Tímarit Máls og menningar - 01.06.1979, Side 39

Þýddar barnabœkur
fullar af fordómum gagnvart öðrum kynþáttum en þeim hvíta. Það kemur
m. a. fram í því að glæpamenn eru oft af öðrum kynþætti eða lögð áhersla
á villimannlegt eðli þeirra. Afmr á móti halda þær mjög á lofti yfirburð-
um vestrænna manna, einkum Bandaríkjamanna. Stærsti hluti sakamála-
sagna er bandrískur og í þeim bókum má finna mörg dæmi um þjóð-
rembing. Bækurnar halda fram friðhelgi eignarréttarins og yfirráðarétti
manna yfir landssvæðum sem þeir hafa sölsað undir sig án þess að það
komi fram hvernig sá rétmr er fenginn. Réttur Bandaríkjamanna til að
skipta sér af málum annarra þjóða, svo sem á Hawai eða Suður-Ameríku
er aldrei véfengdur. I bókinni Höfuð að veði er það t. d. réttlætt fyrir les-
endum að CIA aðstoði stjórn í nafngreindu landi við að halda velli og
berja niður innanlandsuppreisn kúgaðrar alþýðu. I hnotskurn er hugmynda-
fræði stærsta hluta bókanna grófur áróður til smðnings ríkjandi stétmm
í auðvaldsþjóðfélagi og réttlæting á aðferðum þeirra til að halda völdum.
Hvers vegna bókaflokkar?
Það hefur komið fram að algengast er að gefa sakamálasögur út í bóka-
flokkum. Innan hvers flokks er hver bók annarri lík. Þegar lesandi hefur
lesið eina þeirra veit hann alltaf að hverju hann gengur í næsm bókum.
Þetta á líklega drjúgan þátt í vinsældum þeirra. Það sama á við um þessar
bækur og myndaflokka um sakamál í sjónvarpinu.24 Styrkur þeirra er
fólginn í vananum, endurtekningu þess sem lesandinn veit og þekkir. En
fleira kemur til. Bókaflokkar eru einnig hagkvæmir til að draga úr kostn-
aði við framleiðslu. Með fyrstu bók er búið að búa til persónur og stéttar-
stöðu, umhverfi og slíkt. Þar með er formúlan að bókaflokknum fengin
sem síðan má fylla inn í. Bækurnar verða á þennan hátt stöðluð fram-
leiðsla. Nokkurs konar bókaverksmiðjur starfa með miklum blóma í Banda-
ríkjunum. Ein þeirra gefur t. d. út bækurnar um Frank og Jóa og Nancý
undir dulnefnum.25 Eigandi „verksmiðjunnar“, Harriet Adams, hefur sjálf
skrifað um 100 bækur og í „verksmiðjunni“ starfar hópur ritara sem
skrifa bækurnar þegar grindin og hin stöðluðu einkenni hafa verið ákveðin.
Með þessu móti sleppa útgefendur við að greiða rithöfundunum há laun.
Auk þess að vera fljótlegt og ódýrt í framleiðslu er bókaflokksformið
notað til að varan seljist enn betur. Með því er höfðað til söfnunaráráttu
sem þekkt er hjá krökkum á vissu aldursskeiði. Þessnr bækur eru því dæmi-
165