Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.03.1973, Blaðsíða 31

Náttúrufræðingurinn - 01.03.1973, Blaðsíða 31
NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN 175 flóðsins hafa breytzt. Þar fyrir neðan (norðvestan) verður þeim ekki líkt við vatnsfall á milli skara, en öliu heldur við skriðjökul, sem mjakast fram allur samtímis jaðranna á milli, en að vísu hrað- ast í miðju. Á köflum verður yfirborð hraunsins bárótt um þvert og bárugarðarnir bunga fram í rennslisstefnuna. Ennfremur eru jaðrar Búrfellshrauns tiltölulega háir og brattir nær alls staðar þegar kemur niður (norðvestur) fyrir enda hrauntraðarinnar, en næst upptökum eru þeir mjög lágir og flatir. Urriðakotshraun er mjög hallalítið og nokkuð jafnbreitt, 500—600 m, norður með aliri Vífils- staðahlíð. En hallinn vex snögglega um leið og nokkuð þrengir að því milli norðurenda hlíðarinnar að austan og Urriðakotsholts að vestan. í þeirri hraunbrekku er Maríuhellir. Neðan við hana er hraunið komið niður á láglendi og mestu hólar þess hvergi hærri en um 50 m y. s. þar fyrir neðan. Á láglendinu breiðir hraunið mjög úr sér, en meginstefna þess verður nær vestri. Þar heitir efst Vífilsstaðahraun og síðan Hafnarfjarðarhraun. Vífilsstaðalækur kemur úr Vífilsstaðavatni og fylgir norðurjaðri hraunbreiðunnar langleiðina þaðan út að Hraunsholti. Hraunið á þó engan þátt í myndun Vífilsstaðavatns. Vatnið liggur í jökulruðn- ingi, en lítið vantar á, að hraunið nái útfalli lækjarins úr vatninu. Vafalaust rann Vífilsstaðalækur í Hafnarfjörð, áður en hraunið rann. En það hefur ýtt honum í núverandi farveg norður fyrir Hraunsholt, þar sem lækurinn yfirgefur nú hraunjaðarinn og renn- ur norðvestur í Arnarnesvog. En á þeim kafla hefur hann skipt um nafn og heitir Hraunsholtslækur. Við hann er nú risinn mesti þétt- býliskjarni Garðahrepps. En norðurjaðar Búrfellshrauns sveigir suð- ur fyrir Hraunsholt og norður með því að vestan allt til sjávar. Jað- arinn er hár og glöggur á þessum kafla. Grasflöt milli hans og holts- ins heitir Engidalur. Á hinni fjölförnu akbraut milli Reykjavíkur og Hafnarfjarðar er nokkur brekka upp á jaðar Hafnarf jarðarhrauns fast austan við Engidal og snögg umskipti í landslagi. Á þessari brekkubrún eru landamerki milli Garðahrepps og Hafn- arfjarðarkaupstaðar og er vegurinn suður yfir hraunið allur í Hafnar- fjarðarlandi, enda heitir hraunið hér Hafnarfjarðarhraun, en Garða- hraun þegar nokkuð kemur vestur fyrir veginn. Frá Garðahrauni hefur runnið breið hrauntunga, sem nefnist Gálgahraun, norður á milli Garðaholts og Hraunsholts og endar þar í sjó. Fram úr Gálga- hrauni skagar loks mjór hrauntangi til norðausturs út í sjóinn. Hann

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.