Tímarit Máls og menningar - 01.06.1979, Blaðsíða 112

Tímarit Máls og menningar
MÆLIKERIÐ
Uppskrift: Búðu til einbýlishúsagötu
sem er lítill heimur og út af fyrir sig.
Hafðu þar eina kjaftakellingu og góð-
látlegar nágrannaerjur. Gefðu flestum
uppnefni. Taktu síðan pabba mömmu
barn og bíl (jafnvel hund) og settu í
eitt húsið. Gerðu pabbann brandarakall
sem sífellt er að finna upp á einhverju,
láttu mömmuna vera dálítið hneykslaða
á uppátækjum hans: „— Jörundur, þó!
sagði mamma aðvarandi." (bls. 85) og
láttu barnið segja söguna. Þvínæst tín-
irðu til nokkra gamla brandara og býrð
líka til einhverja sjálf(ur). Þá ertu kom-
in(n) nokkuð langt í að búa til bók á
borð við Mœlikerið} Til þess að forðast
að bókin minni um of á smábrandara-
safn eru kaflarnir tengdir með baksvið-
inu og atriðum sem í þessu tilviki eru:
Rotta í klóaki götunnar, happdrættis-
vinningur og ferðalag.
Freistandi er að láta þetta standa sem
úttekt á bókinni en það er þó heldur
einföld mynd án frekari skýringa. Höf-
undurinn virðist hafa gaman af að segja
þessa brandara og leitast við að skrifa
gott mál. Það heppnast sæmilega. Þá
gera stuttir kaflar og samtöl bókina
lipra.
Sögusviðið á að vera Reykjavík nú-
tímans en virðist þó frekar eiga við
smábæ þar sem allir þekkja alla. í fjöl-
skyldunni sem sagan greinir mest frá
er húsbóndinn og tölvufræðingurinn
Jörundur aðalpersóna. Hermína kona
hans er heimavinnandi húsmóðir og
þau eiga 14 ára dótmr, Berglindi. Hvorki
gatan né fjölskyldan (ung hjón með
1 Indriði Úlfsson: Mcelikerið. Skjald-
borg, Akureyri 1978, 110 bls.
einn ungling og konan er heima) eru
dæmigerð fyrir samtíma Reykjavík. Þó
virðist sem höfundur hafi í hyggju að
gefa einhverja mynd af veruleikanum
með sögu sinni. Það sést af lokaorðum
bókarinnar: „Hvar býrð þú? Att þú
kannski heima í Fagrastræti?" (bls. 110)
Á lokasíðu bókarinnar kemur megin-
boðskapur hennar líka fram:
„— Allir dagar eru merkilegir, og
einnig skemmtilegir, sagði mamma, ef
maður gerir sitt til þess að þeir verði
það.“ (bls. 110) Fyrir utan þennan meg-
inboðskap er bryddað upp á fleiru í
bókinni. Höfundurinn vikur að meng-
un í tveimur línum; þá sýnir fjölskyld-
an náungakærleik með því að bjóða
öldruðum nágrönnum sínum með í
ferðalag. Einnig er gert góðlátlegt grín
að þeim sið að setja rótarhnyðjur, vagn-
hjól og ryðguð heyvinnsluverkfæri for-
tíðarinnar til skrauts í garða.
Höfundurinn virðist lika hafa áhuga
á að sýna fjölskyldu sem lifir í sátt og
samlyndi og tekur í sameiningu ákvarð-
anir um flesta hluti. Raunar leggur höf-
undurinn áherslu á að konan hafi tögl-
in og hagldirnar: „Mamma ræður yfir-
leitt öllu, nema þegar hún gefur pabba
leyfi til þess að ráða.“ (bls. 7) Þetta
ásamt orðum húsbóndans: „Við viljum
öll jafnrétti, konur ekki síður en karlar“
(bls. 31), sem hann notar raunar í
brandara, bendir til að höfundur sé
kunnugur umræðum um jafnréttismál
og vilji sýna e.k. jafnrétti í fjölskyld-
unni. Ef svo er, á hann langt í land.
Húsmóðirin á heimilinu er bundin við
potta sína og pönnur, hvort sem er hvers-
dags eða í leyfum. I útilegunni birtist
fordómaleysi mannsins á dálítið brcs-
legan hátt. Hópurinn slakar á en mamm-
an stendur á fætur:
„— Hvað hugsa ég? — Það er kom-
238