Tímarit Máls og menningar - 01.06.1979, Side 75

Fjölþjóðlegt samprent
átt sér stað. Þar í landi hafa áhugamenn um barnabækur látið í Ijós ugg
um að fjölþjóðlegt samprent sé á góðri leið með að útrýma norskum barna-
bókum. Og í þriðja heiminum svokallaða má heita að hið fjölþjóðlega
samprent sé alls ráðandi. Og þar verður sama uppi á teningnum og í dæm-
inu um Grænland hér að framan. Þar er lestrarefni barna miðað við að-
stæður auðugra iðnríkja. Og þar er innræting þessara bóka í hrópandi and-
stöðu við þann dapra veruleika sem börnin hafa fyrir augunum dag hvern.
I rauninni eru höfundar þessara bóka samsekir útgáfuiðnaðinum. Vegna
gríðarstórra upplaga tekst útgefendum að fá höfunda til að slá af eðlileg-
um ritlaunum. Það gerir bækurnar enn ódýrari en stuðlar jafnframt að því
að grafa undan útgáfu þjóðlegra barnabóka. Þannig eru þeir höfundar sem
taka þátt í þessum leik að vinna gegn starfsbræðrum sínum og börnum
hinna smærri málssvæða og vanþróaðra ríkja. Norrænir barnabókahöfund-
ar eru nú farnir að gera sér þetta ljóst og eru sem óðast að vakna til með-
vitundar um þann háska sem felst í þessum leik, jafnvel þótt þeir afsali
sér tekjum með því að halda fast við ritlaun sín. Þetta hljómar kannski
eins og þversögn en er þó staðreynd engu að síður.
Þar sem fjölþjóðlegt samprent sinnir aðallega myndabókum og teikni-
myndaseríum beinist þessi framleiðsla umfram allt að yngstu börnunum,
þeas. aldurshópnum 4-8 ára. Það talnadæmi sem birtist hér að framan
verður enn óhagstæðara íslenskum barnabókum ef miðað er við þennan
aldur. Hér er líka meira í húfi að halda niðri verði bókanna og þar af
leiðandi ennþá erfiðara fyrir íslenskar barnabækur að keppa við hinn fjöl-
þjóðlega iðnað. Eg býst líka við að lesendur sjái það fljótlega í huga sér
að íslenskar barnabækur eru miklu fremur skrifaðar fyrir börn eldri en 8
ára. Og þeir höfundar íslenskir sem skrifa fyrir yngstu börnin eru tiltölu-
lega fáir. Engu að síður er ef til vill ennþá mikilvægara að einmitt þessi
börn fái lestrarefni úr sínu eigin umhverfi. Mér er vel ljóst að ýmsir for-
dómar eru á ferðinni þegar rætt er um bókmenntir fyrir yngstu börnin.
Það þykir mörgum ómerkilegra að skrifa fyrir börn en fullorðna, en þó
langómerkilegast að skrifa fyrir lítil börn. Ekki er það þó vandaminna.
Og ekki gera slíkar bækur síður gagn. A því skeiði þegar börnin eru að
byrja að læra að lesa, eru að byrja í skóla, þá er öll tilvera þeirra að ger-
breytast. Þetta er eitthvert áhrifamesta mótunarskeið barnsins. Þess vegna
fylgir því mikil ábyrgð að semja og gefa út bækur fyrir börn á þessum
aldri. Það fylgir því mikil ábyrgð að ofurselja þessi börn fjölþjóðlegum,
meiningarlausum afþreyingariðnaði þegar frá upphafi. Og meiningarlaus
201