Tímarit Máls og menningar - 01.06.1979, Side 102

Tímarit Máls og menningar
er og hvort um er að ræða þéttbýli eða dreifbýli. Menntunin þarf öðrum
þræði að uppfylla þarfir samfélagsins á hverjum stað en að auki að beina
augum nemenda til allra átta. Eðlilegt er að námsefni sé runnið frá at-
vinnuháttum viðkomandi byggðarlags, náttúrufari og sögu og út frá þeim
grunni tengt víðari sviðum.
Nemendum „gengur" misvel í skóla. Fyrir því eru margvíslegar ástæður
en án efa er árangur í skóla mjög háður fyrri reynslu nemendanna, um-
hverfisháttum og reynslu og viðhorfum foreldranna. Hér er um stéttar-
legan mismun að ræða sem skólinn tekur ekki tillit til. Öllum er kennt
sama námsefnið í skyldunámsskólanum. Gengið er út frá reynslu ákveð-
inna stétta og öllum ætlað að temja sér það gildismat sem þar ríkir. Ekki
er tekið mið af því að þekking og vitsmunir sem einn hópur manna telur
mikils virði er einskis virði í líf annars. Þannig er nemendum stórlega mis-
munað og fjölda einstaklinga meinað að nýta sér þroskamöguleika skóla-
göngunnar þótt í grunnskólalögunum standi að grunnskólinn skuli „leitast
við að haga störfum sínum í sem fyllstu samræmi við eðli og þarfir nem-
enda...“. Þessi mismunun á rætur í efnahagslegum og félagslegum ójöfn-
uði í þjóðfélaginu sem skólinn viðheldur. Því skyldi enginn bera á móti
því að skólamál séu stjórnmál. Þó er eins og stjórnmálamenn (þar með
taldir sósíalistar) sniðgangi oft og einatt þennan málaflokk og beini athygli
sinni fremur að öðrum málum sem þeir telja merkari. Afskiptaleysi þeirra
heldur við óbreyttu ástandi. Sú áhersla sem í skólum er lögð á staðreyndir
og öflun viðurkenndrar þekkingar miðar að því að forðast óróa og gagn-
rýni og tryggja stöðu ríkjandi þjóðfélagsforms.
1.4. Viðleitni til að brjótast út úr skelinni.
Okkur vantar annars konar námsefni og námsmarkmið sem gefa nemend-
um verkefni, vinnu og félagslega reynslu auk þekkingar. Ymsar greinar
grunnskólalaganna lúta í þessa átt, t. d. öll 2. gr. fyrsta kafla sem fjallar
um hlutverk skólans og 42. gr. í fimmta kafla sem fjallar um námsefni.
I upphafi þeirrar greinar segir: „I samræmi við markmið grunnskóla skal
að því stefnt að nám í öllum bekkjum skólans tengist sem best raunhæf-
um athugunum og þroskandi störfum utan skólaveggjanna“. Síðar í sömu
grein segir: „Fræðsluráð skal í samráði við launþega- og atvinnurekenda-
samtök og hlutaðeigandi skólastjórn skipuleggja atvinnuþátttöku nem-
enda, þar sem slíkrar skipulagningar er þörf, og skal metið að nokkru
228