Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.03.1973, Blaðsíða 2

Náttúrufræðingurinn - 01.03.1973, Blaðsíða 2
146 NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN en þó munu sveitungar hans hafa ætlað, að hann myndi leggja stund á vatnsvirkjunarfræði, enda mun hann ungur hafa dundað við ýmiss konar stíflu- og vatnsvirkjunarframkvæmdir og þá einkum í kirkju- læknum í Hruna. Ætíð síðan hafði hann áhuga á hegðun rennandi vatns, svo sem sjá má af grundvallarritgerðum hans um flokkun vatnsfalla. í menntaskóla hafði hann frábæran kennara í náttúru- fræðum, þar sem var Guðmundur G. Bárðarson, og mun hann hafa beint athygli hans að jarðfræði. Fyrir áeggjan þessa kennara síns hóf hann sumarið 1930 rannsóknir á Heklu og nágrenni, og var það einkum „ætlunin að finna takmörk sem flestra einstakra Heklu- hrauna, upptök þeirra og aldursafstöðu", eins og hann segir sjálfur í formála að Heklubók sinni 1945. Sumarið eftir, 1931, hélt hann rannsóknum sínum við Heklu áfram. Til þessara rannsókna naut hann nokkurs styrks úr Menningarsjóði. Um Heklurannsóknirnar ritaði Guðmundur ágæta grein þegar í fyrsta árgang Náttúrufræð- ingsins árið 1931. Má það teljast næsta fátítt, að verðandi náttúru- fræðingur riti grein um niðurstöður rannsókna í fræðum sínum svo snemma á ferli sínum. Heklurannsóknir urðu síðan snar þáttur í starfi Guðmundar, einkum er hann vann að ritun Hekluritsins í Árbók Ferðafélags íslands fyrir árið 1945. Sú bók er enn bezta heim- ildin um Hekluhraun, þótt ýmsir hafi bætt þar mörgu við hin síð- ari árin, einkum Sigurður Þórarinsson, og þá aðallega um aldurs- röðun þeirra eftir öskulagarannsóknum. Þekking Guðmundar á Heklu og nágrenni hennar kom að góðu gagni við rannsóknir á Heklugosinu 1947—48. í ritaflokki Vísindafélagsins um Heklugosið skrifaði hann tvö rit, annað um vatns- og eðjuflóðin í upphafi gossins og hitt um kolsýruútstreymi og breytingar á grunnvatnsstöðu af völdum gossins. Einnig mun hafa staðið til, að hann ritaði um at- burðarásina í gosinu í þessa ritröð, en þó varð ekki af því og er sú bók enn óskrifuð. Þó ritaði hann nokkuð um ýmsa þætti gossins í Náttúrufræðinginn árin 1947 og 1948. Eftir gosið dró hann sig mjög í hlé frá Heklurannsóknum, enda var hann oft einum of hlédrægur. Guðmundur hélt utan haustið 1931 og innritaðist til náms í nátt- úrufræði við Hafnarháskóla með jarðfræði sem aðalnámsgrein. Var hann þá fyrst tvö ár samfleytt við nám og lagði einkum stund á dýra- og grasafræði, en á aukagreinar var þá við Hafnarháskóla lögð mikil áherzla, og urðu þær ýmsum íslenzkum stúdentum fótakefli. Fór hann þar að ráði Jóhannesar Áskelssonar, sem einmiu hætti námi

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.