Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.03.1973, Blaðsíða 15

Náttúrufræðingurinn - 01.03.1973, Blaðsíða 15
NATTURUFRÆÐINGURINN 159 Guðmundur Kjarlansson: Aldur Búrfellshrauns við Hafnarfjörð" Skilgreining og nafngift. Hafnarfjarðarkaupstaður stendur hálfur á jökulsorfinni grágrýtis- klöpp, hinn helmingurinn í úfnu hrauni. Lækurinn, sem fyrrum hét fullu nafni Hamarskotslækur, en nú oftast Hafnarfjarðarlækur, fylgir nákvæmlega mörkum þessara jarðmyndana. Að hafnfirzkri málvenju er grágrýtissvæðið „fyrir sunnan læk" en hraunið „fyrir vestan læk". Raunar er grágrýtið, bæði sunnan lækjar í Hafnarfirði og um öll innnes allt tif Koiiafjarðar, einnig hraun að uppruna, en of gamalt og máð tii að heita svo í daglegu máli. Þessum fornu grágrýtishraun- um er hárrétt lýst í tveimur ljóðlínum í kvæði Arnar Arnarsonar um Hamarinn í Hafnarfirði: „ Jökulhefluð hamrasteypa, hafi sorfin, stormi fægð". Veit ég þess ekki dæmi, að meiri jarðsaga hafi verið réttilega sögð í svo stuttu máli. Heimamönnum í Hafnarfirði er tamast að kalla hraunið fyrir vestan læk bara Hraunið, aðrir nefna það Hafnarfjarðarhraun. En þetta er aðeins hluti af allvíðáttumiklu hrauni. Aðrir hlutar þess heita hver sínu nafni, t. d. Garðahraun og Gálgahraun norðvestur og norður frá Hafnarfirði, en í gagnstæða átt er Vífilsstaðahraun, Urriðakotshraun, Gráhelluhraun og Smyrlabúðarhraun (1. mynd). Allt er þetta eitt og sama hraunflóð að uppruna, og runnið í einu 1) Guðmundur Kjartansson vann að grein þessari, þegar hann veiktist haustið 1971, og var hún vart hálfunnih af hans hálfu. Síðari hluti greinarinnar (frá kaflanum Aldur Búrfellshrauns) var aðeins til á minnisblöðum að fyrirlestri, sem hann hélt um þetta efni á fræðslusamkomu Hins íslenzka náttúrufræði- félags hinn 20. okt. 1971. Jón Jónsson, jarðfræðingur, las handritið yfir ásamt undirrituðum, sem bjó það til prentunar, og var engu breytt í því nema örfá- um ritvillum. Þorleifur Einarsson.

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.