Tímarit Máls og menningar - 01.06.1979, Blaðsíða 6

Timarit Máls og menntngar
Finnst þeim það eitthvað ómerkari iðja en að skrifa fyrir fullorðna? Ég held
ekki. Frekar hallast ég að því að höfundar freistist til að vinna „fullorðinsleik-
rit“ úr sínum bestu hugmyndum, af því að þeim finnist þeir þurfa að taka
öðru vísi á verkum fyrir börn. Tilhneiging til að skipta barnaleikritum upp í
„vandamálaleikrit" og „ævintýraleikrit“ hefur áreiðanlega ruglað marga í rím-
inu. Slik skipting væri óhugsandi fyrir fullorðna, enda flokkum við leikrit al-
mennt í miklu fleiri flokka en tvo, án þess að nokkrum detti í hug að halda
því fram að harmleikur sé merkilegri en farsi eða að framúrstefnuleikrit sé
betra en comedia del arte. Það sem auðvitað skiptir höfuðmáli er að verkið
sé sprottið af hugmynd, en ekki formúlu. Að höfundur hafi eitthvað að segja,
hvað sem það kann að vera og hvort sem maður er því sammála eða ekki. Og
að hann kunni að segja þannig frá á leiksviði að verkið eigi hvergi heima
nema þar. Á nákvæmlega sama hátt verða góð barnaleikrit til.
Allir eru sammála um að íslensk leikritun sé hornsteinn íslenskrar leiklistar,
því þar speglast sá raunveruleiki og sá óraunveruleiki sem við búum við. Sú
staðreynd að verk er íslenskt getur þó aldrei verið nægileg forsenda þess að
það er tekið til sýninga, síst fyrir börn, og á meðan skortur er á góðum ís-
lenskum barnaleikritum, er líklegt að menn freistist fremur til að sýna góð
erlend leikrit fyrir íslensk börn.
Útvarp og sjónvarp auglýsa eftir íslenskum barnaleikritum á barnaári og
væri óskandi að eitthvað gott kæmi út úr þeirri samkeppni. En ekki er ég viss
um að óskin um að verkin „gerist nú á dögum og lýsi öðru fremur lífi og að-
stöðu barna í íslensku þjóðfélagi“ verki beinlínis hvetjandi á höfunda að reyna
nýjar leiðir í gerð barnaleikrita. Ef til vill er þetta full mikil svartsýni og
sannarlega eiga börn það inni amk. hjá íslenska sjónvarpinu að það leggi sig
niður við svo sem eitt gott barnaleikrit, svo hörmulega sem það hefur staðið
sig það sem af er barnaárinu. Þótt útvarpsráð hafi náðarsamlegast tilkynnt að
barnaefnið verði ekki látið gjalda niðurskurðarins á dagskránni, er því miður
ekki hægt að þakka því vel unnin störf í þágu barna á þessum vetri. Barna-
tími sjónvarpsins hefur aldrei verið eins lélegur frá því að sjónvarpið tók til
starfa og í vetur, hverju sem það er að kenna, og hefði kannski verið réttast
af útvarpsráði að taka barnaefnið algerlega af dagskrá á meðan verið er að
reyna að hysja vinnubrögðin upp úr þeirri lágkúru sem þau hafa verið í. Ekki
hefur litasjónvarpið bætt úr skák, því oft er eins og verið sé að leyna fúskinu
með óendanlega smekklausu litaskrúði. Þetta er vissulega ekkert einsdæmi með
barnaefni í sjónvarpi, því flestir svokallaðir „skemmtiþættir“ sjónvarpsins eru
gerðir án teljandi krafna um smekk, kunnáttu, innihald eða útfærslu og þá
sama hvort átt er við augað eða eyrað. Það er slæmt að vanmeta fullorðið fólk,
en það er ábyrgðarhluti að vanmeta smekk, tilfinningar og vitsmuni barna,
hvort sem það er á barnaári eða öðru ári.
132