Eimreiðin


Eimreiðin - 01.04.1974, Page 20

Eimreiðin - 01.04.1974, Page 20
EIMREIÐIN 112 framleiðni þeirra. Ef gert er ráð fyrir jafnvægi í hagkerfinu í uppliafi, þá eru launahækkanir (verðhækkun vinnuafls) og vaxtahækkanir (verðhækkun fjármagns) sú leið, sem leiðir hagkerfið lil nýs jafnvægis, þegar hið upphaflega jafnvægi hefur verið sett úr skorðum með breytingum á hlutfallslegri framleiðni í ýmsum greinum. Þar sem vaxtarskilyrði eru hlut- fallslega góð, er unnt að bjóða vinnuafli liærri laun, eins og áður var getið, þar til jaðarframleiðni vinnuafls liefur jafnazt í hinum ýmsu greinum hagkerfisins. Hið sama gildir um vexti; fjárfesting í vaxtargreinum mun aukast á kostnað fjárfestingar i öðrum greinum, þar til jaðarframleiðni fjár- magns er aftur orðin jöfn i öllum greinum. Þjóðartekjur verða hærri í hinu nýja jafnvægisástandi; livort verðlag og vextir verða jafnframt hærri að aðlögunartímabilinu loknu er undir fjármálaþróun komið. — Ef lmgkvæml hefði verið að hafa hærri vexti á síðusta áram, liver er ástæða þess að svo hefur ekki verið? — Meginástæðuna má telja vöntun þess, að stjórnmálaleið- togar viðurkenni hið mikilvæga lilutverk vaxtakerfisins við örvun sparifjármyndunar og dreifingu fjármagns til þeirra framkvæmda, sem mest myndu auka þjóðartekjur. Önnur ástæða kann að vera, að óeðlilega lágir vextir séu orðnir sam- grónir verðbólgukerfinu, og hafi gegnt því hlutverki að bæta að nokkru skaða þann, sem ákveðnar atvinnugreinar liafa orðið fyrir af völdum verðbólgu (t.d. sjávarútvegur); af þessum ástæðum er nauðsynlegt, að innleiðsla raunhæfra vaxta sé liður í heildarumbótum á verðbólgukerfinu. Hver svo sem orsök lágra vaxta hefur verið, þá liefur afleiðingin verið sú, að grafið hefur verið undan lífeyrissjóðakerfinu, sparifjármyndun hefur ekki verið örvuð en hvatt til hárrar neyzlu, skuldasöfnun hefur verið verðlaunuð en fólki hegnt fvrir sparsemi, en dregið liefur verið úr hagvexti með slæmri nýtingu fjármagns til fjárfestinga. Fáir Islendingar taka lengur alvarlega hið l'ornkveðna, að sparnaður sé upphaf auðs, þar sem reynslan hefur sannað ólvirætt, að skuld er upphaf auðs. Hið síðarnefnda sést glöggt, ef lítið er á nokkrar tölur. Otlán viðskiptabankanna námu 2Í),5 milljörðum króna i árslok 1973, en Spariinnlán 23,1 milljörðum. Ef gert er ráð fyrir 30% verðbólgu á árinu 1974 og meðal- vöxtum 11% á útlán og 8% á spariinnlán, þá munu lánatak- endur í raun hagnast um 5,0 milljarða króna, en tap spari- fjáreigenda næmi 3,9 milljörðum. í ljósi þróunar mála á fyrstu sex mánuðum ársins, er þó ljóst, að um mun hærri tölur verður að ræða. Félagslegt réttlæti er þar af leiðandi mikilvæg ástæða )

x

Eimreiðin

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.