Morgunblaðið - 04.11.2006, Blaðsíða 41

Morgunblaðið - 04.11.2006, Blaðsíða 41
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 4. NÓVEMBER 2006 41 Í OKTÓBERMÁNUÐI ár hvert er árveknisátak um brjósta- krabbamein. Krabbameinsfélag Ís- lands ásamt Samhjálp kvenna standa fyrir því. Tákn þess er bleik slaufa. Undirritaðri finnst í þessu sam- bandi ekki úr vegi að vekja athygli á því æskilegt sé að konur, sem geng- ist hafa undir skurðaðgerð vegna brjóstakrabbameins, eigi kost á markvissri endurhæfingu. Ég hef sem íþróttakennari margra ára reynslu af slíkri endurhæfingu og tel mig geta fullyrt að hún sé afar mik- ilvæg. Framtak Dana til fyrirmyndar Ég átti þess nýlega kost að kynna mér starfsemi í Danmörku sem lýtur að endurhæfingu kvenna sem fengið hafa brjóstakrabbamein. Heimsótti ég m.a. sjúkrahús í Svendborg og endurhæfingarmiðstöð í Dallund á Fjóni. Við sjúkrahúsið var end- urhæfingarálma opnuð í lok ársins 2005. Þangað geta konur komið eftir aðgerð. Þar eru tveir vel útbúnir íþróttasalir. Konurnar koma þangað í hóptíma og æfa sig markvisst undir stjórn kennara. Æfingar, þar á með- al teygjur, eru fjölbreyttar og gerð- ar undir tónlist. Ýmis áhöld eru not- uð, t.d. stórir boltar, gjarðir og borðar. Knattleikurinn bandy var vinsæll. Kennslan var í höndum tveggja sjúkraþjálf- ara. Í lok hvers tíma svöruðu þeir fyr- irspurnum og gáfu góð ráð. Þeir sinna einnig konum sem eru undir eftirlit og hafa stundað heima- æfingar. Heimaæfing- arnar eru vel valdar æfingar sem konur nota strax eftir að- gerð. Æfingarnar valdi Kirsten R. Tors- leff sjúkraþjálfari. Hún fór í aðgerð fyrir 20 árum og byggir á reynslu sinni. Í Svendborg er konunum einnig boðið upp á vatnsleikfimi. Endurhæfingarmiðstöðin í Dallund Endurhæfingarmiðstöðin í Dall- und á Norður-Fjóni er í gamalli höll við vatnið Søndersø. Fagurt lands- lag umlykur þessa höll. Þar hófst starfsemi í október 2001 sem reist var á 5 ára rannsóknaráætlun sem tilraunaverkefni. Nú hefur verið ákveðið að framhald verði á starf- seminni til ársins 2008. Stöðin fékk m.a. það verkefni að móta aðferðir sem nota mætti í end- urhæfingu krabbameinssjúkra. Hún átti ennfremur að skipuleggja og halda námskeið, stunda rannsóknir, afla þekkingar og miðla henni. Endurhæfing- armiðstöðin er hin fyrsta sinnar tegundar í Danmörku sem býður þeim sem gengist hafa undir skurðaðgerð vegna krabbameins upp á 6 daga námskeið. Þau eru flokkuð eftir kyni, aldri og tegund krabba- meins. Tilgangur þeirra er að veita þátttakendum nýja orku og nýja sýn með fræðslu um á sjúkdóminn, lík- amlegri og andlegri þjálfun, sam- veru, gagnkvæmum skiptum á reynslu, heilbrigðu mataræði og mótun á eigin framgöngu. Námskeiðin eru ókeypis fyrir þátttakendur, þ.e.a.s. ef stjórn sveit- arfélags hefur samþykkt umsókn viðkomandi. Kostnaðurinn er borinn upp af krabbameinssamtökum og sveitarfélögum. Námskeiðin hafa skilað árangri. Könnun leiddi í ljós að hálfu ári eftir námskeið hafa hagir þátttak- enda breyst til hins betra: 1. Margir snúa aftur til vinnu. 38% þátttakenda sem höfðu gengist und- ir brjóstaðgerð voru undir sextugu og höfðu stundað vinnu. Sex mán- uðum eftir námskeið voru 53% þátt- takenda komin í starf. Flestir í sama starf og áður en aðrir í störf með sveigjanlegum vinnutíma. 2. Í ljós kom að þátttakendur lifðu heilbrigðara lífi eftir vikudvöl í Dall- und. Þeir reyndu að borða fitusnauð- ari mat og fjölbreyttari, einnig að sofa nægilega mikið og forðast streitu. 3. Fram kom að eftir námskeið finna þátttakendur síður fyrir þreytu í dagsins önn. Þreyta er þekktur kvilli meðal krabbameins- sjúkra. Um 70% þeirra glíma við vandann. Margir upplifa þreytuna sem örorku sem geri þeim erfiðara fyrir að lifa eðlilegu lífi. 4. Könnunin sýndi að marktækar breytingar verða á andlegri líðan þátttakenda. Þeir finna síður til kvíða og depurðar. Þeim finnst þeir hafa öðlast meiri orku. Fleira mætti nefna úr þessari könnun en hér hefur aðeins verið stiklað á stóru um þetta merka framtak og sýnilegan árangur á gildi þess. Alhliða endur- hæfingarstöð Endurhæfingu krabbameins- sjúkra þarf að sinna betur hér á landi en gert er. Úrbóta er þörf og það sem allra fyrst. Betri heilsa er góð fjárfesting fyrir samfélagið. Þörf er á alhliða endurhæfingarstöð, í líkingu við Dallund, sem best væri staðsett á landsbyggðinni, fjarri skarkala höf- uðborgarsvæðisins. Margir þyftu að sameinast um það verkefni með Krabbameinsfélag Íslands og heil- brigðisyfirvöld í broddi fylkingar. Fjársterkir áhugamenn væru að sjálfsögðu velkomnir í hópinn. Í Mbl. þann 29. okt. sl. er sagt frá hugmynd um að koma á fót brjóst- meinastöð hér á landi. Stöðin myndi hafa það hlutverk að þjóna konum sem greinast með brjóstamein og jafnframt fjölskyldum þeirra, allt frá upphafi greiningar til loka með- ferðar og endurhæfingar. Hug- myndin á allan stuðning skilinn. Brjóstakrabbamein og endurhæfing Lovísa Einarsdóttir fjallar um endurhæfingu vegna brjóstakrabbameins »Úrbóta er þörf ogþað sem allra fyrst. Betri heilsa er góð fjár- festing fyrir samfélagið. Þörf er á alhliða end- urhæfingarstöð … Lovísa Einarsdóttir Höfundur er íþróttakennari og samskiptafulltrúi á Hrafnistu í Hafnarfirði. FRAMSÓKNARMENN í Suð- vesturkjördæmi velja nú í efstu sæti framboðslista fyrir alþingiskosning- arnar í vor. Framundan er sókn til nýrra afreka. Framsóknarflokkurinn hefur tekið virkan þátt í því að gera lífsgæði á Íslandi með þeim bestu sem um getur og atvinnuástand í landinu með því sem best gerist í heiminum. Flokkurinn fylkir nú liði og blæs til nýrrar sóknar. Góðærið sem nú ríkir hefur um margt bylt samfélaginu. Fram- undan er drjúg vinna við að gæta sanngirni og þess að allir þegnar landsins njóti ávaxta góðra verka. Í Suðvest- urkjördæmi blasa við mörg brýn verkefni. Byggðaþróun á höf- uðborgarsvæðinu leiðir af sér mörg úrlausn- arefni. Þar eru bæði heilbrigðis- og félagsmál, samgöngu- og skipulags- mál. Þar mætast oftlega verkefni op- inberra aðila, togstreita um hlutverk og röðun verkefna getur svo bitnað á almenningi. Það er brýnt að ríki og sveitarfélög taki með afgerandi hætti höndum saman í málefnum elstu og yngstu þegnanna. Við þurfum að bæta veru- lega í varðandi vímuvarnir ung- menna. Góðærið á sér þar skuggahlið sem ekki verður mætt nema með sameinuðum kröftum. Þar blasir líka við að breyta þarf almenningsáliti. Það á t.d. alltaf að vera í góðu lagi að segja nei við bjór og brennivíni. Ýms- ir aðilar berjast gegn því að krakkar fari í hjörðum inn á afrétt hömlu- lausrar skemmtunar um leið og grunnskóla lýkur. Það er erfið bar- átta, innan skóla og utan. Opinberir aðilar geta stillt saman ýmsa krafta, auk þess sem öll hjálp er vel þegin. Það þarf afgerandi aðgerðir í umönnun aldraðra. Ég lasta ekki það sem vel er gert. En betur má ef duga skal, það blasir við. Öldr- uðum fjölgar og þeir sækja þangað sem stutt er til heilbrigðisstofn- ana og þjónustu. Marg- ir hafa hreinlega ekki tíma eða heilsu til að bíða eftir hjúkr- unarrými. Hér dugir ekkert minna en sam- stillt átak allra, ríkis, sveitarfélaga og almennings. Hinn mikli vöxtur byggðar í Suð- vesturkjördæmi kallar á framsýni í samgöngumálum. Menn hafa ekki haft undan, umferðin silast um svæð- ið kvölds og morgna. Mikið hefur áunnist og menn eiga ekki að unna sér hvíldar. Undir eru líf og limir, og hagsmunir aðrir. Annar áfangi Arn- arnesvegar fer af stað á næsta ári, og sá þriðji má ekki bíða til 2012. Það sjá allir öryggið í að tvöfalda þjóðveginn frá Reykjavík til Keflavíkur, sama þarf að gera yfir Hellisheiði og frá Reykjavík að Hvalfjarðargöngum og tvöfalda svo göngin svo fljótt sem skynsamlegt getur talist vegna þenslu. Og það þarf að koma þunga- flutningum aftur út á sjó. Sóknin er hafin Samúel Örn Erlingsson fjallar um þjóðmál »Hinn mikli vöxturbyggðar í Suðvest- urkjördæmi kallar á framsýni í samgöngu- málum. Menn hafa ekki haft undan, umferðin silast um svæðið kvölds og morgna. Samúel Örn Erlingsson Höfundur býður sig fram í annað sæti lista Framsóknarflokksins í Suðvesturkjördæmi. MENNTUN í fótaaðgerðafræð- um hefur legið niðri hér á landi und- anfarin 15 ár ef frá eru talin hin ýmsu símenntunarnámskeið, sem Félag íslenskra fótaaðgerðafræð- inga (FÍF) hefur haldið fyrir félaga sína. Á þessum árum hefur nýliðun í faginu aðallega komið frá Danmörku og Noregi. Fyrir 15 árum var fótaaðgerða- fræðingum veitt löggilding, sem heilbrigðisstétt með reglugerð, sem þv. heilbrigð- isráðherra, Guð- mundur Bjarnason undirritaði. Æ síðan hafa fótaðgerðafræð- ingar í nafni félags síns barist fyrir því, að nám yrði hafið hér á landi, í samræmi við kröfur, sem gerðar eru í flest- um löndum Evrópu. FÍF er aðili að alþjóða- samtökum fótaað- gerðafræðinga, FIP. Innan þeirra samtaka er jafnt og þétt unnið að samræmingu menntunar í fótaað- gerðafræðum. Auknar kröfur til kunnáttu fótaað- gerðafræðinga hafa verið gerðar á undanförnum áratugum og er mál- um víða erlendis þannig háttað að námið fer fram í háskólum þar sem einnig fer fram kennsla í öðrum heil- brigðisgreinum svo sem sjúkraþjálf- un og geislafræði. Enginn velkist í vafa um það að þær námsbrautir eigi heima á háskólastigi, en margir setja spurningarmerki við fótaaðgerðir þegar þessi mál ber á góma hér- lendis. Lífaflsfræði er vaxandi þátt- ur í menntun fótaaðgerðafræðinga. Hún byggist á meðferðum bæði til að bæta fótarmein og koma í veg fyr- ir þau. Þar má m.a. nefna að fótaað- gerðafræðingar hafa í auknum mæli gert skóinnlegg og beitt ýmsum hlífðarmeðferðum til að bæta rétt- stöðu og greina göngulag miðað við áverka og fótamein fyrir neðan ökkla. Algeng eru einnig naglavandamál og þá einkum og sér í lagi inngrónar neglur, sem valda þrálátum sárs- auka og oft sýkingu. Á því sviði hafa fótaaðgerðafræðingar sérhæft sig í að rétta táneglur með spöngum. Þeir eru eina stéttin, sem býr yfir þeirri kunnáttu og hefur stöðug þróun átt sér stað á því sviði frá því að spang- armeðferð var fyrst beitt. Á síðari árum hafa augu annarra heilbrigðisstétta opnast fyrir því hversu mikilvæg góð fótahirða er sykursjúkum. Í Hollandi hafa verið gerðar rannsóknir og tölfræðilegar sönnur færðar á, að sú fjárhæð, sem ríkið kostar til náms fótaaðgerða- fræðings í 3 ár á háskólastigi, skilar sér til baka í ríkiskassann á 3 árum að loknu námi hans. Er það vegna fækkunar á aflimunum syk- ursjúkra. Þar í landi hefur námið verið á há- skólastigi í 20–30 ár og er nú unnið að því að hefja það á meist- arastig. Í Bretlandi hefur námið farið fram í háskólum til fjölda ára og þar er einnig mögu- leiki á að taka meist- aragráðu í faginu. Finnland er hið eina Norðurlandanna, sem hefur brugðist við og veitt þessu námi brautargengi á tækniskóla/ háskólastigi. Það er nú 3½ ár og hef- ur verið kennt í 3 skólum um 10 ára skeið. Í haust hófst kennsla í einum há- skóla í Svíþjóð. Norðmenn og Danir berjast fyrir því að komast á sama stig. Eins og áður sagði er oft sett spurningarmerki við nám í fótaað- gerðum á háskólastigi. Margir þurfa einungis aðstoð við að klippa neglur og fjarlægja og mýkja harða húð, en þegar kemur að fótarmeinum er þörf á dýpri og víðtækari þekkingu og kunnáttu til að ráðast að rótum vandans og fyrirbyggja að hann taki sig upp að nýju. Þegar upp koma fót- armein, sem valda sárasauka og hamla hreyfingu skerðast lífsgæði einstaklingsins. Það getur haft áhrif á aðra líkamlega vellíðan. Líkams- beiting verður röng og stoðkerfið líð- ur fyrir hana. Flestir íslenskir fótaaðgerðafræð- ingar hafa metnað og vilja til að auka menntun sína, enda hafa margir þeirra sótt hin fjölmörgu námskeið, sem boðist hafa bæði hérlendis og erlendis á undanförnum 15 árum. Við viljum hefja námið til þess vegs og virðingar sem það á skilið og Ís- lendingar eiga ekki að sætta sig við minni kröfur en aðrir Evrópubúar. Í snyrtiskólum er kennd fótsnyrting, sem er fegrunarmeðferð, líkt og handsnyrting. Þegar Tækniskóli Ís- lands sameinaðist Háskólanum í Reykjavík voru viðræður komnar á góðan rekspöl með að nám í fótaað- gerðafræðum hæfist á heilbrigð- isbraut skólans. Við sameiningu skólanna fóru þau áform út um þúf- ur. Nýlega hefur heilbrigðisráðherra stofnað nefnd til að taka á menntun í fótaaðgerðafræðum, svo nú er lag til að ná þeim markmiðum, sem stefnt var að með námi í Tækniskólanum. Einungis er beðið eftir tilnefningu fulltrúa frá menntamálaráðuneyti til að sú nefnd geti hafið störf. Eins og aðrar heilbrigðisgreinar er fótaaðgerð í stöðugri þróun og til að stuðla að því að henni fleygi jafn- hratt fram hér og í nágrannalönd- unum, þarf að búa sem allra best að menntun fótaaðgerðafræðinga og opna jafnframt möguleika á sí- menntun og framhaldsmenntun þeirra, sem fyrir eru í faginu. Fótaaðgerð er heilbrigðisþjónusta og ég treysti því að menntamála- og heilbrigðisyfirvöld láti það slys ekki henda að námið verði tekið upp í snyrtiskóla hér á landi, eins og sótt hefur verið um, heldur þvert á móti tryggi því brautargengi á tækni- skóla- eða háskólastigi í samvinnu við fagfélag fótaaðgerðafræðinga og aðrar heilbrigðisstéttir. Berum virð- ingu fyrir fótunum, þeir bera okkur uppi og eru undirstaða líkamans. Nám í fótaaðgerðafræðum á ekki heima í snyrtiskólum Margrét Jónsdóttir skrifar um nám í fótaaðgerðafræðum » Fótaaðgerð er heil-brigðisþjónusta og ég treysti því að menntamála- og heil- brigðisyfirvöld láti það slys ekki henda að nám- ið verði tekið upp í snyrtiskólum hér á landi. Margrét Jónsdóttir Höfundur er fótaaðgerðafræðingur. ÁSKRIFTARSÍMI 569 1100
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.