Morgunblaðið - 29.11.2000, Síða 24

24 MIÐVIKUDAGUR 29. NÓVEMBER 2000
VIÐSKIPTI
MORGUNBLAÐIÐ
Rannsóknir á frammistöðu stjórnenda í Bandaríkjunum
Konur hæf-
ari leiðtog-
ar en karlar
Nýjar rannsóknir sýna að konur í stjórnun-
arstöðum ná mun betri árangri en karlar á
flestum þeim sviðum sem mæld eru. I nýju
hefti Business Week er niðurstöðum úr
sífellt fleiri könnunum á þessu sviði gerð
skil og körlum ráðlagt að taka kvenkyns
samstarfsmenn sér til fyrirmyndar.
Reuters
Carly Fiorina forstjóri Hewlett-Packard er önnur af tveimur konum sem
eru meðal æðstu stjórnenda 500 stærstu bandarísku fyrirtækjanna.
AUKNUM mæli leita bandarísk
fyrirtæki eftir þjónustu ráðgjaf-
arfyrirtækja sem framkvæma
rannsóknir af þessu tagi. Niður-
stöðurnar virðast þó ekki hafa breytt
kynjahlutföllum meðal æðstu stjórn-
enda 500 stærstu bandarísku fyrir-
tækjanna þar sem einungis tvær
konui’ sitja, þær Carly Fiorina hjá
Hewlett-Packard og Andrea Jung
hjá Avon. Af 1.000 stærstu fyrírtækj-
unum í Bandaríkjunum er sex stýrt
af konum en af öllum fram-
kvæmdastjórastöðum innan banda-
rískra fyrirtækja eru 45% skipaðar
konum, og er þar líka átt við milli-
stjórnendur. Hins vegar kemur fram
að margar konur eru ráðnar í störf
starfsmannastjóra eða upplýsinga-
stjóra og þaðan eigi þær litla von um
stöðuhækkun.
Meðal kosta kvenna sem stjóm-
enda eru að þær leita ekki persónu-
legi'ar upphefðar í sama mæli og
karlar, konur hafa meiri yfirsýn, eru
ábyrgari, vandvirkari og samvinnu-
fúsari. Aftur á móti mælast karl-
menn í sumum tilvikum framar kon-
unum hvað varðar hæfileika til
áætlanagerðar og stefnumótunar,
ásamt greiningu á tæknilegum
vandamálum. Ekki er hægt að rjúfa
hæfíleika til samskipta frá viðskipta-
hæfileikum, að mati Joyce Fletcher,
prófessors við Simmons-stjómunar-
háskólann í Boston. Sá stjórnandi
sem getur leyst úr ágreiningsefnum
á vinnustað og lætur sér annt um
starfsmennina nær góðum árangri.
Fletcher leggur áherslu á að konur
séu einmitt mjög hæfar á þessum
sviðum en það hafi í gegnum tíðina
verið túlkað sem gæska sem komi
viðskiptaviti ekkert við. Á sama hátt
er því að þjálfa starfsmenn og halda
þeim upplýstum, tekið sem sjálf-
sögðum hlut. Vel unnið starf verður
ósýnilegt. Samt sem áður getur
styrkur kvenna orðið þeirra stærsti
veikleiki því með því að leggja svo
hart að sér missa konur af því að
byggja upp tengsl í viðskiptaheimin-
um.
Raunverulegar aðstæður
Business Week vitnar til fimm
bandarískra rannsókna þar sem
frammistaða og árangur æðstu
stjórnenda og millistjómenda ýmiss
konar fyrirtækja var mældur á vett-
vangi, þ.e. í raunverulegum aðstæð-
um en ekki tilbúnum. Frammistaðan
er mæld með viðtölum við yfinnenn,
undirmenn og samstarfsmenn og
nokkur svið eru metin. T.d. hæfileik-
li
www.microtouch.com
SNERTISKJÁIR
IÐNAÐARTÆKNI ehf.
Þverholti 15A, simi 562 7127
ar til að móta stefnu fyrirtækis, setja
starfsmönnum markmið, gera áæth
anir og leiða starfsmenn áfram. í
fyrstu var ekki ætlunin að gera rann-
sóknir á mismunandi frammistöðu
kynjanna í starfi stjórnandans, held-
ur var einungis um reglubundnar
mælingai' að ræða. Þátttakendur
vissu því ekki að mat þeirra myndi
enda sem hluti af rannsókn á mis-
munandi stjórnunarháttum kynj-
anna og má því segja að niður-
stöðurnar séu ólitaðar. I öllum fimm
rannsóknunum voru kvenkyns
stjórnendur metnir hæfari við al-
menna hvatningu til starfsmanna.
Einnig voru þær taldar laða fram
betra starf undirmanna sinna og
hæfari til að hlusta á starfsmenn. I
fjórum rannsóknum voru konur
metnar betri við að hvetja til sam-
skipta á vinnustað en í fimmtu rann-
sókninni voru karlkyns og kvenkyns
stjórnendur metin jafnhæf. í tveim-
ur rannsóknum voru karlmenn taldir
hæfaiá til stefnumótunar og grein-
ingamnnu ýmiss konar og í öðrum
tveimur voru konurnar taldar hæf-
ari. Ein rannsókn mat kynin jafnhæf
í þessum þáttum.
Ein nefndra rannsókna, fram-
kvæmd af Hagberg Consulting
Group í Kaliforníu, leiðir í ljós að
konur eru metnar betri eða
hæfileikan'kari stjórnendur á 42 af
52 sviðum sem mæld voru með við-
tölum við um 25 samstarfsmenn, yf-
ir- eða undirmenn. Ails voru 425
stjórnendur metnir.
í rannsókn Larry Pfaff, stjórn-
unarráðgjafa kom fram að konur fá
hærri einkunnir matsmanna í 17 af
20 þáttum sem mældir voru. Ráð-
gjafarfyrirtækið Personnel Decis-
ions International komst að þeirri
niðurstöðu að konur væru hæfari í 20
þáttum af 23 sem mældir voru hjá 58
þúsund stjórnendum.
Mismunandi hvernig
kynin nálgast starfið
Sumir rannsakendanna benda á að
taka beri niðurstöðunum með fyrir-
vara. Susan Gebelein, varaforstjóri
Personnel Decisions, segir þessar
niðurstöður ekki þýðingarmiklar í
raunveruleikanum. Minniháttar mis-
munur á kynjunum geti litið út fyrir
að vera mikilvægari en hann er í
raunveruleikanum. Gebelein segir að
konur hafi alltaf komið betur út en
karlar í könnunum af þessu tagi.
Þær fá hæstar einkunnir innan fyrir-
tækja þar sem karlmenn eru ráð-
andi, því kona sem nær frama innan
slíks fyrirtækis hljóti að vera yfir-
burðamanneskja að öllu leyti.
Robert Kabacoff, varaforstjóri
Management Research Group, segir
mismun á stjórnunarháttum kynj-
anna liggja í að þær nálgast starfið
og verkefni þess mismunandi. Að
hans mati eru kynin jafnhæf til leið-
togahlutverksins og hann telur nið-
urstöður rannsóknanna ekki full-
komlega réttar vegna þess að bornar
hafi verið saman mismunandi stjóm-
unarstöður. Kabacoff gerði rann-
sókn sem leiddi í ljós að konur voru
metnar hæfari í 11 þáttum sem
mældir voru af 22, þ.e. kynin eru
jafnhæf.
í nýjustu rannsókn Kabacoffs
mælir hann álit æðstu stjórnenda og
stjórnarmanna fyrirtækja á milli-
stjórnendum fyrirtækisins. Hann
kemst að þeirn niðurstöðu að karl-
kyns framkvæmdastjórar fá háar
einkunnir frá yfirmönnum sínum
þegar þeir eru harðir og sjálfsörugg-
ir en lægri þegar þeir sýna samhygð
og vilja til samvinnu. Kvenkyns
stjórnendur fá aftur á móti lægri
einkunnir fyrir að vera harðar og
sjálfsöruggar og hærri þegar þær
eru samstarfsfúsar. Og Business
Week bendir á að þrátt fyrir að kon-
ur hafi sýnt það og sannað að þær
eru fullkomlega jafnhæfar karl-
mönnum til stjórnunarstarfa, sé ólík-
legt að þær fái tækifæri til æðstu
starfa fyrr en yfirmennirnir losna úr
viðjum fortíðarinnar.
Stefnumótunarhæfilefkinn
mikilvægastur
Fram kemur að sumir stjórnendur
hyggist breyta eða hafi breytt við-
miðum sínum við mannaráðningar á
þann hátt að af jafnhæfum einstakl-
ingum, karli og konu, velji þeir kon-
una. Ekki vegna jafnréttissjónar-
miða eða til að gefa konunni
tækifæri, heldur af því að þeir hafa
trú á að hún muni skila betra starfi.
Bent er á að hingað til hafi stjórnun-
arhæfileikar kvenna verið vanmetnir
og þær ekki hlotið verðskuldaða
umbun fyrir störf sín. Þrátt fyrir að
stjórnir fyrirtækja lýsi yfir vilja til að
ráða stjórnendur með þá hæfileika
sem hefur sýnt sig að konur búa yfir í
ríkara mæli en karlar, er ekki víst að
sá vilji verði að raunveruleika. Konur
eru jú ráðnar í stöður millistjórn-
enda en litlar breytingar hafa orðið á
æðstu stöðum. Þetta reitir konur til
reiði. Þær fá ekki umbun erfiðis síns
og leita á önnur mið. Færst hefur í
aukana að konur stofni eigin fyrir-
tæki og í Bandaríkjunum eru fyrir-
tæki í eigu kvenna níu milljónir tals-
ins sem er tvöföldun frá því fyrir 12
árum. Rosabeth Moss Kanter, próf-
essor við Viðskiptaháskóla Harvard,
segir hópvinnu og samstarf við aðra
mikilvæga þætti í starfi leiðtogans á
upplýsingaöld. Hún segir að í rann-
sóknunum fái konur einmitt háar
einkunnir á þessum sviðum og fleiri,
sem nútímaleiðtogi þurfi að hafa á
valdi sínu. Stefnumótunarhæfileik-
inn og áætlanagerð er aftur á móti
mikilvægasti hæfileiki stjórnandans
að mati Kanters. Það sýnir sig að
konur leggja oft meiri áherslu á ann-
að. „Ef litið er á konuna sem þann
stjórnanda sem heldur öllum þráð-
um saman á skrifstofunni en ekki
sem harðan stjórnanda sem tekur
áhættu, verður konum áfram haldið
frá æðstu stjórnendastöðum, segir
Kanter.
Anu Shukla, sem nýlega seldi net-
fyrirtækið Rubric Inc. sem hún
stofnaði og stjómaði, segist ráða
konur frekar en karla þar sem þær
skili betra starfi. Hún segist þó með-
vituð um að niðurstöðm- umræddra
rannsókna eigi ekki við um allar kon-
ur í stjórnunarstöðum.
Shukla hefur einnig áhugaverða
sýn á upplýsingaflæði innan f\TÍr-
tækja: „Það er betra að hafa of mikið
af upplýsingum en of lítið, segir hún.
Það hefur hins vegar oft verið talin
dyggð stjómandans að stjóma upp-
lýsingaflæðinu vandlega. Innan fyr-
irtækis Shukla, Rubric, höfðu allir
starfsmenn greiðan aðgang að öllum
upplýsingum. Shukla kom einnig á
hefð fyrir því að reglulega vai- sex til
átta starfsmönnum í einu boðið til
hádegisverðar með forstjóranum til
að ræða starfsemi fyrfrtækisins.
Starfsmenn fyrirtækisins vom alls
85.
Karlmenn á tilfinninganámskeió
Reyndin er sú, að því er fram kem-
ur í BW, að karlmenn upp til hópa
hafa ekki þá hæfileika sem sem fyrir-
tæki nýja hagkerfisins þurfa til að
lifa af, konur hafa þá aftur á móti.
Þarna er t.d. um að ræða sveigjan-
leika og hæfileika til samvinnu við
aðra, eins og komið hefur fram. Jam-
es R. Traeger í London tekur kai'l-
menn á þriggja mánaða námskeið til
að hjálpa þeim að skilja gildi tilfinn-
inga í samskiptum á vinnustað. Nám-
skeið Traegers snúast um að brjóta
niður ímyndina um hinn metnaðar-
fulla, stjómsama mann sem alltaf vill
hafa rétt fyrir sér og eiga síðasta
orðið. Karlkyns stjórnendur læra
þar að veita undirmönnum sínum
vald til að vinna verk sín á þann hátt
sem starfsmennirnir kjósa. Einnig
að vera sveigjanlegir, hlusta á skoð-
anir starfsmanna og viðurkenna að
þeir eru ekki alvitrir. Einnig fá karl-
arnir ábendingu: Lærið af kvenkyns
samstarfsmönnum!
Orkla
kaupir
Berlingske
Ósló. Morgunblaðið
FIMMTA stærsta fjölmiðlafyrii--
tæki Norðurlandanna verður til þeg-
ar Orkla Media í Noregi yfirtekur
Det Berlingske Officin í Danmörku,
sem m.a. á dagblaðið Berlingske Tid-
ende. Orkla Media er hluti af norsku
samsteypunni Orkla. Eftir nokkurra
mánaða samningaumleitanir er ljóst
að Den Danske Bank mun selja
Orkla Media hlutabréf sín í Det
Berlingske Officin. Eftir viðskiptin
sem taka gildi 15. desember, mun
Orkla Media eiga 87% hlutafjár í
Berlingske. Orkla hefur verið hlut-
hafi í Berlingske frá árinu 1994.
Kaupverð hefiu- ekki verið gefið
upp en eftirstandandi hluthöfum
verður gert sambærilegt tilboð í
þeirra hlutabréf. Dönsk samkeppn-
isyfirvöld hafa ekki tekið yfirtökuna
til athugunar enn sem komið er.
Det Berlingske Officin er stærsta
fjölmiðlafyrirtæki Danmerkur en
Orkla Media er annað stærst í Nor-
egi. Sameiginleg velta Orkla Media
og Det Berlingske Officin á síðasta
ári nam um 62 milljörðum íslenskra
króna. Berlingske verður sjálfstætt
dótturfélag Orkla Media frá 1. jan-
úar nk.
Fleiri voru áhugasamir um að
kaupa Berlingske. Þ. á m. útgáfufyr-
irtækið Schibsted í Noregi, Sanoma í
Finnlandi, MTG í Svíþjóð og þýska
fjölmiðlafyrirtækið Springer. Ekki
hefur verið gefið upp hverjir gerðu
tilboð eða voru hugsanlegir kaup-
endur fram á síðustu stundu.
í fréttatilkynningu frá Orkla segir
að fjárfestingin muni skapa grund-
völl til frekari stækkunar fyiirtækis-
ins á Norðurlöndunum og í Austur-
Evrópu. Markmið Orkla Media er að
fjárfesta í fjölmiðlum sem innihalda
auglýsingar á þessum svæðum. Jan
Lindh, forstjóri Orkla Media, segir í
samtali við Berlingske Tidende að
fyrirtækið muni nálgast nýtt við-
fangsefni af auðmýkt, og tryggja
áframhaldandi framgang næstelsta
dagblaðs í heimi, án mikilla breyt-
inga. Framkvæmdastjórar Berlings-
ke verða áfram Joachim Malling og
Niels Leth Espensen. Malling mun
auk þess taka sæti í stjórn Orkla
Media.
----------------
Nýr forstjóri
General
Electric
JEFFREY Immelt hefur verið út-
nefndur næsti forstjóri General El-
ectric Co. í Bandaríkjunum. Immelt
tekur við stai'fi forstjóra af John
Welch, sem hefur stjómað General
Electrict undanfarna tvo áratugi en
hann mun láta af störfum í lok næsta
árs. Welch hefur þótt hafa unnið
mikið starf sem stjórnandi General
og tekist að breyta því úr gamaldags
framleiðslufyrirtæki í nútímafyrir-
tæki en Welch var kosinn stjórnandi
aldarinnar af Fovtune Magazine í
fyrra.
Þegai- Welch tók við árið 1981 var
verðmæti félagsins 1.150 milljarðar
króna en nú er markaðsverðmæti
General Electric 44.000 milljarðar
króna og það er því stærsta fyrir-
tæki heimsins ef miðað er við mark-
aðsverðmæti. Það hefur jafnan verið
talið eitt best rekna stórfyi-irtæki í
heiminum.
Flestir fjármálasérfræðingar
höfðu veðjað á Immelt sem næst for-
stjóra General Electric. Immelt
verður stjórnarformaður og æðsti
yfirmaður samsteypunnar þegar
Welch hættir og verður níundi yfir-
maður Generl Electric í 108 ára sögu
félagsins. Immelt, sem er 44 ára
gamall, hefur starfað hjá General El-
ectric allan starfsferill sinn eða í 18
ár. Nú síðast var hann yfirmaður GE
Medical Systems sem veltir um 618
milljörðum íslenskra króna á ári.