Morgunblaðið - 10.02.2007, Blaðsíða 38

ÞANN 5. janúar kom úrskurður
umhverfisráðherra um að leið B, 2.
áfangi Vestfjarðarvegar (nr. 60)
Þórisstaðir – Kraká í Gufufirði, væri
heimil með skilyrðum og sneri við
úrskurði Skipulagsstofnunar sem
hafnaði þessari leið alfarið.
Það kemur ekki á óvart að um-
hverfisráðherra Framsóknarflokks-
ins hafi gefið út þennan úrskurð
gegn öllum sérfræðiálitum þar sem
flokkurinn hefur verið í fararbroddi
við eyðingu náttúrunnar.
Íbúar þessa lands hljóta að spyrja
sig til hvers höfum við umhverf-
isráðherra? Flestir landsmenn
standa í þeirri trú að
hann eigi að gæta
hagsmuna vistkerfisins
og tryggja að náttúru
landsins verði ekki
spillt að óþörfu. Sumir
umhverfisráðherrar
hafa reyndar gert það
en ekki ráðherrar
Framsóknar.
Aftur á móti er und-
arlegt að samgöngu-
ráðherra hafi stutt
þessa leið þar sem
hann fer hér beint
gegn stefnu síns
flokks, samanber ályktun 36. lands-
fundar Sjálfstæðisflokksins í apríl
síðastliðnum. Þar segir í Ályktun um
umhverfis- og skipulagsmál 6. grein
7. mgr. „Leggja þarf sérstaka
áherslu á að efla og vernda nátt-
úrlega birkiskóga.“
Í áramótaávarpi til þjóðarinnar
sagði Geir H. Haarde forsætisráð-
herra:
„Öll viljum við leggja áherslu á
sjálfbæra nýtingu auðlinda og að
gengið sé af umhyggju og nærgætni
um náttúru landsins. Við skulum efla
samstöðu okkar á þessu sviði.“
Einnig segir í stefnumörkun ís-
lenskra stjórnvalda til sjálfbærrar
þróunar til ársins 2020 að forðast
skuli eins og kostur er að skerða
frekar votlendi, birkiskóga og önnur
lykilvistkerfi Íslands.
Til hvers erum við að álykta á
fundum, setja lög og reglugerðir, ef
ekki er ætlunin að fara
eftir þeim
Rætt hefur verið við
samgönguráðherra
Sjálfstæðisflokksins
um að velja vistvænni
leiðina, með engum ár-
angri enn sem komið er
og stefnir hann á að
vegur verði lagður frá
Þórisstöðum í Þorska-
firði, yfir bæjarhlaðið í
Gröf, í gegnum Teigs-
skóg, eftir endilöngu
Hallsteinsnesi, fyrir
mynni Djúpafjarðar, yfir Grónes og
fyrir mynni Gufufjarðar að Skála-
nesi. Á þessari leið er mikið af forn-
minjum, jafnvel frá landnámi, hinn
einstaki Teigsskógur, friðaðar fjörur
samkv. lögum nr. 54/1995 um vernd-
un Breiðafjarðar. Á Grónesi er arn-
arvarp.
Það er ekki aðeins vegarstæðið
sem spillist heldur fer stórt land-
svæði undir malarnám og vegaslóða
að námunum þó að umhverf-
isráðherra hafi hafnað flestum til-
lögum um námur á þessari leið.
Hlíðin þar sem vegurinn liggur er
mjó, þ.e. stutt frá fjallsbrún að fjöru
og mun vegurinn þurrka upp landið í
kring og spilla gróðri langt frá vegi.
Til er ódýrari leið og styttri en það
er að leggja göng undir Hjallaháls
og í framhaldi af því undir Gufudals-
háls og stytta leiðina um 8 km miðað
við leið B. Vegagerðin ætti að fara
þá leið sem er vistvænni jafnvel þótt
hún væri dýrari, og enn frekar ef
hún er ódýrari eins og allt bendir til.
Þarna eru tveir valkostir og Vega-
gerðin tekur þann kost að kröfu
samgönguráðherra að velja leið B
vegna þrýstings frá sýslumanninum
á Patreksfirði sem hefur undanfarin
ár barist hart fyrir að þessi leið verði
valin. En upphaflega var þessi val-
kostur ekki inni í myndinni hjá
Vegagerðinni þegar umræða um
endurbætur hófst. Sýslumaður var
formaður sjálfstæðismanna í kjör-
dæmisráði Norðvesturkjördæmis og
formaður fulltrúaráðs flokksins í
Vesturbyggð.
Það er ekki gott þegar hreppa-
pólitík ræður ferð. Það þarf að gæta
framtíðarhagsmuna þjóðarinnar
allrar og fara eftir þeim reglum og
markmiðum sem menn hafa sett sér,
hvort sem það eru samþykktir rík-
isstjórnar, flokks eða lög. Það er
kominn tími til að láta verkin tala og
Sjálfstæðisflokkurinn taki forystu í
náttúruverndarmálum.
Úrskurður umhverfisráðherra
Þóroddur S. Skaptason
fjallar um umhverfismál
» Það er kominn tímitil að láta verkin tala
og Sjálfstæðisflokk-
urinn taki forystu í nátt-
úruverndarmálum.
Þóroddur S. Skaptason
Höfundur er formaður fulltrúaráðs
sjálfstæðisfélaganna í Hafnarfirði.
38 LAUGARDAGUR 10. FEBRÚAR 2007 MORGUNBLAÐIÐ
UMRÆÐAN
STJÓRN og starfs-
fólk Slökkviliðs höf-
uðborgarsvæðisins
(SHS) hefur á und-
anförnum misserum
fjallað ítarlega um al-
mannavarnir og hug-
myndafræði í störfum
að almannavörnum og björg-
unarmálum. Við gerðum nýverið
grein fyrir megindráttum í sýn okkar
á þetta efni. Þar ítrekuðum við meðal
annars mikilvægi þess að auka sam-
vinnu og samhæfingu þeirra sem
starfa að almannavörnum og björgun
en að okkar mati ber að hafa þessi
lykilorð sérstaklega að leiðarljósi við
endurskoðun laga um almannavarnir
og björgunarmál.
Við kynntum einnig fjórar meg-
inreglur viðbúnaðar sem eru und-
irstaða hugmyndafræði í björg-
unarstarfi á Norðurlöndunum og
víðar. Ástæða er til að gera nánari
grein fyrir þessum meginreglum.
Sviðsábyrgð
Sviðsábyrgðarreglan gerir ráð fyr-
ir að hver viðbragðsaðili sinni sínu
daglega ábyrgðar- og starfssviði í
stórum aðgerðum sem smáum, hvort
sem um er að ræða algeng verkefni
eða stórslys og hamfarir. Þannig
breytist ábyrgð aðila ekki eftir um-
fangi atburða og nauðsynlegum við-
búnaði vegna þeirra. Þekking og
reynsla sem ávinnst í daglegum störf-
um nýtist í hvers kyns aðgerðum.
Grennd
Grenndarreglan er að mörgu leyti í
heiðri höfð á Íslandi því fulltrúar
sveitarstjórna, slökkvilið og sýslu-
menn eru ævinlega lykilaðilar í
björgunarstörfum og almannavörn-
um, auk þess sem deildir og félög
Slysavarnafélagsins Landsbjargar
og Rauða kross Íslands starfa um allt
land og hafa sérstakan viðbúnað sem
miðast við fólkið og aðstæður á staðn-
um.
Það fer vel á að þessir aðilar stýri
verkefnum á sínum svæðum því
þekking á aðstæðum, björgum og
mannauði svæðanna liggur hjá þeim.
Þótt verkefni á einstökum svæðum
verði svo umfangsmikil að stuðningur
þurfi að koma frá öðrum svæðum
þarf þetta skipulag ekki að raskast.
Þannig myndi virkjun samhæfing-
arstöðvar í Skógarhlíð í Reykjavík
vegna björgunaraðgerða á Vest-
fjörðum eða sinubruna á Mýrum að-
eins verða til stuðnings heimamönn-
um.
Samkvæmni
Samkvæmnisreglan býður að
starfað skuli eftir sama skipulagi
hvort sem atburðir teljast stórir eða
smáir. Með þessum þremur fyrst-
nefndu reglum er leitast við að
tryggja að þekking og reynsla sem
ávinnst í daglegum störfum nýtist í
stærri atburðum. Í þessu sambandi
má segja að viss brotalöm sé á
ríkjandi fyrirkomu-
lagi hérlendis því
gert er ráð fyrir því
samkvæmt lögum
um almannavarnir að
stjórnskipan breytist
þegar ástand hefur
verið skilgreint sem
almannavarnaást-
and. Þá riðlast að
nokkru það skipulag
sem starfað er eftir
dags daglega. Auð-
velt væri að koma í
veg fyrir þetta og
raunar hafa sérfræð-
ingar í nágranna-
löndum okkar nú til-
hneigingu til þess að
leggja hugtakið al-
mannavarnir til hlið-
ar en ræða þess í stað
um varnir gegn vá í
víðum skilningi.
Samhæfing
Samhæfingarreglan er að mörgu
leyti forsenda þess að fyrrnefndar
reglur geti þjónað tilgangi sínum.
Hún felur í sér að allir hafi lögbundna
skyldu til að bjóða fram aðstoð og
vinna með öðrum sem málin snerta.
Og hér er átt við samhæfingu í víðum
skilningi, jafnt við gerð áhættugrein-
ingar, áhættumats, viðbragðsáætlana
og í aðgerðum. Í þessu sambandi er
mikilvægt að hafa í huga að það sem
lýtur að áætlunum, undirbúningi, fín-
stillingu aðgerða og leiðréttingu þarf
að fara fram í aðgerðum þar sem af-
leiðingar eru minni, það er að segja í
daglegum verkefnum og flóknari
verkefnum sem þó flokkast ekki und-
ir stórslys eða þaðan af verra, eins og
sýnt er á meðfylgjandi mynd. Und-
irbúningurinn fyrir hið óvænta verð-
ur að fara fram þegar við fáumst við
það fyrirsjáanlega.
Aukið öryggi og velferð
Með stofnun samhæfingarstöðv-
arinnar í Björgunarmiðstöðinni
Skógarhlíð hafa skapast forsendur til
þess að innleiða þessa reglu í lög um
björgunarmál hér á landi. Nú á að-
eins eftir að stíga skrefið til fulls.
Sinubrunar á Mýrum eru mörgum í
fersku minni. Þar kom glöggt í ljós
mikilvægi þess að björgunaraðilar ut-
an héraðs buðu fram aðstoð sína.
Hins vegar hefði virk samhæfing-
arstöð komið að góðu gagni við þess-
ar aðstæður. Samhæfingarstöðin
kom hins vegar ekki mikið við sögu
enda fékk ástandið fyrir vestan aldrei
stimpilinn „almannavarnaástand“.
Það er skoðun okkar hjá SHS að
verði þessi sjónarmið höfð að leið-
arljósi við endurskoðun löggjafar um
björgunarmál muni það gera björg-
unarstörf skilvirkari og auka þannig
öryggi fólks og velferð.
Fjórar meginreglur viðbúnaðarstarfs
Vilhjálmur Þ. Vil-
hjálmsson og Jón
Viðar Matthíasson
fjalla um meg-
inreglur og hug-
myndafræði björg-
unarmála
» Samhæfingarreglanfelur í sér að allir
hafi lögbundna skyldu
til að bjóða fram aðstoð
og vinna með öðrum
sem málin snerta.
Vilhjálmur Þ.
Vilhjálmsson
Vilhjálmur er borgarstjóri, formaður
stjórnar SHS og formaður almanna-
varnanefndar höfuðborgarsvæðisins.
Jón Viðar er slökkviliðsstjóri SHS og
framkvæmdastjóri almannavarna-
nefndar.
Jón Viðar
Matthíasson
Myndin undirstrikar mikilvægi þess að vinna við
áætlanir, undirbúning, fínstillingu aðgerða og leið-
réttingu þarf að fara fram í aðgerðum þar sem afleið-
ingar eru minni, það er að segja í daglegum verk-
efnum og flóknari verkefnum sem þó flokkast ekki
undir stórlys eða þaðan af verra. Þörfin fyrir sam-
hæfingu eykst í hlutfalli við alvarleika afleiðinganna.
ALDRAÐIR og kjör þeirra hafa
verið töluvert í umræðunni und-
anfarið og hefur mikið verið talað um
framboð aldraðra. Þessi umræða um
framboð er að mestu til-
komin vegna frammi-
stöðu stjórnmálaflokk-
anna í málefnum
aldraðra, en allir stjórn-
málaflokkarnir telja sig
bera hag aldraðra fyrir
brjósti, en engum
þeirra dettur í hug að
taka tillögur aldraðra í
kjaramálum í stefnu-
skrá sína, heldur koma
með tillögur, sína úr
hverri áttinni, og eru
síðan sammála um að
vera ósammála um úr-
ræði fyrir aldraða.
Gerð hefur verið
könnun í einstaka félagi
eldri borgara um sér-
framboð og hefur meiri
hluti þátttakenda verið
hlynntur því, en vegna
ákvæðis í lögum félag-
anna um hlutleysi í
stjórnmálum vilja
stjórnir félaganna ekki standa fyrir
framboði. Sama hefur verið með
stjórn Öryrkjabandalagsins, það hef-
ur ekki gefið sig að framboði.
Hverjir eru það þá sem eru að til-
kynna og vinna að framboði í nafni
aldraðra? Það eru ekki trúnaðarmenn
félaganna eða menn sem valdir hafa
verið af félögunum til starfa. Það virð-
ast vera einhverjir sjálfskipaðir aðilar,
sem eru að koma sér á framfæri og
jafnvel að næla sér í gott og vellaunað
starf. Ekki hefur heyrst að for-
ystumenn eða stjórnir félaga eldri
borgara hafi sýnt þessum umbrotum
neinn áhuga, heldur hafa forystumenn
félaganna hvatt sína menn til að reyna
að ná sambandi við frambjóðendur
stjórnmálaflokkanna og reyna að
vinna þá á okkar band.
Í vetur skeðu þau undur og stór-
merki að kaffibandalagið, það er
vinstri grænir, Samfylking og frjáls-
lyndir komu sér saman um sameig-
inlega stefnu í málefnum okkar og er
sú stefna ekki mjög langt frá óskum
okkar.
Stjórnarflokkarnir, Sjálfstæð-
isflokkur og Framsóknaflokkur, eru
enn við sama heygarðs-
hornið og hæla sér af
þessum smánar- og
nauðungarsamningum,
sem gerðir voru s.l.
sumar og síðasta afrekið
þeirra var núna þegar
heilbrigðis- og trygg-
ingamálaráðherra tók
peninga úr Fram-
kvæmdasjóði aldraðra
til að fjármagna áróð-
ursbækling sinn núna
skömmu fyrir kosn-
ingar. Sjóður þessi á að
vera til að byggja upp
hjúkrunar- og dval-
arheimili fyrir aldraða
en í þeim fram-
kvæmdum sjáum við
ekkert nema loforð, sem
svikin eru jafnóðum.
Er þetta nýja fram-
boð, sem sagt er í nafni
aldraðra, líklegt til að
skila okkur einhverjum
árangri eða fella ríkisstjórnina? Ég er
hræddur um að það verði bara til að
dreifa atkvæðum og til að hjálpa rík-
isstjórnarflokkunum til að halda velli,
þannig að það muni hafa þveröfug
áhrif við það sem ætlast er til.
Stjórnarflokkarnir lofuðu okkur
fjölda hjúkrunar- og dvalarheimilis-
rýma fyrir síðustu kosningar og nán-
ast ekkert hefur verið gert, nema
lagðar fram teikningar og hugmyndir,
en ekkert fjármagn hefur fengist og
núna er ráðherra búinn að gefa út
bækling um sína framtíðarsýn og lof-
orð, sem sjálfsagt eru svipuð og lof-
orðin fyrir fjórum áum.
Það verður því aðeins til að styrkja
stjórnarflokkana að fjölga framboðum
í stjórnarandstöðu.
Aldraðir og
framboð aldraðra
Karl Gústaf Ásgrímsson fjallar
um málefni aldraðra og framboð
Karl Gústaf Ásgrímsson
»Það verðurþví aðeins til
að styrkja
stjórnarflokkana
að fjölga fram-
boðum í stjórn-
arandstöðu.
Höfundur er eftirlaunaþegi
og formaður FEBK.