Læknablaðið

Volume

Læknablaðið - 15.10.1999, Page 75

Læknablaðið - 15.10.1999, Page 75
LÆKNABLAÐIÐ 1999; 85 831 ekki ef maður les Læknablað- ið og aðra fjölmiðla að það er töluvert útbreidd óánægja meðal vissra hópa en lækna- samtökin hafa ekki enn að minnsta kosti brugðist við þeirri óánægju. Það má skilja á stefnuyfir- lýsingu ríkisstjórnarinnar frá því í vor að það eigi að auka á markaðstengingu heilbrigðis- þjónustunnar. Hins vegar hef- ur aldrei verið ákveðið hvaða svið hennar eigi að einka- væða, hvað eigi að vera í blönduðu rekstrarformi og hvað eingöngu á vegum hins opinbera. Þetta hefur þróast eftir því hvernig staðið hefur á hjá læknum en læknasamtökin hafa ekki ályktað um einstak- ar greinar eða verksvið sem rétt sé að einkavæða. Gagn- rýnendur kerfisins hafa bent á að léttustu og ódýrustu verkin séu einkavædd sem geri sjúkrahúsþjónustuna þyngri og dýrari en ella.“ Uppgjör í Svíþjóð Eins og áður segir fjallaði Þorgerður í doktorsritgerð sinni um breytingar á starfi og högum sænsku læknastéttar- innar. Hvernig metur hún stöðu íslenskra lækna í sam- anburði við sænska lækna? „Þegar ég fór að bera þetta saman eftir heimkomuna fannst mér staða íslenskra lækna vera mjög svipuð og hún var í Svíþjóð fyrir 1970. Þá var staða lækna mjög mis- munandi eftir sérgreinum. Víða var talsverður einka- rekstur, ekki síst inni á spítöl- unum þar sem sumir höfðu aðstöðu og leyfi til að taka sjúklinga til meðhöndlunar. Sænski sósíaldemókrataflokk- urinn hafði um árabil reynt að breyta þessu ástandi en lækna- samtökin barist gegn því. Það var því ekki fyrr en um 1970 að eldri læknar sem nutu góðs af þessu kerfi voru bornir ofurliði af yngri læknum sem bjuggu við allt önnur kjör. Þá hafði fjölgað mjög í stéttinni og hagsmunir kynslóðanna fóru ekki lengur saman. Yngri kynslóðin tók þá afstöðu að láta þær breytingar, sem krata- stjórnin vildi gera, yfir sig ganga, ekki síst í ljósi þess að sænska læknafélagið var á barmi klofnings. Þeir ákváðu að starfa með stjórnvöldum og uppskáru stórbætt kjör fyrir yngri lækna. Kaupið hækkaði og vinnutíminn varð skap- legri. A hinn bóginn misstu eldri og háttsettari læknar spón úr aski sínum. Við þetta kerfi hafa sænskir læknar búið fram á þennan áratug en síðustu árin hafa einkennst af mikilli markaðs- tengingu. Hún er mjög um- deild en munurinn á því sem gerist í Svíþjóð og hér er aðal- lega sá að öll stefnumótun er skýrari þar. Nú deila menn hins vegar ákaft um árangur- inn. Islensk stjórnsýsla veikbyggð í þessu sambandi er rétt að benda á að íslensk stjórnsýsla er mjög veik í samanburði við það sem gerist á Norðurlönd- um. Fyrir því eru ýmsar ástæður eins og fræðimenn hafa verið að benda á upp á síðkastið, svo sem að hér er hefð fyrir samsteypustjórnum og mannaskipti á ráðherra- stólum tíð, ekki síst í embætti heilbrigðisráðherra. Það hefur því skort alla kjölfestu og getu til að fylgja eftir markaðri stefnu. Þetta ástand skapar kjöraðstæður fyrir þrýstihópa að hafa áhrif og er alls ekki einskorðað við heilbrigðis- kerfið.“ Þegar blaðamaður Lækna- blaðsins hitti Þorgerði að máli var hún nýkomin af ráðstefnu í Amsterdam þar sem félags- fræðingar komu saman til að ræða um þróun mála í Evrópu. „Það sem mér fannst at- hyglisverðast á þeirri ráð- stefnu var könnun sein breskir og rússneskir félagsfræðingar eru að gera í sameiningu á þróun mála í heilbrigðisþjón- ustu þessara landa. I báðum löndum hafa menn verið að vinda ofan af ríkisrekstri og opinberri stýringu og niður- staðan er sú að það er verið að gera nokkurn veginn sömu hlutina í þessum ólíku lönd- um. Þetta sýnir að hér eru greinilega á ferð alþjóðlegir hugmyndastraumar. Það er þó ekki einsýnt um að þetta leiði til betri kjara eða starfsað- stæðna lækna. Markaðurinn getur verið jafnharður hús- bóndi og ríkisvaldið. Hvað varðar þessa könnun mína þá fannst mér athyglis- vert að bera stöðu fagstétt- anna saman við það sem er að gerast í öðrum löndum. Það er yfirleitt verið að endurskoða rótgrónar kenningar um sterka stöðu fagstétta á borð við lækna, lögfræðinga og presta og menn eru yfirleitt sammála um að völd þeirra og áhrif hafi verið ofmetin. Hér á landi sýnist mér að það eigi ekki við um lækna. Þeir hafa sterka stöðu hér, ekki síst í samspili sínu við veika stjómsýslu eins og ég nefndi. Eg held að fá- mennið hér á landi geri það að verkum að kenningar sem gilda í stærri þjóðfélögum eigi ekki alltaf við hér á landi,“ sagði dr. Þorgerður Einars- dóttir félagsfræðingur. -ÞH

x

Læknablaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Læknablaðið
https://timarit.is/publication/986

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.