Morgunblaðið - 29.11.1998, Blaðsíða 4

4 SUNNUDAGUR 29. NÓVEMBER 1998
FRETTIR
MORGUNBLAÐIÐ
VIKAN 22/11 - 28/11
►ÞÓRÐUR Friðjónsson,
ráðuneytisstjóri í iðnaðar-
og viðskiptaráðuneytinu,
telur að raforkubúskapur
hér á landi verði orðinn
markaðsvæddur innan 5-10
ára og að skilið verði milli
vinnslu, flutnings, dreifingar
og sölu. Hann telur
jafnframt að útlendingar
eigi að taka þátt í áhættu við
raforkuvinnslu fyrir
stóriðju. Þetta kom fram á
ráðstefnu um
framtíðarskipan orkumála
sem haldin var í vikunni.
►GUÐMUNDUR Bjarnason
landbúnaðarráðherra hefur
falið stjórn Lánasjóðs
Iandbúnaðarins að kanna
hvort sjóðurinn geti verið
annars staðar en í
Reykjavík. Hefur ráðherra
óskað eftir að niðurstaða
liggi fyrir ekki síðar en í lok
janúar.
►HEILBRIGÐIS- og
trygginganefnd Alþingis
hefur lokið umijöllun um
gagnagrunnsfrumvarp
ríkisstjómarinnar og Ieggur
meðal annars til að ráðherra
setji reglugerð um
þverfaglega siðanefnd sem
hafi eftirlit með að siðferði
vísindarannsókna sé virt við
notkun á gagnagrunninu m.
►MET var sett í viðskiptum
með hlutabréf á _
Verðbréfaþingi íslands á
föstudaginn. Námu við-
skiptin 368 milljónum króna
en fyrra metið var 348
milljónir króna. Jafnframt
hafa aldrei áður verið
jafnmikil viðskipti með eitt
félag á sama degi eins og
með bréf FBA í gær, en þau
námu 333,7 milljónum.
Framleiðslustarfsemi
Vífílfells seld
EIGENDUR 'Vífílfells efh. hafa undir-
ritað viljayfirlýsingu um sölu á öllum
hlutabréfum í félaginu til Coca-Gola
Nordic Beverages A/S (CCNB) í Dan-
mörku, sem er í eigu Carlsberg A/S og
Coca-Cola Company í Bandaríkjunum.
Velta Vífílfells á síðasta ári, að því er
fram kemur í tímaritinu Frjálsri versl-
un, var 2.134 milljónir króna.
Aukinn hagnaður
hjá Flugleiðum
HAGNAÐUR af reglulegri starfsemi
Flugleiða og dótturfélaga eftir skatta
nam 349 milljónum króna fyrstu níu
mánuði ársins en var á sama tíma í
fyrra 127 milljónir króna. Gert er ráð
fyrir að hagnaður verði af heildarstarf-
semi Flugleiða á árinu vegna sölu-
hagnaðar af Boeing 737-400 flugvél sem
afhent verður nýjum eigendum í desem-
ber.
Halli sveitarfélaga
3,5 milljarðar
HALLi af rekstri sveitarfélaga nam 3,5
milljörðum króna á síðasta ári og var af-
koma þeirra verri á árinu en á árunum
tveimur þar á undan. Lánsfjárþörf
sveitarfélaganna jókst á árinu og var 7
milljarðar króna samanborið við 5 millj-
arða árið á undan. Geir H. Haarde fjár-
málaráðherra vill að tekið verði upp
formlega samstarf sveitarfélaga og ríkis
um efnahagsmál.
Pinochet ekki
friðhelgur
DÓMARAR lávarðadeildar brezka
þingsins, sem er æðsti áfrýjunardóm-
stóll Bretlands, úrskurðuðu á miðviku-
dag að Augusto Pinochet, fyrrverandi
einræðisherra Chile, sem handtekinn
var í London 16. október sl. vegna fram-
salsbeiðni Spánveija, nyti ekki friðhelgi
írá saksókn. Þar með var fyrri dómi
undiiTéttar hnekkt. Úrskurðurinn
byggðist á því að ákvæði brezkra laga
um friðhelgi þjóðhöfðingja, sem undir-
réttur dæmdi eftir, væru ekki einu
lagaákvæðin sem taka þyrfti með í
reikninginn, heldur giltu í þessu sam-
hengi einnig alþjóðalög um glæpi gegn
mannkyni og hryðjuverk. Framhaldið
er nú í höndum innanríkisráðherra
Bretlands, sem þarf að ákveða hvort
leyfa skuli að brezkir dómstólar taki
sjálfa framsalskröfuna fyrir, en
spænski rannsóknardómarinn Baltasar
Garzon, upphafsmaður framsalsbeiðn-
arinnar, vinnur nú að formlegri ákæru
á hendur Pinochet fyrir meinta glæpi
sem hann drýgði á valdatíma sínum.
Úrskurðinum var fagnað víða um heim
en Chilestjórn berst fyrir því að Pin-
ochet verði sleppt.
• •
Ocalan-deilan
óleyst
TYRKNESK stjórnvöld drógu á
miðvikudag úr kröfum sínum um skil-
yrðislaust framsal Kúrdaleiðtogans
Abduliahs Öcalans og kváðust reiðu-
búin að sætta sig við að réttað yrði í
máli hans, t.d. á Italíu eða í Þýzkalandi,
og samkvæmt alþjóðalögum um hryðju-
verk. Það flækir málið að ríkisstjórn
Mesut Yilmaz féll í vikunni og óljóst um
myndun nýrrar stjómar. Italski utan-
ríkisráðherrann Lamberto Dini, sagði á
fímmtudag að Öcalan ætti ekki að fá
hæli á Ítalíu; þar sem Þjóðverjar hefðu
gefíð út handtökuskipun á hendur hon-
um væri eðlilegt að hann yrði leiddur
fyrir rétt þar í landi. Þýzk stjórnvöld
staðfestu á föstudag að þau myndu ekki
fara fram á framsal hans, og í kjölfar
þess sagði vamarmálaráðherra Italíu
að til greina kæmi að vísa Öcalan úr
landi.
► ÞÚSUNDIR manna, þeirra
á meðal þrír fyrrverandi for-
sætisráðherrar Rússlands,
kvöddu á þriðjudag þing-
manninn Galínu Starovojtovu
hinztu kveðju í Sankti Pét-
ursborg. Hún var myrt við
heimili sitt. um sfðustu helgi.
Þingmenn og ráðherrar hétu
því að dauði hennar myndi
ekki draga úr baráttu þeirra
fyrir lýðræðisumbótum.
► NORSKU stjórninni var í
vikunni bjargað fyrir horn
með því að hægrimenn á
norska þinginu, í Hægri-
flokknum og Framfara-
flokknum, féllust á að styðja
fjárlagafrumvarp minni-
hlutastjórnar miðflokkanna,
gegn því að kröfur hægri-
manna um breytingar á
frumvarpinu yrðu teknar til
greina.
► LANDBÚNAÐARRÁÐ-
HERRAR Evrópusambands-
ins ákváðu á mánudag að
banni við útflutningi nauta-
kjötsafurða frá Bretlandi,
sem staðið hefur frá því í
marz 1996, skyldi aflétt með
skilyrðum. Var ákvörðuninni
fagnað í Brctlandi en mót-
mælt m.a. í Þýzkalandi.
► TONY Blair varð á
fímmtudag fyrstur forsætis-
ráðherra Bretlands til að
ávarpa írska þingið. Sagðist
hann sannfærður um að hægt
yrði að yfírstíga þær hindr-
anir sem enn væru í vegi var-
aniegs friðar á N-írlandi.
► DOW Jones-verðbréfa-
vísitalan á Wall Street hefur
aldrei verið hærri en nú í
vikunni. Mikil hækkun varð á
henni í byrjun vikunnar, en
meginorsök hennar var rakin
til samruna stórfyrirtækja.
Við lokun kauphallarvið-
skipta á mánudag var vísital-
an í 9.374 stigum, en hæst
var hún áður 9.338 stig 17.
júlf sl.
Morgunblaðið/Anna Ingólfsdóttir
Ljósmyndir af hálendi
Islands á sýningu
LJÓSMYNDASÝNING Ragnars
Axelssonar, ljósmyndara Morg-
unblaðsins, stendur nú yfír í
Menntaskólanum á Egilsstöðum.
Sýningin var opnuð í flugteríu
flugstöðvar Egilsstaða 16.
nóvember og flutt í ME í gær, en
fyrirhugað er að hafa sýninguna
þar uppi í viku.
A sýningunni eru sextán ljós-
myndir af hálendi Islands, m.a. af
Hafrahvammagljúfrum, Eyja-
bökkum og Dettifossi, sem allar
eiga það sammerkt að verða fyr-
ir röskun ef til fyrirhugaðra
virkjanaframkvæmda kemur. Þá
er skýringartexti við hveija ljós-
mynd, sem gegnir frekara upp-
lýsingahlutverki.
Ljósmyndirnar tók Ragnar á
ferð sinni um landið í sumar fyrir
Morgunblaðið, en þær birtust í
blaðinu í liaust í greinaflokknum
Landið og orkan.
Tvær bílveltur
en engin slys
TVEIR bflar ultu á Suður-
landi á föstudag, annar þegar
hvellsprakk á framhjóli og
hinn fauk útaf. Ekki urðu slys
á mönnum.
I öðru tilvikinu var um
jeppa að ræða sem staddur
var á Þingskálavegi skammt
frá Heklu. Mjög hvasst var á
þessum slóðum fyrir hádegi
og fauk jeppinn útaf og valt.
Annar bfll valt á Suðurlands-
vegi skammt frá Hvolsvelli.
Stefnuskrá Frjálslynda flokksins í sjávarútvegsmálum
• •
Ollum verði heimilt
að bjóða í veiðiréttinn
FRJÁLSLYNDI FLOKKURINN
vill markaðsvæða úthlutun veiði-
heimilda að fullu á þann hátt að öll-
um landsmönnum verði frjálst að
bjóða í veiðirétt. Flokkurinn vill
gera ráðstafanir sem tryggja að öll-
um afla verði landað. Flokkurinn
vill að tvö ár verði tekin í að undir-
búa breytinguna og að veiðar verði
sem frjálsastar á þeim tímum. Ekki
verði þó heimilt að veiða meira en
400 þúsund tonn af slægðum þorski
á ári á aðlögunartímanum.
Jón Sigurðsson, fyrrverandi
framkvæmdastjóri, hefur átt mest-
an þátt í að móta stefnu Frjálslynda
flokksins í sjávarútvegsmálum.
Markmið flokksins er að viður-
kenndur verði jafn frumburðarrétt-
ur allra þegna til fiskveiða. Lögð er
áhersla á að hámarka afrakstur af
auðlindunum í hafínu í þágu allrar
þjóðarinnar. Jafnframt er lögð
áhersla á markvissa þekkingarleit
með rannsóknum á haíinu, lífríki
þess, stofnvistfræði tegunda og
áhrifum umhverfisþátta. Markmiðið
er sömuleiðis að allt sjávarfang,
sem veitt er á skip, verði flutt í land.
Verðlitlum afla skipt milli
rannsókna, útgerðar og áhafnar
„Til þess að fullnægja kröfum of-
angreindra markmiða til úthlutunar
heimilda til veiða í íslensku físk-
veiðilögsögunni, og í leiðinni
fullnægja kröfum um viðunandi
jafnrétti og réttlæti í aðgengi þegn-
anna að auðlindunum í hafínu, -
„sameign þjóðarinnar“, virðist sú
leið vera nærtækust að
markaðsvæða úthlutunina til fulls.
Þetta yrði að gera með þeim hætti,
að öllum þegnunum væri jafnfrjálst
að bjóða í veiðirétt til leigu, magn
og verð, sem hver treystir sér að
greiða, á opinberum uppboðum,
sem nánari reglur yrðu settar um.
Til þess að tryggja, að allur afli
skipa sé fluttur til lands, - sjá um að
það verði hagur útgerðar og sjó-
manna, en ekki til vandræða og
tjóns, eins og nú er, verði verðlitlum
afla eftir nánari reglum landað utan
veiðiréttar gegn sérstökum hluta-
skiptum andvirðisins, t.d. að helm-
ingur þess renni til rannsókna, en
hinn helmingurinn skiptist að jöfnu
milli útgerðar og áhafnar," segir í
stefnuskrá Frjálslynda flokksins.
í stefnuski’ánni segir að leig-
uréttur, sem hefur verið seldur með
framangreindum hætti og greiddur,
þurfi að geta gengið kaupum og söl-
um á eftirmarkaði. Með því sé ein-
stökum útgerðum gert kleift að laga
keyptan veiðirétt að ófyrirséðum
afla. Tekið er fram að með þessu sé
ekki verið að opna nýjar leiðir til
brasks með veiðirétt. Með þessum
hætti myndi falla til árleg leiga af
auðlindinni til þjóðarinnar, -leiga
sem ákveðin væri með markaðsað-
ferðum í opinni samkeppni, án for-
gjafar til nokkurs aðila.
„Frjálsar" veiðar í tvö ár
„Þau tvö ár, sem ætla mætti að
tæki að undirbúa og vélvæða fram-
kvæmd útboða og skráningar- og
eftirlitskerfi í samræmi við framan-
greint framtíðarskipulag, yrðu veið-
ar við landið gerðar eins frjálsar og
frekast þætti kostur án þess að of-
bjóða fiskstofnum að marki. Veiðar
bátaflotans með handfæri og línu
væru alls staðar heimilar allan tí-
mann. Veiðar bátaflotans með net-
um og dragnót, yrðu sömuleiðis
frjálsar á grunnslóð, á þeim svæð-
um, sem ekki væru sérstaklega
lokuð af fiskverndarástæðum. Að-
ferðum við innfjarðaveiði á rækju
og skel yrði ekki breytt á aðlögun-
artímabilinu.
Togskipum af öllum stærðum,
sem gerð eru út undir íslenskum
fánum og eru í íslenskri eigu við
setningu laga um þetta efni, skal
vera frjáls veiði innan íslensku fisk- tjj
veiðilögsögunnar, en utan 30
sjómílna frá grunnlínum. Einu
frávikin frá þessum mörkum, sem
kann að vera sanngjarnt að leyfa,
eru vasar innan 30 mílna, þar sem
er hefðbundin ýsu- og ufsaslóð tog-
ara.“
í stefnuski-ánni er lagt til að á
þessu tveggja ára aðlögunartímabili
verði ákveðið að heildarafli þorsks í g
fiskveiðilögsögunni megi ekki fara
yfir 400 þúsund tonn af slægðum Jjj
afla á ári, að lágverðsafla meðtöld- H
um. Þegar þeim afla er náð er lagt
til að togveiðar, dragnóta- og neta-
veiðar verði óðara stöðvaðar með
viku íyrirvara til loka fiskveiðiárs-
ins. Veiðar með handfærum og línu,
með að hámarki 4 bjóð á mann í
áhöfn, verði áfram heimilar.
I stefnuskránni segir að búast
megi við að agnúar komi upp þegar p j:
gerðar eru svo róttækar kerfis-
breytingar á sjávarútvegsstefnunni. ||
Þess vegna er lagt til að sjávarút- O
vegsráðuneytið skipi nefnd, skipuð-
um óháðum aðilum sem hafi frum-
kvæðisskyldu um eftirlit með þróun
og framkvæmd fiskveiðistjórnarinn-
ar.
í greinargerð með tillögunum
segir að tillögur Frjálslynda flokks-
ins feli í sér afdráttarlausa andstöðu
við auðlindaskatt af því tagi sem jgj
verið hafí uppi í opinberri umræðu.
„Slík gjaldtaka væri til þess eins
fallin, ef ekki ætluð, að festa úthlut- ii
un kvótans til útvalinna í sessi.“
i