Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.03.1973, Blaðsíða 36

Náttúrufræðingurinn - 01.03.1973, Blaðsíða 36
180 NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN væri eldri en hraunið og það hefði runnið yfir hann. Hugsazt gat, að þarna væri aðeins hraunbolli með framskútandi börmum og mór- inn hefði myndazt í bollanum. En það sem tók af allan vafa var það, að í gryfjunni fann ég margar steinvölur úr grágrýti og reyndar öðrum bergtegundum, sem áttu ekkert skylt við Búrfellshraun, og hlutu því að vera úr undirlagi þess. Ég byrjaði á þessum greftri undir eins og fjaraði af staðnum og kepptist við sjávarfallið til að komast sem dýpst áður en aftur félli að, og eftir að hafa hamast við mokst- urinn í h. u. b. eina klst., varð ég að flýja upp úr gryfjunni undan aðfallinu, sem fyllti hana á svipstundu. Ég fékk því lítinn tíma til at- hugana og til að ná góðum sýnishornum í þetta sinn. En það tókst betur í síðar ferð, um stórstraumsfjöru 20. júní (6. mynd). Sýnishorn af mó og birkilurkum, sem ég náði í síðari ferðinni, fékk ég aldursgreint í C14-aldursgreiningastofu Þjóðminjasafnsins í Kaup- mannahöfn (Nationalmuseets Kulstofdateringslaboratorium). Það var gert ókeypis, og er ekki lítil greiðasemi af hálfu frænda vorra við Eyrarsund. Niðurstöður eru þessar: Sýni C14-aldur C14-númer Birkilurkar yfir Búrfellshrauni 5850 ± 110 ár (3900 f. Kr.) K-1758 Mór fast undir Búrfellshrauni1 7240 ± 130 ár (5290 f. Kr.) K-1756 Neðstu jurtaleifar 8740 ±140 ár (6790 f. Kr.) K-1757 Aðra geysiþarflega rannsókn á þessum sýnishornum gerði Jón Jónsson að beiðni minni. Það var greining kísilþörunga (díatómea öðru nafni) og hefur Jón fyrir löngu skilað mér fróðlegri skýrslu um niðurstöðu sína. Ég fer hér ekki að lesa tegundalista hans, sem telur marga tugi tegunda. En með hans leyfi ætla ég að hafa eftir honum álit hans um afstöðu staðarins til sjávarborðsins, þegar þessir kísil- þörungar lifðu. Um neðsta (þ. e. elzta) sýnið segir Jón Jónsson, að það sé mjög frábrugðið hinum yngri. í því ber mest á tegundum sem lifa nærri J) Á minnisblöðum, sem Guðmundur Kjartansson studdist við, er hann hélt erindið um Búríellshraun í Náttúruíræðil'élaginu, stendur, að Eysteinn Tryggva- son (1968) áætli aldur hraunsins 2000 ár, en taki fram, að hann hafi við lítið að styðjast. Samkvæmt þeim aldri fær Eysteinn út, að landssigið — höggunin — um Hjallamisgengin nemi 15 m á 2000 árum, þ. e. a. s. 7,5 mm á ári. Eftir C14- aldursákvörðuninni má hins vegar reikna í samræmi við mælingar Guðmund- ar á ný og fæst þá, að höggunin hafi verið 20 m á 7240 árum, eða nær 2,8 mm á ári að meðaltali. Þ. E.

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.