Morgunblaðið - 17.04.2010, Blaðsíða 16

FRÉTTASKÝRING
Eftir Bjarna Ólafsson
bjarni@mbl.is
VERÐ á raforku til almennings hef-
ur lækkað um 19 prósent frá árinu
2002, þegar tekið er tillit til verð-
lagsþróunar. Raforkuverð á Íslandi
er umtalsvert lægra en í helstu ná-
grannalöndunum, þar sem raf-
orkuverð hefur hækkað á sama
tímabili, en gengissveiflur gera slík-
an samanburð alltaf erfiðan. Kom
þetta meðal annars fram í máli
Harðar Arnarsonar, forstjóra
Landsvirkjunar, á ársfundi fyr-
irtækisins í gær.
Verð á raforku til stóriðju hefur
hækkað umtalsvert undanfarið
vegna tengingar raforkuverðs við ál-
verð. Raforkuverð til stóriðju er hins
vegar lægra en til almennings, jafn-
vel þegar horft er framhjá sköttum
og dreifingarkostnaði.
Þegar aðeins er borinn saman
hlutur raforkuvinnslu í raforkuverði
til almennings og stóriðju sést að
heimilin borga um 3,5 krónur fyrir
hverja kílóvattstund, en stóriðjufyr-
irtæki greiða hins vegar um 2,5
krónur, þegar skoðað er verðið í jan-
úar og febrúar í ár.
Hörður segir hins vegar að stíga
verði afar varlega til jarðar í slíkum
samanburði. Eins og áður segir er
verð til stóriðju tengt álverði og er
reiknað í bandaríkjadölum og getur
því sveiflast í samanburði við verð til
heimila.
Hins vegar er nýting stóriðju á
raforku mun betri en almennra not-
enda. Nýting stóriðjunnar er um 96
prósent, en aðeins um 56 prósent hjá
almennum notendum. Sveiflur í
notkun almennings eru með öðrum
orðum mun meiri en hjá stóriðjunni.
Til að geta þjónustað almenning
þegar orkueftirspurn hans er sem
mest þarf Landsvirkjun að leggja í
framkvæmdir og fjárfestingar, sem
ekki nýtast að fullu af þessum sök-
um.
Eiga að greiða hærra verð
Þá eru samningar við stóriðjufyr-
irtækin gjarnan gerðir til mjög langs
tíma og er því eðlilegt að þau greiði
lægra verð en aðrir fyrir raforkuna.
Hann tók þó fram að hann teldi að
bæði stórfyrirtæki og almenningur
ættu að greiða hærra verð fyrir raf-
orku en gert er nú.
Það verð sem stóriðja á Íslandi
greiðir er lægra en meðalverð í
heiminum, en Hörður varar við slík-
um samanburði. Miða verði við verð
í löndum og við aðstæður sem eru
sambærilegar við Ísland. Sum álfyr-
irtæki eigi sín eigin raforkuver á
meðan önnur þurfi að kaupa raforku
á opnum núvirðismarkaði og sé því
munur á hæsta og lægsta verði til
stóriðju mjög mikill í heiminum. Þá
segi raforkuverð eitt og sér ekki alla
söguna um kostnað álvera í mismun-
andi löndum. Tók hann sem dæmi að
raforkuverð í Kína væri mjög hátt,
en á móti kæmi að byggingarkostn-
aður þar væri mjög lágur og mjög
væri slegið af kröfum um meng-
unarvarnir.
Gildandi orkusölusamningar end-
urspegla hins vegar markaðs-
aðstæður á þeim tíma sem samning-
arnir voru gerðir. Sagði hann að
raforkuverð í Evrópu hefði farið
hækkandi frá árinu 2003, en flestir
orkusölusamningar hér á landi hefðu
verið gerðir fyrir þann tíma. Lands-
virkjun hefði hins vegar notið góðs
af því að orkuverð til stóriðju hefði
verið tengt álverði.
Hörður sagði jafnframt að sala á
raforku til stóriðju hér á landi hefði
staðið undir kostnaði Landsvirkj-
unar. Sjóðstreymi fyrirtækisins
stæði undir skuldsetningu þess og
undanfarin ár hefðu verið Lands-
virkjun hagstæð.
Hvað varðar framtíðina vill Hörð-
ur að meiri áhersla verði lögð á
rekstur og markaðsmál en fram-
kvæmdir, án þess að framkvæmdir
sitji á hakanum. Telur hann að hægt
sé að auka arðsemi fyrirtækisins,
einkum í ljósi þess hve raforkuverð
hefur hækkað í Evrópu. Auðveldara
ætti að vera að fá hingað fleiri og
fjölbreyttari fyrirtæki sem þurfa á
raforku að halda. Ekki þurfi mörg
fyrirtæki hingað til lands til að máli
skiptir fyrir rekstur fyrirtækisins og
því ætti þetta að vera raunhæft
markmið.
Meiri sátt um virkjanir
Þá sagði hann að sveiflukennt
orkuverð í Evrópu gæti boðið upp á
mikla möguleika fyrir fyrirtæki eins
og Landsvirkjun ef lagður yrði sæ-
strengur milli Íslands og Evrópu.
Mikill munur væri á hæsta og lægsta
verði á evrópska markaðnum og
vatnsaflsvirkjanir hentuðu vel til að
selja orku til álfunnar þegar verð er
sem hæst án þess að þurfa að veita
orku þar inn þegar verð er lægra.
Steingrímur J. Sigfússon fjár-
málaráðherra og Bryndís Hlöðvers-
dóttir, stjórnarformaður Lands-
virkjunar, lögðu á það áherslu í
ávörpum sínum að það ættu að vera
stjórnvöld sem legðu línurnar í
stefnu Landsvirkjunar.
Hörður tók undir þetta sjónarmið
og sagði að fyrirtækið myndi leitast
við að ná meiri sátt um nýtingu
orkulinda á Íslandi. Hins vegar
þyrfti fólk að gera sér grein fyrir því
að ákveðinn hópur Íslendinga yrði
aldrei sáttur við virkjun vatnsfalla
en vonandi væri hægt að ná breiðari
sátt en hingað til um nýtingu nátt-
úruauðlinda.
Raforkuverð til heimila lækkaði
 Forstjóri Landsvirkjunar vill hærra verð til almennings og stóriðju  Orkusala til stóriðju stóð undir
kostnaði við framkvæmdir  Samningar við stóriðjufyrirtæki í samræmi við markaðsaðstæður
Hörður Arnarson, forstjóri
Landsvirkjunar, vill meiri og opn-
ari umræðu um málefni Lands-
virkjunar, þar á meðal orkusölu
til stóriðjufyrirtækja.
Auðlindanýting Hörður Arnarson segir að hægt sé að ná víðtækari sátt
meðal íslensku þjóðarinnar um nýtingu náttúruauðlinda.
16 FréttirINNLENT
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 17. APRÍL 2010
Hagnaður Landsvirkjunar nam
193 milljónum dala í fyrra, eða
um 24,4 milljörðum króna á nú-
virði. Til samanburðar varð
344,5 milljóna dala tap á rekstri
fyrirtækisins árið 2008.
Skýrist þessi mikli bati einkum
af breytingum á fjármagnsliðum,
einkum gangvirðisbreytingum
innbyggðra afleiðna í tengslum
við orkusölusamninga fyrirtæk-
isins. Er þar átt við að reglulega
þurfa orkufyrirtæki að núvirða
orkusölusamninga sína og eru
þeir færðir með þeim hætti í
bækur. Áðurnefndar breytingar
eru því að mestu óinnleystar og
verður að hafa það í huga, eins
og bent er á í ársskýrslu Lands-
virkjunar.
Þá hefur það einnig áhrif á af-
komuna að vextir hafa verið lágir
á árinu, en stærstur hluti lána
Landsvirkjunar er með breyti-
legum vöxtum. Stefán Pétursson,
framkvæmdastjóri fjármálasviðs
Landsvirkjunar, fór yfir afkomu
fyrirtækisins á ársfundinum í
gær og sagði að þrátt fyrir
ágæta stöðu þyrftu helstu kenni-
tölur að batna svo Landsvirkjun
gæti á eigin forsendum bætt
lánshæfi sitt og þyrfti ekki að
reiða sig á lánshæfi ríkisins eins
og áður.
Í því felist að hlutfall EBIDTA
(hagnaður fyrir afskriftir, skatta
og fjármagnsliði) og vaxtagjalda
þurfi að hækka og sama eigi við
um hlutfall skulda og EBIDTA.
Þróun þessara kennitalna
tveggja hafi verið í rétta átt und-
anfarið og geri spár fyrirtækisins
ráð fyrir því að þær verði komnar
á réttan stað eftir nokkur ár.
Sagði hann ríkið hafa stutt við
Landsvirkjun, m.a. með því að
falla frá kröfu um greiðslu arðs.
Viðunandi afkoma Landsvirkjunar
Málþing Náttúrulækningafélags Íslands - 20. apríl 2010
Mataræði
og heilsufar
Náttúrulækningafélag Íslands efnir til
málþings í Hvammi, Grand Hótel Reykjavík
þriðjudaginn 20. apríl 2010 kl. 20:00
Hollt mataræði - Gott heilsufar - Meiri lífsgæði!
Fundarstjóri:
Dr. Jan Triebel, yfirlæknir á Heilsustofnun NLFÍ Hveragerði
Frummælendur:
Ingibjörg Gunnarsdóttir, prófessor við matvæla og næringarfræðideild HÍ
“Hvernig verður þekkingin til”
Kolbrún Björnsdóttir, grasalæknir, Jurtaapótekinu
“Matur – melting – upptaka”
Írís Judith Svavarsdóttir, Sjúkraþjálfari B.Sc, Lýðheilsufræðingur MPH, HNLFÍ
“Heilbrigði óháð holdafari”
Hildur Guðmundsdóttir Stofnandi Yggdrasils
“Lífsstíll og menningarsjúkdómar”
Auk frummælenda í pallborði:
Heiða Björk Sturludóttir sagnfræðingur og umhverfisfræðingur.
Móðir drengs með Tourette heilkenni.
Ingibjörg Gunnarsdóttir
Allir velkomnir!
Aðgangseyrir 1.000 kr.
Frítt fyrir félagsmenn. Berum ábyrgð á eigin heilsu
Dr. Jan Triebel
Kolbrún Björnsdóttir Írís Judith Svavarsdóttir
Hildur Guðmundsdóttir Heiða Björk Sturludóttir
· Hefur mataræði áhrif á heilsufar ?
· Hvað skiptir þyngd eða holdafar miklu máli ?
· Getur mataræði haft áhrif á sjúkdóma ?
· Geta orsakir sjúkdóma og ofnæmis tengst mataræði?
Laugavegi 13, 101 Reykjavík
sími 515 5800, rannis@rannis.is
www.rannis.is
Hlutverk Rannís er að veita faglega aðstoð og þjónustu við undirbúning og framkvæmd
vísinda- og tæknistefnu Vísinda- og tækniráðs. Rannís er miðstöð stuðningskerfis
vísinda- og tæknisamfélagsins. Í vörslu Rannís eru opinberir samkeppnissjóðir s.s.
Rannsóknasjóður og Tækniþróunarsjóður. Rannís sér um greiningu á rannsóknum og
nýsköpun á Íslandi og gerir áhrif rannsókna og nýsköpunar á þjóðarhag og hagvöxt
sýnilegan. Rannís er miðstöð upplýsinga og miðlunar alþjóðasamstarfs vísinda- og
tæknisamfélagsins.
Auglýst er eftir umsóknum í Rannsóknasjóð. Hlutverk Rannsóknasjóðs er að styrkja
vísindarannsóknir á Íslandi. Í þeim tilgangi styrkir sjóðurinn skilgreind rannsóknaverkefni
einstaklinga, rannsóknahópa, háskóla, rannsóknastofnana og fyrirtækja.
Rannsóknasjóður veitir þrenns konar styrki með umsóknafrest 1. júní 2010:
l Öndvegisstyrki
l Verkefnastyrki
l Rannsóknastöðustyrki
Styrkirnir eru veittir til allt að þriggja ára í senn. Umsækjendur sem hlutu styrk til
verkefna árið 2010 með áætlun um framhald á árinu 2011 skulu senda ársskýrslu
til sjóðsins fyrir 10. janúar 2011 en þurfa ekki að endurnýja umsókn.
Allar umsóknir og umsóknagögn skulu vera á ensku. Undanþágur eru aðeins veittar
frá þessari meginreglu ef birtingar á viðkomandi fræðasviði einskorðast við íslenska
útgáfu. Í þeim tilvikum skal umsækjandi fá leiðbeiningar hjá starfsmönnum Rannís.
Allar umsóknir um öndvegisstyrki skulu vera á ensku.
Ítarlegar upplýsingar um Rannsóknasjóð, styrkina og umsóknar-
eyðublöð er að finna á www.rannis.is
Rannsóknasjóður
Umsóknafrestur er til 1. júní 2010