Morgunblaðið - 17.04.2010, Blaðsíða 14

14 FréttirFRÉTTIR
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 17. APRÍL 2010
FRÉTTASKÝRING
Eftir Ágúst Inga Jónsson
aij@mbl.is
JÓHANN Sigurjónsson, forstjóri
Hafrannsóknastofnunar, segir að
niðurstöður vorrallsins séu í sam-
ræmi við úttekt síðasta árs varð-
andi þorskinn. Skoðanir hafa komið
fram síðustu vikur um að óhætt sé
að auka þorskkvóta þessa árs og
kröfur þess efnis. Jóhann segir að-
spurður að hann telji svo ekki vera.
„Við miðum við að veita ráðgjöf
einu sinni á ári og miðað við þá
nýtingarstefnu sem hefur verið
mörkuð er það stílbrot að auka
aflamark á miðju fiskveiðiári. Við
mælum ekki með slíku, auk þess
sem engin gögn hafa komið fram
sem gefa tilefni til þess,“ segir Jó-
hann.
Aukin afföll seiða
Hann sagði að fyrr á árum hefði
það verið algengt í seiðamælingum
að einstakir árgangar ýmist minnk-
uðu eða stækkuðu, misjafnt milli
ára. Síðustu ár hefðu seiða-
árgangar hins vegar nánast allir
minnkað eftir fyrstu mælingu.
Þessi auknu afföll seiða á síðustu
árum gætu tengst breyttu hitastigi
í sjónum sem hefði í för með sér
minni lifun eða að meira afrán væri
í gangi.
„Þó svo að talsverð afföll hafi
orðið á 2008 árganginum er hann
eigi að síður nálægt meðallagi og
2009 árgangurinn lítur einnig
ágætlega út. Þetta eru hins vegar
ekki árgangar sem við gerum út á
strax, en ef fleiri slíkir koma fer
verulega að birta til eftir 5-6 ár,“
sagði Jóhann.
Hann sagði að tiltölulega mikið
væri af stórum fiski í aflanum, en
það mætti skýra með minni sókn
síðustu ár. Jafnframt væri lítið af
millistórum fiski sem helgaðist af
því að árgangarnir sem komust á
legg eftir aldamótin væru allir lé-
legir fram til ársins 2008.
Tímabil lélegra árganga
„Þó að það komi kannski ekki á
óvart eru það mikil vonbrigði að
vísitölur þorsks skuli ekki vera
sterkari,“ segir Friðrik Arn-
grímsson, framkvæmdastjóri LÍÚ,
um niðurstöður úr vorralli Haf-
rannsóknastofnunar.
„Það eru vonbrigði að matið sé
svipað og í fyrra og það eru von-
brigði að stofnstærðin skuli ekki
mælast meiri. Þarna stendur að
bráðabirgðastofnmat, byggt á ald-
ursgreindum vísitölum og aldurs-
greindum afla, bendi til að stofn-
stærð í ársbyrjun 2010 sé nálægt
fyrra mati. Samkvæmt stofnmati
þorsks í fyrra gaf 20% aflaregla
150 þúsund tonn á þessu fisk-
veiðiári. Miðað við sömu aflareglu
og ef ekki koma nýjar jákvæðar
upplýsingar gæti aflamarkið farið
niður í 147 þúsund tonn á næsta
fiskveiðiári. Nú liggur fyrir frum-
varp í þinginu um strandaveiðar,
sem á að auka umtalsvert frá síð-
asta ári. Ef það fer í gegn verður
aflamarkið einungis rúmlega 140
þúsund tonn á næsta fiskveiðiári.
Það er ólíðandi að enn eigi að taka
afla frá atvinnusjómönnum og út-
gerðum, sem hafa tekið á sig mikl-
ar skerðingar til að byggja upp
þorskstofninn, og flytja til annarra
með þessum hætti, “ segir Friðrik.
Hann sagði jákvætt að árgang-
arnir frá 2008 og 2009 virtust ætla
að verða þokkalegir. Vandinn væri
hins vegar sá að framundan væri
tímabil lélegra árganga og langt
væri í þessa tvo árganga sem væru
nálægt meðallagi.
„Við höfum talið að það hafi aldr-
ei átt fara með aflamarkið niður í
130 þúsund tonn. Við höfum haldið
því fram að þess í stað eigi að miða
við 155-160 þúsund tonn og höfum
gert tillögur um það. Í fyrra lögð-
um við til að þorskaflinn yrði 160
þúsund tonn,“ segir Friðrik J. Arn-
grímsson.
Ekki tilefni til að auka kvóta
 Jákvætt að þorskárgangarnir 2008 og 2009 séu nálægt meðaltali miðað við niður-
stöður úr vorralli  Aflamark gæti lækkað á næsta fiskveiðiári samkvæmt aflareglu
Vonbrigði að þorskstofninn skuli
ekki hafa mælst stærri, segir
framkvæmdastjóri LÍÚ. Forstjóri
Hafrannsóknastofnunar segir
engin gögn hafa komið fram í
vorrallinu sem gefi tilefni til að
auka kvótann á fiskveiðiárinu.
Niðurstöður úr vorralli
500
400
300
200
100
0
Stofnvísitala þorsks
Ví
si
ta
la
(þ
ús
un
d
to
nn
)
19
85
19
89
19
93
19
97
20
01
20
05
20
09
Vorrall
Haustrall
Fæða 70-100 cm þorsks
Í vorralli 1985-2010 og haustralli 1996-2009.
Skyggða svæðið og lóðréttu línurnar sýna
óvissuna í mati á vísitölum.
Í vorralli 1996-2010, sýnt sem hlutfall af
þyngd fisksins.
2,0
1,5
1,0
0,5
0
(%)
19
96
19
97
19
98
19
99
20
00
20
01
20
02
20
03
20
04
20
05
20
06
20
07
20
08
20
09
20
10
Annað Ljósáta Ísrækja Rækja Síld
Kolmunni Ýsa Síli Loðna Þorskur
Stofnvísitala ýsu
Í vorralli 1985-2010 og haustralli 1996-2009.
Skyggða svæðið og lóðréttu línurnar sýna
óvissuna í mati á vísitölum.
19
85
19
89
19
93
19
97
20
01
20
05
20
09
600
400
200
0
Ví
si
ta
la
(þ
ús
un
d
to
nn
)  Stofnvísitala ýsu lækkaði um
fjórðung frá mælingunni 2009
og er nú einungis rúmlega þriðj-
ungur af meðaltali áranna
2003-2007 þegar hún var í há-
marki. Lækkunin er í samræmi
við það að stóri árgangurinn frá
2003 er að hverfa úr stofninum
og minni árgangar að koma í
staðinn. Holdafar og lifrarstuð-
ull ýsu var eins og undanfarin ár
fremur lélegt fyrir norðan land,
en með betra móti fyrir sunnan.
 Stofnvísitala ufsa hefur lækk-
að frá 2006 og er nú lág eða
svipuð og árin 1996-2001.
 Stofnvísitala skarkola var
hærri en árin 1995-2009, en er
samt einungis þriðjungur af því
sem hún var í upphafi ralls.
 Vísitala þykkvalúru mældist
há líkt og undanfarin sjö ár, en
fer þó heldur lækkandi.
 Vísitala langlúru hefur farið
lækkandi undanfarin ár og er nú
í meðallagi.
 Vísitala sandkola mældist
hærri en undanfarin ár en er
samt í lægri kantinum.
 Vísitala lúðu í vorralli lækkaði
hratt á árunum 1985-1990 og
hefur verið í lágmarki síðan.
Aldrei hefur fengist eins lítið af
lúðu og í rallinu í ár.
 Vísitala gullkarfa mældist há
líkt og verið hefur frá 2003.
 Vísitala steinbíts lækkaði um
16% og mælingin í ár er sú
lægsta frá upphafi stofnmæl-
ingarinnar. Lítið fékkst af 30-60
sm steinbít miðað við fyrri ár,
sem bendir til að nýliðun í veiði-
stofninn verði léleg á komandi
árum.
 Stofnvísitala löngu er há líkt
og hún hefur verið undanfarin
ár.
 Vísitala keilu hefur farið
lækkandi síðustu tvö ár og
minna fékkst nú af smákeilu
(15-30 cm).
 Talsvert fékkst af skötusel
fyrir sunnan og vestan land eins
og undanfarin sex ár og stöku
fiskar fyrir Norðurlandi. Hins-
vegar eru árgangar skötusels
frá 2008 og 2009 lélegir ef
miðað er við meðalárgang frá
1998.
Sterkur árgangur
ýsu er að hverfa
MAT á þorskstofninum samkvæmt niðurstöðum úr svo-
kölluðu vorralli bendir til að stofnstærð í byrjun þessa
árs hafi verið nálægt fyrra mati. Stofnvísitala og stærð-
ardreifing var í samræmi við það sem búist var við, en
útbreiðsla jafnari en verið hefur undanfarin ár, segir í
frétt frá Hafrannsóknastofnun.
Árgangurinn frá 2008 mældist þó minni en stofnmæl-
ing í fyrra gaf til kynna. Af árgangi 2009 mældist mun
meira en í meðalári.
Undanfarin ár hafa árgangar mælst stærri eins árs en
síðari mælingar hafa leitt í ljós og er 2008 árgangur síð-
asta dæmið þar um. Í ljósi þess gæti 2009 árgangurinn
orðið tæplega meðalárgangur.
Mikið af loðnu í fæðunni
Tiltölulega mikið er nú af stórum þorski í stofninum en
lítið af millifiski eins og búast má við þegar nýliðun hefur
verið léleg flest árin frá aldamótum en sókn lítil miðað
við meðaltal áranna sem stofnmælingin hefur farið fram.
Meðalþyngd eftir aldri mældist lág eins og undanfarin
ár, en var þó heldur hærri en í mars 2009 hjá flestum ald-
urshópum. Við sunnanvert landið var holdafar þorsks og
lifrarstuðull með því hæsta sem verið hefur frá 1993,
þegar vigtun hófst. Fyrir norðan var holdafar og lifr-
arstuðull svipað og undanfarin ár, en undir meðaltali ár-
anna frá 1993.
Í mars er loðna venjulega uppistaðan í fæðu þorsks og
flestra annarra botnfiska. Í ár var meira af loðnu í þorsk-
mögum en undanfarin ár. Mest var af loðnu í þorski fyrir
sunnan, suðvestan og norðvestan land en lítið á Breiða-
fjarðarmiðum og við sunnanverða Vestfirði.
Stöðluð stofnmæling
Vorrallið fór nú fram í 26. sinn dagana 28. febrúar til
16. mars. Stofnmæling botnfiska er stöðluð mæling á
hlutfallslegu magni botnfisks og nýliðunarhorfum, eink-
um hvað varðar þorsk. Fimm skip tóku þátt í verkefninu,
togararnir Bjartur NK, Ljósafell SU og Jón Vídalín VE,
og rannsóknaskipin Árni Friðriksson og Bjarni Sæ-
mundsson. Í stofnmælingunni er togað á tæplega 600
stöðum allt í kringum landið.
Stöðlun er lykilatriði í stofnmælingunni, þ.e. öll árin er
reynt að nota sambærilegan búnað, toga á sömu stöðum,
fara á sama tíma árs og nota eins lík skip og kostur er,
segir í frétt Hafrannsóknastofnunar.
Hitastig sjávar við botn mældist að meðaltali hátt líkt
og undanfarin ár og við norðanvert landið var meðalhiti
með því hæsta sem verið hefur frá 1985, eða svipað og
vorin 2003-2006.
Stofnstærð þorsks í upp-
hafi árs nálægt fyrra mati
Morgunblaðið/ÞÖK
 Sterkur 2009 árgangur
gæti endað undir meðallagi