Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.03.1973, Blaðsíða 26

Náttúrufræðingurinn - 01.03.1973, Blaðsíða 26
170 NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN óglöggur. Halli og storknunarmynstur þessarar hraunálmu benda helzt til, að hún sé ekki frá Búrfelli komin, heldur öðrum eldstöðv- um ókunnum í suðaustri, og yngri en Búrfellshraunið. Aldursmun- ur getur þó vart verið mikill, því að í misgengisstallinum um Helga- dal hefur þetta liraun haggazt jafnt Búrfellshrauni, en önnur hraun í nágrenninu, sem eru ótvírætt yngri en Búrfellshraun, slétta yfir misgengisstallana óhögguð — eða a. m. k. óbrotin. Jón Jónsson hallast að þeirri skoðun, að þessi liraunálma sé annað hraun og yngra en Búrfellshraun. Ég verð einnig að telja það sennilegt, en þykir þó hitt koma til mála, að hún sé allra síðasta rennslið í Búr- fellsgosinu, komið úr hrauntjörninni í Kringlóttugjá. Hjallamisgengið Auk misgengissprungunnar, sem þegar er getið og klýfur sjálft Búrfell, verður önnur slík brotlöm, nokkurn veginn samsíða hinni fyrri og sízt minni í sniðum, á leið Búrfellshrauns um H/£ km norðar og vestar. Þetta er sú misgengissprunga, sem Þorvaldur Thoroddsen lýsir rétt, en nefnir ranglega „Búrfellsgjá". En Jón Jónsson (1965) nefnir hana Hjallamisgengið, og er það réttnemi, því að Hjallarnir sunnan og austan við Vífilsstaðahlíð eru sjálfur misgengisstallurinn þar sem hann er hæstur. Þeir eru allskörp brún, allt að 60 m há og nærri 5 km á lengd frá suðurhorni Vífilsstaða- hlíðar langleiðina norðaustur að Elliðavatni. Brekkan veit gegn suðaustri. Brún hennar er víðast klettabelti en urðarbrekka undir, víðast gróin grasi og kjarri. Á köflum er meginsprungan tvískipt og stallarnir tveir hvor upp af öðrum. Hinn misgengni berggrunn- ur er þarna allur úr grágrýti bæði uppi á Hjöllunum og við rætur þeirra. Frá suðurenda Vífilsstaðahlíðar heldur Hjallamisgengið áfram með lítið eitt suðlægri stefnu þvert yfir Búrfellshraun og kemur að Kaldá laust vestan við Kaldársel. Misgengið er glöggt alla þessa leið, en stallurinn miklu lægri í Búrfellshrauni en í Hjallagrá- grýtinu. í ungu hraununum sunnan við Kaldá vottar ekkert fyrir misgenginu. En handan þeirra hrauna taka aftur við fornleg hraun (óskyld Búrfellshrauni) með misgengissprungum, t. d. Sauðabrekku- gjá, sem að stefnunni til geta verið framhald Hjallamisgengisins. Fast vestan við aðalmisgengisstallinn um þvert Búrfellshraun

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.