Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1993, Blaðsíða 105

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1993, Blaðsíða 105
DAVID G. WOODS ISLENSKA LANGSPILIÐ Saga þess, smíði og notagildi til náms og kennslu Njáll Sigurðsson námstjórí þýddi Elstu heimildir um íslenska langspilið eru frá 18. öld, á bókum frá þeim tíma er fyrst getið um þetta bogastrokna strengjahljóðfæri. Enda þótt ekki sé sannað hvaðan það á rætur sínar að rekja, telja fræðimenn á sviði tón- vísinda og tónlistarsögu að langspilið sé afsprengi þeirra tegunda alþýðu- hljóðfæra sem eru af sítar-gerð og eru smíðuð með gripbretti. Oftast var langspilið í laginu sem aflangur, mjór kassi, breiðari til annars endans með strengjum allt frá einum til sex talsins og hafði gripbretti meðfram annarri hliðinni að ofan. Á sumum langspilum var víðari endi hljómkass- ans með eins konar útskoti, bogadregnu eða hálfhringlaga. Sá sem á lang- spilið lék hafði það annaðhvort á borði eða í kjöltu sér og hélt með hægri hendi á boganum sem strokið var um strengina. Hvað smíði og leikmáta snertir líkist langspilið alþýðuhljóðfærum, svo sem Scheitholt í Þýskalandi, épinette des Vosges í Frakklandi, böche de Flanders í Belgíu, humle í Danmörku, hummel í Svíþjóð, langeleik í Noregi, noordsche balk í Hollandi og dulcimer í Appalachiafjöllum í Bandaríkjum Norður-Ameríku. Öll þessi hljóðfæri eru af sítar-gerð með gripbretti, þau eru talin skyld miðaldahljóðfæri sem nefnt var monochord og öll voru þau til þess notuð hvert í sínu landi að leika á þau þjóðlög og þjóðdansa. Frá átjándu og nítjándu öld eru til frásagnir og myndir í ferðabókum, bókmenntaverkum og ritgerðum sem lýsa smíði íslenska langspilsins og hvernig á það var leikið fyrr á öldum. Þessar elstu lýsingar eru byggðar á fremur takmarkaðri þekkingu á íslenskri alþýðutónlist og hljóðfærasmíði þess tíma. Enski ferðamaðurinn John Thomas Stanley stýrði leiðangri til Islands árið 1789. Á ferðum sínum rannsakaði Stanley ýmsa þekkta staði og um- hverfi þeirra, má þar nefna Hafnarfjörð, Þingvelli, Geysi, Skálholt, Heklu,
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.