Tímarit Máls og menningar - 01.06.1979, Blaðsíða 113

ið fram að kvöldmat og ég er ekkert
farin að undirbúa matinn.
— Skiptir engu máli með matinn,
Mína mín, sagði pabbi. í útilegu er
klukkan og matmálstímar aukaatriði.
Þess vegna getur maður borðað morg-
unmatinn á kvöldin og kvöldmatinn á
morgnana, ef þurfa þykir.“ (bls. 94)
Vafalaust þykir mörgum þetta takmark-
að frjálslyndi. Fleira í þessari bók sam-
rýmist gömlum og forpokuðum hug-
myndum um kvenfólk: Kjaftakellingin
í hverfinu, saga af slæmum kvenöku-
manni o. fl. Þessar hugmyndir er leiðin-
legt að sjá í bókum fyrir börn og ungl-
inga, sérstaklega ef þær njóta „sívaxandi
vinsælda".
Mælikerið er gamansaga og þykist
svo sem ekki vera neitt annað. Það er
hún heldur ekki. Þetta er því e. t. v.
orðið Iangt mál um lítið efni.
Bjarni Jónsson myndskreytir bókina
eins cg fjöldann allan af öðrum bókum
fyrir börn og unglinga.
Sigurðnr Valgeirsson.
BÖRN ERU BESTA FÓLK
Nú fyrir jólin komu út 12. og 13. bindi
í heildarútgáfu Isafoldar á barna- og
unglingabókum Stefáns Jónssonar. Er
þá aðeins ein barnasaga hans óútkomin
í þessari endurútgáfu og er gott til þess
að vita að þær skuli senn allar vera til-
tækar lesendum, yngri sem eldri.
Það ætti vonandi að vera óþarft að
róma ágæti barnabóka Stefáns eða sér-
stöðu hans meðal íslenskra barnabóka-
höfunda. Hann var jafnan trúr þeirri
stefnu ,,að taka vandamál til meðferðar“
í verkum sínum, löngu áður en það
Umsagnir um baskur
varð tíska að barnabækur gegndu slíku
hlutverki. Og hann leit á barnabækur
sem bókmenntir og sló aldrei af list-
rænum kröfum.
Þær bækur sem hér um ræðir eru
tvær hinar fyrri af þremur skáldsögum
um Ásgeir Hansen, Börn eru bezta fólk
og Sumar í Sóltúni.1
Sögur þessar gerast líklega á árunum
1930-1940, önnur í Reykjavík en hin
í sveit. Þær fjalla um vandamál sem
fjölmörg íslensk börn eiga við að stríða:
að þekkja ekki föður sinn. Stefán hefur
áður fengist við þetta efni í sögunni
um Hönnu Dóra. Hanna Dóra þekkti
aðeins nafn og útlit föður síns - en
Asgeir Hansen þekkir hvorugt. Um föð-
ur hans ríkir þögn. Uppeldi hans hefur
komið í hlut tveggja kynslóða kven-
leggsins, móður hans og ömmu. Þessar
konur hafa gjörólík lífsviðhorf. Móðir
hans beinir kröftum sínum að kvenrétt-
inda- og verkalýðsmálum en amman lif-
ir og hrærist í trúnni á Jesú Krist. Þar
sem móðirin vinnur úti er umönnun
drengsins að mestu í höndum ömmunn-
ar. En ekki eru þær mæðgur samtaka
í uppeldismálum, enda varla von.
Við settumst að borðinu, og ég
drakk mitt kaffi eins og aðrir, enda
þótt móðir mín legði svo fyrir, að
það ætti ég ekki að fá, og enda þótt
amma mín segði, að ekki mætti eiga
sér stað, að börn drykkju kaffi. Hún
sagði það og meinti það, en hún gerði
á hverjum degi undanþágu til að
gleðja mig og smndum oft á dag.
Og lcks fór svo, að móður minni
þótti ekki taka því að skipta sér af
1 Stefán Jónsson: Börn eru bezta fólk,
Sumar í Sóltúni. Utgefandi Isafoldar-
prentsmiðja h.f., Reykjavík 1978.
239