Þjóðviljinn - 24.12.1949, Blaðsíða 10

Þjóðviljinn - 24.12.1949, Blaðsíða 10
10 ÞJÖÐVILJINN Jóhnl949 Meðal þeirra var Yngveldur, sem átt hafði dóttur, sem Jóra hé't, með KJængi, er síðar varð biskup í Skálholti. Jóru bisk- upsdóttir fékk Þorvaldur Gissurarson í Hruna. Þangað sneri Ýngveldur sér um liSveizlu til eftirmála. — Þá var Jón Lofts- Spn í Odda. Til hans íeitar Þprvaldur ráSa og liðveizlu. Jón hafSi enginn vin'ur verið Einars Þorgilssonar, og gaf hann Þorvaldi svar á þessa leið: „Það eitt var vinfengi okkar Ein- ars, að mér er fyrir þá sök engi vandi á þessu máli; en þó þykki mér í óvænt efni komið, ef það skal eigi rétta, er Skillitlir menn drepa niður höfðingja, og mun eg pví heita þér minni liðveizlu um þetta mál, þá er til þings kemur." n. „Er megtur höfðingi og vinsælastur hefur verið á íslandi," segir Sturla Þórðarson lögmaður um Jón Loftsson. Munu flestir sagnfræðingar þar um sammála, að fáa eða engan geti giæsilegri höfðingja í allri íslandssögunni. Leggst þar margt á eitt með að þrýða hann þeim einkennum, sem íslendingar hafa matið rnest áð fornu og nýju. Fyrst er það ætternið, en það hafa íslendingar elcki látið sér sjást yfir, þegar þeir ræða uni stórmenni sín. Hann er sonarsonur Sæmundar fróða Sig- fússohar í Odda, þess er með mesturn ágætum allra íslenzkra rhanna hefur haft djöfulinn að leiksoppi, og dóttursonur er hann Magnúsar berfætts Noregskonungs. Hann tók þann stað að óðali, sem var hvort tveggja í senn höfðingja- og mennta- sétur í.fremstu röð, og sat staðinn með þeim ágætum á báð- um sviðum, að ekki var betur setið annan tíma. Sjálfur vár hánn, fjölmenntaður að þeirrar tíðar hætti. „Hann var hinn vísasti á klerklegar listir, þær sem hann hafði numið af sín- utn forellrum," segir í Oddaverjaþætti. „Hann var djákn að vígslu, raddmaður mikill í heilagri kirkju," segir ennfremur. „Fullur var hann af f léstum íþróttum, þeim er mönnum voru tíðar í þann tíma." Um Odda sem menntasetur í tíð Jóns Loftssonar er fóstursonur hans, Snorri Sturluson, gleggsti vithisburðurinn. Oddaverjaþáttur segir hann mestan höfðingja á sinni tíð, og er hann þó ritaður af tilbeiðanda Þorláks biskups helga, sem átti í Jóni sinn svarnasta mót- Stöðumann. Hann var friðsamur höfðingi, ó-áleitinn við aðra, méstur sáttasemjari og friðstillandi síns tíma, en í sáttastörf- um sýndi hann sig sem þann, er valdið hafði, þegar á þúrfti að halda, til að brjóta á bak aftur yfirgang ofstopamanna. Eftir bardagann á Sælingsdalsheiði, þar sem til harðastra yopnaviðskipta kom milli stórhöfðingjanna Sturlu Þórðar- gonar og Einars Þorgilssonar, gerðu þeir um á þingi Jón Loftsson og Gissur Hallsson. „Og var þeim gerðum svo farið, sem líklegast þótti að helzt mundi sættirnar verða haldnar." „Og skildust menn sáttir á því þingi á öll þau mál, er milli höfðu verið, og fóru við það heim og voru nú sáttir." — Eft- ir Önundarbrennu, sem var eitt af meiri háttar hermdar- verkum Sturlungaaldarinnar og að stóðu eigi minni höfð- ingjar en Guðmundur dýri og Kolbeinn Tumason, leitaði Eyjólfur á Grenjaðarstöðum til Jóns Loítssonar. Jón hafði ekki ætlað að ríða til þings, „áður Eyjólfur sagði, að þar var helzt til sætta stofnað, er hann gerði um mál þessi." Og þegar Jón þóttist ekki til þess fær, segir Eyjólfur: „Eigi. er sýht, hver þá má gera, ef þú þykist ekki til fær." — Fór svo, áð sættum varð á komið, „og skyldi Jón einn gera óskorað allár sættir." Sættir þær, er hann gerði, voru að sönnu ekki haldn- ar, enda andað.ist Jón öndverðan hinn næsta v^tur. En eng- inn dirfðist að bera fram neitun sátta á þinginti, og voru sektir og utanfarir þó dæmdar aernar, og sýnir það gleggst vald Jóns, er höfðingjar slíkir sem Guðmundur og Kolbeinh áttu hlut að máli, en þá voru engir þeir höfðingjar norðan- lands, sem líklegir gátu þótt til að koma fram heíndum á hendur þeim. — Skörungsskapur Jóns í sáttamálum kemur einna gleggst í ljós í afskiptum hans af Deildartungumáium í viðskiptum við Sturlu Þórðarson. Sturlu þótti hálláð á Böðvar Þórðarson tengdaföður sinn í dómi Jóns Loftssohár um arfamál eftir Þóri í Deildartungu, en Páll Sólváson í Reykholti, hinn ágætasti kennimaSur, var riinn deiluaðilinn, og hlíttu þeir mágar ekki dómntim. í sambandi við frámhald þeirrar deilu, skeði sá víðfrægi atburður, er Þorbjörg, kona Páls, hljóp aS Sturlu með hníf í hendi og vildi stinga úr 'hon- um annað augað og gera hann þar með líkastan þeim, „ér þu vilt líkastur vera, en það er Óðinn," og kom lagið í kinniná. Páli presti varð mjö'g um þetta frumhlaup konu sinnar.og vildi hið skjótasta sættast á, áSur en lengra yrði haídið arfá- málinu. En Sturla gerði lítið úr áverkanum og sló upp á glens, „því að konur kunna með ýmsu móti að leita eftir íást- um, því að lengi hefur vinfengi okkar Þorbjargar verið mikið". Komust því næst á sættir með þeim Páli og Böðv- ari, „og lét Páll þá gangast þá hluti, er áður höfðu í millum staðið," og náSi BöSvar fram kröfu sinni. Kom þá næ?t áð gera um hnífstunguna, og lét Páll til leiðast fyrir fortölur sinna manna að selja Sturlu sjáífdæmi í málinu. Með sjáif- dæmi þetta fer Sturla á þá leiS, aS hann gerir Páli að greiða tvö hundruð hundraða. Telur Páll, ef fé þetta eigí upp að gjaldast, „að þar muni fara allir vorir penningar." Ber hann málið undir sonu sina, og eru þeir á einu máli um það, að þessu sjálfdæmi sé ekki hlítandi. Er nú sent til Jóns Lofts- sonar. Segir hann það ekki sama, „að höfðingjar gengi við svo mikinn ójafnað á hendur svo dýrlegum kennimanni sem Páll var, og kvaðst veita mundi honum lið á þingi, sem hann hefði föng á." — Þegar til þings er komið, fer Böðvar á fund Jóns og kvað Sturlu hafa sent sig. Þegar Jón segist munu veita Páli, hefur Böðvar í frammi hótanir fyrir Sturlu hönd: „Svo segir mér hugur um, að höfuðgjarnt verði nokkurum
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.