Tímarit lögfræðinga - 01.10.2001, Side 94

10.5 Samantekt
Umfjöllunina hér að framan má draga saman í eftirfarandi meginreglur:
Umfang. Nokkuð er misjafnt til hvaða afleiðusamninga skattlagning í lönd-
unum tekur. Er hún óefað hvað víðtækust í Svíþjóð, svo Danmörku og því næst
Noregi.
Skattlagningaraðferð. Allar þjóðirnar skattleggja afleiður sér, óháð hinu
undirliggjandi verðmæti. Hjá Dönum eru ákveðnar afleiður þó undanþegnar
sérskattlagningu með tilteknum skilyrðum. Fullnægi skattaðili þeirn ber þess
vegna að skattleggja þær saman með hinu undirliggjandi verðmæti samkvæmt
sörnu reglum og gilda um það.
Akvörðun tekna. Um ákvörðun tekna af afleiðum gildir almennt hagnaðar-
eða tapsuppgjör. Tekjur af þeim eru þar af leiðandi fundnar með því að draga
kaupverð frá söluverði. Gera ber sérhveija afleiðu upp einstaklega og ræður
aðili almennt í hvaða röð hann selur þær. í Svíþjóð ber þó að fara eftir meðal-
talsreglunni eigi skattaðili fleiri en eina sams konar afleiðu er hann hefur
eignast á ólíku verði.
Tímafærsla. Hjá Norðmönnum og Svíum er hagnaður eða tap á afleiðum
skattlagt samkvæmt innlausnarreglu þegar skattaðila hafa hlotnast tekjur sínar
við afhendingu hins undirliggjandi verðmætis eða mismunargreiðsla eins og
þegar um sölu eignar er að ræða. Hjá Dönum er hagnaður eða tap hins vegar
gert upp árlega samkvæmt lagerreglu. Heimilt er þó að veita undanþágu frá
lagerreglunni við sérstakar aðstæður.
Meðferð taps. Tap á afleiðum er að fullu frádráttarbært frá öðrum tekjum í
Noregi. I Svíþjóð má aðeins draga 70% af tapinu frá tekjum nema þegar um
skráðar eignir á markaði er að ræða. í Danmörku takmarkast frádrátturinn við
hagnað af sams konar eignum en heimilt er að yfirfæra tapið á milli ára til frá-
dráttar hagnaði er skattaðila kann að hlotnast síðar.
Að öllu samanlögðu eru þær reglur sem gilda hjá Svíum tiltölulega einfald-
astar og myndu þær geta hentað vel íslensku skattkerfi. Spurning er þó hvort
meðaltalsaðferðin þætti ekki of flókin.
11. LOKAORÐ
I þessari grein er lýst helstu tegundum afleiðna og hvaða meginsjónarmið
gilda um skattlagningu þeirra. Ekki hafa verið settar neinar reglur um afleiður
í skattalög og verður því að ákveða tekjur og gjöld af þeim á grundvelli þessara
meginsjónarmiða eftir því hvort afleiðusamningur leiðir til afhendingar hins
undirliggjandi verðmætis eða ekki. Fari afhending fram teljast afleiðumar
þannig hluti af hinu undirliggjandi verðmæti og skattleggjast með því. Fari af-
242