leikstjóri og t úlkur: Asdís Þórhalls- dóttir. Leikmynda- og búningahönn- uður: Vytautas Narbutas. Tónlist: Faustas Latenas. Leikendur: Jóhann Sigurðarson, Sigurður Sigurjónsson, Edda Heiðrún Backman, Helgi Skúlason, Hilmar Jónsson, Hilmir Snær Guðnason, Hjálmar Hjálmars- -son, Ingvar E. Sigurðsson, Ölafía • Hrönn Jónsdóttir, Þórhallur Sigurðs- son, Benedikt Erlingsson, Bergur Þór Ingólfsson, Ujiirn Ingi Hilmars- son, Guðrún Gísladóttír, Kristbjörg Kjeld, Kristján Franklin Magnús og Magnús Ragnarsson. Þriðjudagur 26. desember. SÚ skoðun að endurtekningin geti gert mann brjálaðan virðist vera ein af þeim hugmyndum sem hinn lithá- enski leikstjóri Rimas Tuminas leggur til grundvallar uppfærslu sinni að Don Juan eða Steingestinum eftir Moliére. Aðrar grundvallarhugmyndir sínar hefur hann viðrað í viðtölum, svo sem hugmyndir um rétt og rangt í siðferði- legri breytni, um listina að lifa og um vald meðalmennskunnar. En það er hugmyndin um endurtekninguna sem við blasir bæði í efni og umgjörð þessarar sýningar. „Þú ert alltaf að segja það sama," stynur sveitastúlkan Charlotte (Ólafía Hrönn Jónsdóttir), örvæntingarfull og þreytt, við unnusta sinn Pierrot (Hilm- ir Snær Guðnasori), þegar hann kvart- ar yfír því að framkoma hennar sé ekki eins og vænta má af elskandi konu. Og leikstjórinn undirstrikar kvörtun hennar rækilega með því að endurtaka, ekki einu sinni heldur tvisvar, alllangt samtal þeirra hjúa, sem fyrir vikið verður að einni skemmtilegustu senu leiksins, óborg- anlega fyndin í þrítekningunni - enda fara þau Hilmir Snær og Ólafía Hrönn þar bæði á kostum. • Lífsháttur sá sem Don Juan stund- ar-og er frægur fyrir, felst einmitt í endurtekningu; að táldraga konur, eina á fætur annarri, með endalausu ferli endurtekinna orða og gjörða - og hann er orðinn þreyttur á því! Jafnvel við það að ganga af vitinu. Sá Don Juan sem fer um á sviði Þjóð- leikhússins (Jóhann Sigurðarson) er þunglyndur flagari. Lengi framan af húkir hann hreyfingarlaus, þungur og sinnulaus, vafínn inn í teppi eða ' klæddur svörtu, og starir út í bláinn, eða les. Það eina sem fær hann til að sýna lífsmark er umræðan um iðju hans, táldragelsið. Vel að merkja umræðan en ekki iðjan sjálf, á henni er hann orðinn langþreyttur eins og sjá má af tilburðum hans þegar hann fer á fjörurnar við Charlotte. En umræðan (eða orðræðan) um kven- semina kveikir svo um munar í Don Juan; það rennur á hann stigvaxandi æði».svo að þjónninn hans, Sganarelle (Sigurður Sigurjónsson), sér þann kost vænstan að leggja á hann bönd til að hemja þessa maníu sem hefur tekið við af þunglyndinu. Slík túlkun á Don Juan kemur svo sannarlega á óvart og er ærin ástæða að óska Rimas Tuminas leikstjóra til hamingju með það: í góðri samvinnu við Jóhann Sigurðarson býður hann áhorfendum upp á nýjan og ferskan Don Juan, sem er ekki svo lítið afrek þegar höfð er í huga löng og sterk hefð í túlkun á þessari frægu persónu leikbókmenntanna. Eins og fram kemur í leikskrá er löng og gróin hefð fyrir því að túlka Don Juan, hinn ómótstæðilega flagara, sem uppreisn- armann eða sem elskhugann eilífa. En Rimas Tuminas býður upp á túlk- un sem hæfír nútímanum fullkom-« lega. Hvernig á að sýna elskhugann eilífa í heimi þar sem það að fara á fjörurnar við konu krefst ekki lengur neinnar kúnstar af hálfu karlmanns- ins? í heimi þar sem listin að táldraga hefur tapað fyrir „frjálsum" ástum? Hvernig á að sýna uppreisnarmann á tímum tómhyggju og sinnuleysis? Sú leið að sýna Don Juan sem þunglynd- issjúkling með manískar tilhneigingar gengur fullkomlega upp, að mínu mati, og ásamt öðrum þáttum þessar- ar óvenjulegu uppsetningar gerir hún Ljóðasam- keppni Lista- hátíðar FRAMKVÆMDASTJÓRN Listahátíðar í Reykjavík, sem haldin verður í júní á næsta ári, hefur efnt til ljóðasam- keppni. Skila verður ljóðunum í síðasta lagi 1. janúar 1996 og má hvert skáld senda eitt, tvö eða þrjú ljóð undir sama dul- nefni í umslagi merkt „Ljóða- samkeppni". Nafn höfundar fylgi með í lokuðu umslagi. Fyrstu verðlaun 150 þúsund krónur Dómnefnd velur ljóð til verð- launa og útgáfu en úrval ljóða sem berast í samkeppnina verð- ur gefið út á bók á hátíðinni. Úrslit verða kunngjörð við setningu hátíðarinnar 21. maí 1996 og verða þrenn verðlaun veitt: 1. verðlaun 150.000 kr. 2. verðlaun 100.000 kr. og 3. verðlaun 50.000 kr. Dómnefnd skipa Silja Aðal- steinsdóttir rithöfundur, Vil- borg Dagbjartsdóttir skáld og Kristján Árnason dósent. Morgunblaðið/Kristinn „SAMLEIKURþeirra Sigurðar [Sigurjónssonar] og Jóhanns [Sig- urðarsonar] var með mestum ágætum og hreyfingar þeirra vel úthugsaðar og samhæfðar," segir meðal annars í dómnum. sýninguna eina þá eftirminnilegustu sem undirrituð hefur lengi séð. Og það er vel við hæfí að láta sjálfa orðræðuna vera það púður sem kveik- ir ástríðu Don Juans; þegar öllu er á botninn hvolft snýst þetta allt um texta. Texta sem er í eðli sínu frjó- samur og endalaus kveikja hugmynda fyrir snjallan leikhúsmann eins og Rimas Tuminas. Texta sem er lista- vel þýddur yfir á íslensku af Jökli Jakobssyni. Þríeykið frá Litháen: Tuminas leik- stjóri, Narbutas leikmynda- og bún- ingahönnuður og Latenas tónskáld, endurtaka leikinn frá því fyrir tveim- ur árum þegar þeir settu hér upp eftirminnilega sýningu á Mávi Tsjek- hovs. Þessi sýning minnir á hana, þótt gjörólík sé. Handbragðið leynir sé ekki. Þeir eiga allir þrír heiður skilinn fyrir sinn hlut í þessari sýn- ingu. Tónlist Latenas er seiðmögnuð og hrífandi og á stóran þátt í að skapa sýningunni stemmningu. Leikmynd Narbutas er afar falleg og gefur upp- færslunni svip sem er klassískur jafn- framt þvi að sýna hina óhjákvæmilegu hningnun sem er hin eiginlega um- gjörð leikfléttunnar. Stóran þátt í því að láta leikmyndina virka á að sjálf- sögðu ljósamaðurinn, Björn Berg- steinn Guðmundsson, sem lýsti leik- myndina af list, en stöku sinnum virt- ist sem lýsing á leikara væri óná- kvæm. En ekki eiga síst skilið lof hinir íslensku leikarar sem flestir voru frá- bærir og margir hverjir í hlutverkum ólíkum þeim sem leikhúsáhorfendur háfa áður séð þá spreyta sig á. Að öðrum ólöstuðum held ég að óhætt sé að segja að Sigurður Sigurjónsson í hlutverki þjónsins Sganarelle hafí verið stjarna kvöldsins. Það er í raun Sganarelle sem er aðalpersóna þess- arar uppfærslu. Þar kemur til sú ákvörðun leikstjórans að láta Don Juan vera að miklu leyti óvirkan, jafn- vel hreyfíngarlausan í útjaðri sviðs- ins. (Hann sníður einnig af texta Don Juans til að efla þessa túlkun sína.) Sigurður var stórkostlegur í túlkun sinni á hinum auðmjúka, stéttvísa þjóni sem ber kvíðboga fyrir örlögum húsbónda síns og reynir eftir fremsta megni að leiða honum fyrir sjðnir villu lífernis hans. Sigurður er sem sniðinn í hlutverkið; allt látbragð hans hitti beint í mark og kitlaði óspart hlátur- taugar áhorfenda. Samleikur þeirra Sigurðar og Jóhanns var með mestum ágætum og hréyfingar þeirra vel út- hugsaðar og samhæfðar. Sganarelle hermir eftir húsbónda sínum í sífellu og endurspeglar hann og sýnir okkur hann í skoplegu ljósi; í raun og veru rífur hann niður í sífellu þá mynd sem Don Juan reynir að draga upp af sjálf- um sér á þeim augnablikum sem rof- ar til í þunglyndisástandi hans. Ein slík sena er leikur þeirra félaga með vopn húsbóndans, sverðaskak sem Ieysist upp í kostulegan dans og er með skemmtilegustu atriðum sýning- Áður var nefndur Hilmir Snær í hlutverki sveitapiltsins Pierrots. Hann má nefna aftur, svo góður var hann. Og í mótleik við hann átti Ólafía Hrönn frábæra takta og kostuleg hopp. Ingvar E. Sigurðsson sýnir í hlutverki Don Carlosar að honum er fleira lagið en að leika sannan karl- mann. Hann er bráðfyndinn sem pempíuleg tildurrófa og með ólikind- um liðugur! Samleikur Ingvars og Hilmars Jónssonar (Don Alonse), í hlutverkum bræðra hinnar sviknu Elvíru, var á nótum fáránleikans og gekk ágætlega upp sem slíkur. Hópur leikara af yngri kynslóðinni var í aukahlutverkum og gerðu þau öll vel og áttu sum eftirminnilega takta, og má þar nefna Magnús Ragnarson sem lék sendiboðann með leppinn af kóm- ískri list. En til að lofið. beri ekki leik- arana ofurliði má geta þess að frum- sýningarskrekkur virtist í liðinu, því nokkuð var um rangar innkomur og hik í textaflutningi. En slíkt ætti að slípast fljótt af. Uppfærslan er öll byggð upp kring- um stakar senur sem hver um sig er þaulhugsuð bæði sjónrænt og leik- rænt. Leikstjórinn „vinnur einsog skáld" segir á einum stað í leikskrá og ég get tekið undir það og þá ligg- ur beint við að líkja einstaka senum við ljóð, til að mynda leik Sganarelle við blævæng og ljós, sem er afar ljóð- ræn sena sem eykur vídd við bæði persónuna og sýninguna í heild. Sviðið er það sama nær alla sýning- una út í gegn: Leikmyndin er um- gjörð um mikið rými, sem gerir mikl- ar kröfur til leikaranna að fylla það með hreyfingum sínum og röddum. Sterk bassarödd Jóhanns nýtur sín vel í þessu rými og það sama er að segja um vandaða raddbeitingu Sig- urðar. Hópsenur koma einnig vel út, hver leikari hefur nægt pláss til að nýta. Helst er að þetta mikla rými komi niður á kvenröddunum sem virka veikar og eiga á hættu að hverfa í tómið ef þeim er beitt á venjulegum styrE Þetta háði Eddu Heiðrúnu Backman í hlutverki Elvíru; rödd hennar náði hvorki að fylla út í rým- ið né að yfírgnæfa tónlistina sem spiluð var undir tali hennar. Sýningin tekur um þrjá tíma í flutn- ingi og vera kann að einhverjum þyki það fúlllangur tími. Ég varð vör við að ýmsum gestum þótti leikurinn dragast heldur á langinn, en sjálf var ég á valdi leiksins allan tímann og leiddist aldrei. Leikritið sjálft hefur verið gagnrýnt fyrir að vera ómark- visst að byggingu, sundurlaust og gloppótt. En ég segi bara: Það virk- ar, (komið til okkar gegnum þrjár aldir og þrjá áratugi) hvað sem Arist- óteles segir um rétta byggingu leik- verka. Soffía Auður Birgisdóttir Jólasýning í Bolshoi Reuter TVÆR aðalstjörnur Bolshoi-ballettsins, Nadezd- ha Gratsjova og Alexander Uvarov, dansa aðal- hlutverkin í nýrri uppfærslu á Rómeó og Júlíu, sem frumsýnd var í Moskvu á jóladag. Farnar eru troðnar slóðir í uppfærslunni, sem þykir einkar sígild. Jólatónleikar í Arbæjarkirkju KÓR Árbæjarkirkju og barnakór Ár- bæjarsafnaðar halda jólatónleiká í Árbæjarkirkju í kvöld, fímmtudags- kvöldið 28. desember, kl. 20.30. Á efnisskrá eru m.a. innlend og erlend jólalög asamt Pastoral-mótettu eftir Dittersdorf. Stjórnendur kóranna eru þau Sigrún Steingrímsdóttir og Guðlaugur Viktorsson. Einsöngvarar eru Einar Clausen, Fríður Sigurðardóttir, Guðlaugur Viktorsson og Halla S. Jónasdóttir. Hljóðfæraleikarar eru Laufey Sigurð- ardóttir, 1. fiðlaj Sigríður Hrafnkels- dóttir, 2. fíðla, Ólöf Sesselja Óskars- dóttir, selló, María Cederborg, flauta, og Douglas A. Brotchie, píanó. Allir eru velkomnir og er aðgangur ókeypis. ----------? ? ?--------- „Mysingssamloka með sveppum" LEIKKLÚBBURINN Saga á Akur- eyri frumsýndi á annan í jólum ung- lingaleikritið „Mysingssamloku með sveppum". Leikritið verður sýnt í Dynheimum í desember og janúar. Leikritið, sem er eftir Jón St. Krist- jánsson, gerist á heimavistarskóla fyrir unglingsstúlkur og fjallar um ástir, andaglas, útbrot, línur, sveppi og annað sem herjar á gelgjur. Leik- stjóri er Skúli Gautason. I I X ft i § v
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.