Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.03.1973, Blaðsíða 34

Náttúrufræðingurinn - 01.03.1973, Blaðsíða 34
178 NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN er óvíst að Búrfellshraun ha£i nokkurs staðar náð til sjávar nýrunn- ið. Úr þessu verður ekki skorið að svo stöddu. Á vestra helmingnum af hraunströnd Hafnarfjarðar, þ. e. fyrir utan Langeyri, eykst aftur aðgrynni og útfiri eftir því sem vestar kemur. Nú hefur komið í ljós, að á þessum grynningum er botn- inn ekki úr Búrfellshrauni nema mjög skammt út, og vestast út undir Balakletti nær hraunið — a. m. k. á kafla — aðeins laust niður fyrir stórstraumsfjöruborð, eins og bráðum mun nánara frá sagt. Sjávarbrim hefur lítið brotið hraunið í norðurströnd Hafnar- fjarðar. Inni í firðinum hefur það hvergi myndað neinn verulegan stall (sjávarberg eða brimstál) ofan við fjöruna. Aðeins Balaklettur vestast í hrauninu, ásamt berginu fram af Balaklöpp, sem er stutt framhald hans til vesturs, getur talizt þess konar myndun, og er bergstálið þó aðeins 1—2 mannhæðir. Aftur á móti er sams konar stallur — og þó mun meiri bæði að hæð og lengd — fram af Hvaleyrar- hrauni þar sem það nær til sjávar fyrir sunnan Hafnarfjörð. Af þess- um mun á sjávarrofi hef ég fyrir Iöngu dregið þá hæpnu ályktun, að Hafnarfjarðarhraun væri mun yngra en Hvaleyrarhraun (Guðmund- ur Kjartansson 1954). En munurinn getur stafað af því einu, að Hvaleyrarhraun liggur meir fyrir opnu hafi og þar hefur löngum verið brimasamara en inni í firðinum. Á tveimur köflum vestan Hafnarfjarðarbæjar er malarfjara, þ. e. mjóar ræmur úr kastmöl með sjónum framan við hraunið. Þar heitir Langeyrarmöl innar og Skerseyrarmöl utar. Efnið í þessum eyrum, völur og hnullungar, virðist að miklu meira leyti úr grágrýti en úr bergtegund Hafnarfjarðarhrauns. Þetta bendir einnig til þess, að sjórinn hafi lítið brotið úr hrauninu, og það nái þarna skammt út.* Aldur Búrfellshrauns. Lengi vel fundust hvergi neinar lífrænar leifar undir Búrfells- hrauni. Tildrög þess, að tækifæri gafst til að aldursgreina Búrfells- hraun með C,4-aðferðinni urðu með mjög óvæntum hætti. Laugar- * Á minnisblaði, sem Guðmundur studdist við, þegar hann hélt erindið í Náttúrufræðifélaginu 25. október 1971, má lesa, að hann telur Búrfellshraun vera um 18 km2 og meðalþykkt þess um 16 m. Það svarar til þess, að rúmmál hraunsins, sem kom upp í Búríelli, hafi verið um 290 millj. m3 eða tæpir 0,3 km3. Þ. E.

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.