Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.03.1973, Blaðsíða 30

Náttúrufræðingurinn - 01.03.1973, Blaðsíða 30
174 NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN stallinn í grágrýtismynduninni milli Smyrlabúðar og Hjalla, hefur naumast komizt þá leið fyrr en eftir að mikil uppfyliing var orðin af hrauni suðaustan við stallinn. En þó fór svo áður en lauk, að langmestur hluti þess hrauns sem upp kom í öllu Búrfellsgosinu rann þessa leið. Norður af hraunlausu eyjunni með Smyrlabúð, Sléttuhlíð og fieiri grágrýtisholtum þar á milli verður mikil breidd á nyrðri hraun- álmunni, og heitir þar Smyrlabúðarhraun. Frá því hefur hraun- kvísl fossað vestur af slakka milli Sléttuhlíðar og Setbergshlíðar. Þar fyrir neðan hefur hún breiðst yfir norðurenda „Kaldárhraunsins", svo að nú verður ekki séð hversu langt það nær, og síðan myndað alla þá hraunbreiðu, sem nú heitir Gráhelluhraun og runnið hefur norðvestur með Setbergshlíð. Norðvesturendi Gráhelluhrauns dregst saman í odda vestan undir Svínholti. Þar sprettur Haínarfjarðarlækur upp undan hrauninu, og heita þar Lækjarbotnar. Sú uppspretta var vatnsból Hafnarfjarð- arkaupstaðar til skamms tíma, en nú er vatnið leitt þangað úr Kald- árbotnum. En hraunkvíslin endar ekki með öllu í Lækjarbotn- um. Mjór hraunstraumur liggur þaðan áfram niður með læknum og allt niður í Hafnarfjarðarkaupstað, en hverfur þar undir Hafnar- fjarðarhraun, sem síðar rann í sama gosi. Fyrsta spölinn niður frá Lækjarbotnum hefur þessi hrauntaumur runnið eftir þröngu gili og fyllt það því nær upp á barma. Það er aðeins um 50—60 m breitt, en um dýpt þess og þykkt hraunsins verður nú ekkert sagt. Á einum stað skagar vestri gilbarmurinn sem lágur þverhníptur klettur upp yfir hraunjaðarinn. Sá klettur er úr vel hörðu þursabergi sem þarna virðist undirlag Hafnarfjarðar- grágrýtisins. En gegnt honum austan við hrauntauminn eru grá- grýtisklappir. Þarna hefur gilið bersýnilega grafizt í hart berg. Vænt- anlega er það verk Kaldár hinnar fornu, er hún rann þessa leið til sjávar. Eins og þegar er sagt, eru Smyrlabúðarhraun, Gráhelluhraun og mjói hraunstraumurinn niður frá Lækjarbotnum aðeins affallskvísl úr stærstu álmu Búrfellshrauns. Meginhraunflóðið rann í beina stefnu norðvestur með Vífilsstaðahlíð og heitir á þeim kafla Urriða- kotshraun. Þá leið liggur og hrauntröðin Selgjá, sem er óslitið fram- hald af Búrfellsgjá, en fer grynnkandi og hverfur með öllu sunnar- lega í Urriðakotshrauni. Um það bil virðast rennslishættir hraun-

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.