Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1992, Blaðsíða 74

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1992, Blaðsíða 74
mældur, er skelfilegt rugl. Hagvöxtur er mæling á svokölluðum hagnaði, og stað- reyndin er sú að sóun á verðmætum og varanlegum gildum getur leitt til hagvaxtar. Segjum svo að aukin skattheimta vegna álvers og stórvirkjana verði til þess að við þurfum að vinna 10 tímum lengur á mán- uði. Þetta er kannski sá tími sem við notum til þess að hagræða í innkaupum fyrir fjöl- skylduna, lesa fyrir og tala við börnin okkar svo að þeim líði þokkalega, heimsækja vini og ættingja, tala saman, lesa. Afraksturinn af auknu vinnuálagi eru erfiðari heimilis- aðstæður, dýrara heimilishald, vanlíðan og þreyta. En þjóðarbúið myndi sýna hagvöxt vegna aukinna afkasta og aukinnar neyslu. Hagvöxtur er afleitur mælikvarði og hræði- lega villandi af því að orðið er svo vinalegt — svo mikið töfraorð. En hann er blekking og svikamylla. Hann er spennan sem þarf að draga úr. í stað hagvaxtar ætti að mæla hagsæld. Og við verðum að halda áfram að stinga á kýlum. Sú árátta er landlæg að leggja að jöfnu framkvæmdir og framfarir. Allar fram- kvæmdir hversu litlar sem þær eru orka tvímælis og því stærri sem þær eru þeim mun vafasamari eru þær. Framkvæmdir eru ekki skyldari framförum en magn er skylt gæðum og linnulaus framkvæmdagleði landans er ákaflega varhugaverð. Spakur bóndi í Þistilfirði orðaði það svo þegar hann ræddi um dugnað frænda sinna: „Það versta við þessa duglegu menn er það að þegar þeir gera vitleysu þá gera þeir svo mikla vitleysu." Það er málið! Það þóttu og þykja enn framfarir þegar hætt var að nota dráttarhesta í sveitum og þorp- um? Er það víst? Hestur er auðveldari en dráttarvél í gang á veturna. Yfirleitt er nán- ara samband á milli manns og hests en manns og dráttarvélar. Rekstur hests þarf ekki að vera mikill og viðgerðakostnaður í lágmarki. Hann er ekki mjög hávær, meng- ar ekki umhverfið og eykur fjölbreytni lífs- ins. Öðru vísi verðmætamat og annar hraði sem hæfir sálinni. Eru það framfarir að ræsa fram flæðiengj- ar, þessar eilífðarekrur sem aldrei bregðast og aldrei þurfa tilbúinn áburð? Hefðu það ekki fremur verið framfarir að finna upp hentug verkfæri til að nytja flæðiengjar? Hvernig getum við sagt börnum okkar að það séu framfarir að virkja stórt og eyði- leggja landið á meðan landsmenn búa við orkuokur en stóriðjuhöldar fá hana undir framleiðsluverði; þegar hagkvæmara er fyrir meðal sveitabýli að byggja eigin vatnsaflsstöð en að kaupa orku frá ríkinu? Hvernig getum við sagt börn- um okkar að það séu framfar- ir að virkja stórt og eyði- leggja landið á meðan lands- menn búa við orkuokur en stóriðjuhöldar fá hana undir framleiðsluverði. . . ? Smátt er oft hagkvæmara en stórt og sjálfs- þurftarbúskapurinn er gulls ígildi. Við eigum að hugsa um heildir: sveitir, þorp, bæi, borg og þjóð — í smáum, fjöl- þættum og samtengdum einingum — í stað risastórra patentlausna — þær eru áhættu- samar, dýrar, óhagkvæmar og bera vott um hugmyndafátækt. Eins þurfum við að vfkka 64 TMM 1992:1
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.