Morgunblaðið - 09.03.2000, Blaðsíða 24

24 FIMMTUDAGUR 9. MARS 2000
URVERINU
ERLENT
MORGUNBLAÐIÐ
Viðskipti með kvóta
skattskyld í Noregi
NORSKA fjármálaráðuneytið stend-
ur á bak við kröfu skattayfirvalda um
að reikna skuli veiðiheimildir sem
eign viðkomandi útgerðar og hver
fleyta skuli skattlögð miðað við það.
Þessi afstaða gengur þvert á hina op-
inberu afstöðu norskra stjómvalda í
sjávarútvegsmálum, að fiskistofnam-
ir séu sameiginlegar auðlindir íbúa
Noregs, en yfirvöld hafi óskoraðan
rétt til að deila út veiðiheimildum.
Frá þessu er skýrt í norska blaðinu
Dagens Næringsliv nú í vikunni og
sagt að verðmæti aflaheimilda við
Noreg upp úr sjó sé um 92 milljarðar
króna.
Það að veiðiheimildir verði taldar
eign viðkomandi útgerðarmanna eða
skipa og báta er í raun afleiðing
þein'ar baráttu skattayfirvalda að fá
opinberlega staðfest að viðskipti með
aflaheimildir eigi sér stað í Noregi og
Aflaheimildir
teljast eign
útgerðanna
slík viðskipti beri að skattleggja.
Fjármálaráðuneytið og skatt-
heimtan hafa í þessu máli haft betur
en sjávarútvegsráðuneytið og nú
skulu útgerðarmenn greiða skatt af
veiðiheimildum, enda teljist þær eign
þeirra. Þessi skattheimta nær fyrst
og fremst tU stærri skipa, (havfisk-
eflaaten), en veiðiheimildum er út-
hlutað beint á þann flota eftir
ákveðnum reglum. Minni bátar fiska
úr sameiginlegum kvóta eftir öðru
stjórnkerfi.
Samtök útgerðarmanna hafa mót-
mælt þessari skat.theimtu og fyrir-
hugað er að fara í prófmál vegna
hennar. Beint framsal aflaheimilda
er ekki leyfilegt, en sé skip selt fylgja
heimildirnar með því. Síðan er heim-
ilt að sameina veiðiheimildir skipa
innan sömu útgerðar og leggja skip-
um sem engar heimildir hafa. Við slík
viðskipti hefur ekki verið skilið á milli
verðmæta aflaheimilda og skipa, en
verð á skipum sem seld hafa verið
með veiðiheimildum er miklu hærra
en raunverulegt skipsverð. Skatt-
heimtan telur einnig að aflaheimild-
irnar séu endurnýjanlegar og því sé
ekki hægt að afskrifa þær.
Þetta þýðir minni afskriftir, hærri
skattstofn og meiri skattbjrði. Lög-
fræðingar og ráðgjafar útgerðar-
manna telja að reikningurinn til
þessa hluta norska flotans geti numið
um einum milljarði íslenzkra króna,
þai- sem skattheimtan muni verða
afturvirk.
Morgunblaðið/Þorgeir Baldursson

Sveinn Benediktsson SU 77 á siglingu á Héraðsflóa.
Anægja með flottrollið
LOÐNUVERTÍÐINNI lýkur senn
og eru um 210.000 tonn eftir af út-
gefnum kvóta en ljóst er að veiðar í
flottroll frá ársbyrjun fram í fyrri
hluta febrúar höfðu mikið að segja.
Stór hluti flotans notar flottroll frá
Egersund Traal A/S í Noregi, að
sögn Stefáns Ingvarssonar hjá Neta-
verkstæði Hraðfrystihúss Eskifjarð-
ar og segir Halldór Jónasson, skip-
stjóri á nóta- og togveiðiskipinu
Sveini Benediktssyni SU, að trollið
hafi reynst ágætlega á loðnu-, síld- og
kolmunnaveiðum, en Hoffell SU hóf
kolmunnavertíð íslensku skipanna í
fyrradag.
Sveinn Benediktsson var keyptur
til landsins í fyrra og fór beint á kol-
munnaveiðar. Á veiðunum var notað
Egersund troli sem er 1.600 metrar
að ummáli, en í haust var endurbætt
gerð af sömu stærð tekin í notkun.
Opnunin á nýja trollinu er stærri en á
því eldra, svipuð og á 1.800 metra
VasHhugi
A L H L I Ð A
VIÐSKIPTAHUGBÚNAÐUR
i Fjárhagsbókhald
i Sölukerfi
) Viðskiptamanna
kerfi
I Birgðakerfi
l Tilboðskerfi
) Verkefna- og
pantanakerfi
I Launakerfi
I Tollakerfi
Vaskhugi ehf. Síðumúla 15 - Sími 568-2680
Stór hluti loðnu-
og kolmunnaflot-
ans notar trollið
trolli af eldri gerð flottrolla, en samt
ekki þyngra í drætti. „Það er ágætt
að vinna með það,“ segir Halldór en
Sveinn Benediktsson veiddi um
18.200 tonn af kolmunna frá apríl á
liðnu ári.
Notað á kolmunna,
loðnu og sfld
Skipið hefur líka verið á síldveið-
um, veiddi um 2.000 tonn af sumar-
síldinni í 1.600 metra flottroll og um
3.700 tonn síðan í haust en byrjaði á
loðnunni með 1.000 metra Egersund
troll. „Flottrollið kemur ágætlega út,
hvort sem er á kolmunna, síld eða
loðnu,“ segir Halldór. „Flestir eni
með þessi Egersund troll, eins og Óli
í Sandgerði, Hákon, Jón Kjartansson
og Hólmaborg, og þeir hafa fiskað
manna mest af loðnu í þessi troll,“
segir hann, en Hólmaborgin, sem er
aflahæst á loðnuvertíðinni með um
27.000 tonn, fékk um 15.000 tonn í
trollið í byrjun vertíðar.
Viðger ðarþj ónusta
á þremur stöðum
Útgerðarmenn fara að huga að
kolmunnaveiðum eftir loðnuvertíð-
ina. Hoffell SU er reyndar komið á
miðin og bytjaði að veiða í fyrradag
en sprengdi eftir 30 mínútna tog.
19 Egersund kolmunnatroll voru í
notkun hjá íslenskum skipum á liðnu
ári, að sögn Stefáns Ingvarssonar hjá
Netaverkstæði Hraðfrystihúss Eski-
fjarðar, en Netaverkstæðið er eitt
þriggja slíkra í landinu sem veitir
viðgerðarþjónustu fyrir norska fyrir-
tækið. Hin eru Net hf. í Vestmanna-
eyjum og Nótastöðin hf. á Akranesi.
Að sögn Stefáns er mikill lager af við-
gerðarefni í trollin á Eskifirði til að
hægt sé að bregðast fljótt og vel við
þegar á þarf að halda en umboðsmað-
ur Egersund Traal á Islandi er Guð-
jón Margeirsson ehf. í Reykjavík.
Nesvegur - storglæsileg útsýnisíbúð
Vorum að (á í einkasölu í þessu fallega
húsi nýlega stórglæsil. ca 140-150 fm
íbúð á efstu hæð ásamt stæði í bílsk.
Sérsmíðaðar kirsuberja-innréttingar.
Gegnheilt parket. Hátt til lofts og vítt til
veggja. 3 rúmgóð svefnherbergi. Glæsi-
legt baðherb. Stórar suðursvalir með
glæsiútsýni. Eign í algjörum sérflokki.
Oskaö er eftir tilboðum í eignina.
Áhv. eru húsbréf ca 6,7 m.
VALHÖLL FASTEIGNASALA Sími 588 4477
Morgunblaðið/Jim Smart
John M. Burkoff, prófessor í lögum við Pittsburg-háskóla: „Ummæli
lögmanna í fjölmiðlum fela oft í sér brot á þagnaskyldu."
Brýnt að lögmenn
styðjist við skýrar
siðareglur
I vikunni var staddur hér á landi banda-
rískur sérfræðingur um lagasiðfræði, John
M. Burkoff, og hélt erindi um siðareglur
lögmanna. Oli Jón Jónsson ræddi við hann.
JOHN M. Burkoff er prófessor í lög-
um við lagadeild Pittsburg-háskóla.
Hann hefur einkum fengist við refsi-
rétt, stjórnskipunarrétt og lagasið-
fræði og á að baki langan feril sem
háskólakennari og fræðimaður.
Burkoff hefm- einnig veitt lagalega
ráðgjöf við samningu lagafi-umvarpa í
Pennsylvaníu-ríki og víðar, var meðal
annars álitsgjafí við mótun refsi-
löggjafar í nokkmm fyrrverandi lýð-
veldum Sovétríkjanna.
Burkoff kom hingað til iands á veg-
um Willard Fiske Center á Islandi og
hélt meðal annars erindi á fundi með
íslenskum lögmönnum og dómurum.
Hann segir að siðferðileg álitaefni
tengd störfum lögmanna séu fjöl-
mörg og að brýnt sé að lögmenn
styðjist við skýrar siðareglur.
„I málaferlum koma sífellt upp til-
felli þar sem spumingar vakna um
rétt viðbrögð eða hegðun lögmanna. I
erindi mínu fjallaði ég einkum um
þau siðferðislegu vandamál sem
bandarískir lögmenn og dómarar
standa frammi fyrir í starfi sínu en í
Bandaríkjunum er, vel að merkja, allt
annars konar réttarkerfi og lagahefð
en hér á landi og víðast annars staðar
í Evrópu.
í Bandaríkjunum nota iögmenn
ýmsar aðferðir við málflutning sem
ekki tíðkast hér á landi og kunna að
vera umdeilanlegar frá siðferðilegu
sjónarmiði. Eitt dæmi um þetta er
þegar lögmenn efna til fréttamanna-
funda og ræða við fjölmiðla um
málsatvik eða aðrar upplýsingar
tengdar málaferlum. Mjög mikið er
um að bandarískir lögmenn tjái sig í
fjölmiðlum og má í mörgum tilfellum
túlka ummæli þeirra sem brot á
þagnarskyldu. Fyrr á árum kom
þetta varía fyrir en breytingin er til
komin vegna þeiiTar ofm-áherslu sem
lögð er á tjáningarfrelsið í banda-
rísku samféiagi.
Fyrir utan hættu á að þagnar-
skylda sé vanvirt eru ýmsir þættir í
réttarkerfi okkar þess valdandi að
það getur verið siðferðilega ámælis-
vert ef að lögmenn tjá sig opinberlega
um mál. Ein ástæðan er sú að í
Bandaríkjunum eru kviðdómar, sem
skipaðir eru venjulegu fólki, látnir
kveða upp úr um sekt eða sakleysi
sakborninga. Bandain'skir lögmenn,
sem koma fram í fjölmiðlum, beina
gjaman orðum sínum til kviðdóm-
enda og tekst án efa oft að hafa áhrif á
þá. Með þessu móti getur niðurstað-
an orðið allt önnur en í réttarkerfi þar
sem dómari úrskurðar í málum.“
Að láta ekki kaupa sig
Annað dæmi sem Burkoff nefnir
snýr að faglegu sjálfstæði lögmanna.
„Lögmenn í Bandan'kjunum hafa
mjög misjafna stöðu að því er varðar
laun og staifskjör. Byijunarlaun
ungs lögfræðings í Bandaríkjunum
sem ræðst til starfa hjá einhverri
hinna stærri lögmannsstofa era um
125.000 dollarar á ári [jafnvirði rúm-
lega 9 milljóna íslenskra króna]. Á
þessum stofum er einkum fengist við
mál sem snerta rekstur fyrirtækja
með einum eða öðrum hætti. Ef aftur
á móti lögfræðingur leggur fyrir sig
önnur svið lögíræðinnar, með það t.d.
fyrir augum að starfa í dómskerfmu
eða annars staðar hjá hinu opinbera,
eru byrjunariaunin kanneki ekki
nema um 14.000 dollarar á ári [jafn-
virði rúmlega einnar milljónar
króna]. Það er augljóslega hætta á
því að lögfræðingar sem fara í best
launuðu störfin missi sjálfstæði sitt
að einhveiju leyti og eflaust er hægt
að finna mörg dæmi um það í Banda-
ríkjum.
Það eru enn sem komið er mjög fá-
ar alþjóðlegar lögmannsstofur með
umsvif á Islandi en það mun eflaust
breytast í takt við aukin heimsvið-
skipti og tengsl milli landa. Ég er
ekki þeirrar skoðunar að þetta sé
slæmt í sjálfu sér en hvet menn til að
fara hægt í sakimar og halda vöku
sinni svo menn átti sig á því hvenær
verið er að kaupa þá.“
Dómari verður að hlýða
samvisku sinni
Fjölmiðlaumfjöllun um dómstóla
og dóma í einstökum málum er mjög
lífleg í Bandaríkjunum og hefur verið
um langt skeið. Þetta helgast meðal
annars af því að staða dómstóla er
önnur í bandarískri stjórnskipun og
samfélagi en a.m.k. hingað til hefur
verið raunin í Vestur-Evrópu. I
Bandaríkjunum era dómstólar virkur
hluti stjómkerfisins og blandast iðu-
lega í pólitísk deilumál. Þetta er ólíkt
þeirri hefð sem ríki í Vestur-Evrópu
hafa búið við, þar sem valdi er dreift
með öðrum hætti og lengst af hefui-
verið litið svo á að dómstólum beri
fyrst og fremst að framfylgja vilja
löggjafans. Opinber gagnrýni á störf
lögmanna og dómara er oft mjög hörð
í Bandaríkjunum og reyna almenn-
ingur, samtök og fyrirtæki gjarnan
að hafa áhrif á niðurstöðu mála gegn-
um fjölmiðla.
„I Bandaríkjunum er dómurum al-
gerlega óheimilt að láta undan slíkum
þrýstingi. Við höfum í sögu okkar
dæmi um að dómarar hafi tekið mjög
óvinsælai' ákvarðanii- og goldið fyrir
með lífi sínu. En dómarar eru auð-
vitað mannlegir og þeir þuifa oft að
vega og meta hvaða afleiðingar
ákvarðanfr þeiira hafa fyrir fjöl-
skyldu þeiraa og ástvini og samfélag-
ið í heild. Dómari sem tekur óvinsæla
ákvörðun verður ávallt að standa við
hana. Hann verður að gera það sem
samviska hans segir honum að sé
rétt,“ segir Burkoff.