Stígandi - 01.07.1943, Side 29

Stígandi - 01.07.1943, Side 29
STÍGANDI HALLDÓR HALLDÓRSSON: UM MÁLVÖNDUN Nú á síðari árum hefir margt verið rætt og ýmislegt ritað um málvöndun. Menn hafa ekki verið á eitt sáttir, enda engin von til þess. Málið er flókið, og eðlilega geta ýmis sjónarmið komið til greina. Sumir eru íhaldssamir í þessum greinum, aðrir rót- tækir, eins og vænta mátti. Kennarar hafa yfirleitt gerzt for- mælendur málverndar, eins og þeim sómir, en hafa fyrir þá af- stöðu sína sætt aðkasti ýmissa rithöfunda, sem ef til vill hefir þótt að sér sveigt og hafa jafnvel búizt við, að þeir lægju vel við höggi. Hefir í þeim deilum margt verið óviturlega mælt, af lítilli þekkingu á málunum og enn minni skilningi á þeim. Það er ekki ætlun mín að kryfja þær deilur til mergjar í þessari grein. Henni er ekki ætlað að vera ádeila. Miklu fremur hefi ég í hyggju að ræða málið fræðilega, að svo miklu leyti sem það er unnt. En jafnframt vænti ég þess, að greinin geti orðið til þess að hvetja ýmsa til meiri vandvirkni um meðferð íslenzkrar tungu. Áður en ég ræði málvöndun sérstaklega, tel ég nauðsynlegt að ræða nokkuð um málið almennt. Málið er félagslegt fyrirbæri, sem aldrei hefði orðið til, ef maðurinn væri ekki félagsvera. Því má ekki gleyma, að maðurinn er maður af tveimur sökum. Hann er annars vegar einstaklingur, þ. e. að einhverju leyti frá- brugðinn öllum öðrum, verður alltaf að nokkru leyti að lifa einn, er líffræðileg heild, fullkomlega og skýrlega greind frá öll- um öðrum lifandi verum. En hins vegar er maðurinn félagsvera, verður að vera samvistum við aðra, beygja sig að nokkru leyti fyrir vilja þeirra, hefir nautn af því að njóta félagsskapar þeirra og getur aldrei náð verulegum þroska án þess að komast í kynni við reynslu þeirra og nema af henni. Það er þetta síðara atriði, um manninn sem félagsveru, sem nauðsyn ber til að hafa í huga, er menn gera sér grein fyrir mál- inu og gildi þess. Það er félags- og samvistaþörf mannsins, sem hefir skapað málið. Það er ekki skapað af neinum einstaklingi,

x

Stígandi

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Stígandi
https://timarit.is/publication/1085

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.