Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1992, Blaðsíða 31

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1992, Blaðsíða 31
taka út kynþroska, og vonandi annars konar þroska líka. Með öðrum orðum, hverfull hópur sem vex hratt upp úr þeim kröfum, sem hann'gerir meðan gelgjuskeiðið varir. Eða hvað? Sumir eru að taka út þroska alla ævina, vonandi sem flestir. Sumir vaxa aldrei frá sögum og ævintýrum æsku sinnar. Alhæfingar eru í besta falli ofeinföldun, en kannski er hægt að nefna örfáa þá eiginleika sem telja má einkenni lesenda á unglings- aldri. Þetta eru hlutir sem segja sig sjálfir, en ekki virðist vanþörf á að minna á þá, ef það mætti verða til þess að nokkur metnað- ur yrði lagður í útgáfu unglingabóka. Gelgjuskeiðið er breytingaskeið, bæði lík- amlega og andlega. Kynlífsáhuginn vaknar, og einstaklingurinn öðlast sjálfstæði sem hann hafði ekki sem barn. Lífið er óskrifað blað og allir möguleikar standa unglingnum opnir. Þessu fylgir mótþrói og uppreisn gegn rfkjandi gildum. Vali foreldranna er hafnað sem úr sér gengnu, aðrar og spenn- andi leiðir kannaðar. Þetta er tími tilrauna og leitar að sjálfsmynd á umbrotaskeiði. Unglingurinn sækir í spennu, en er jafn- framt óöruggur. Hann trúir á mátt sinn og megin, en finnur um leið til vanmáttar. Hann er í senn ofurmenni og postulín. Hvaða lesefni skyldi henta einstaklingi, sem svona er ástatt um? Hvað vill hann sjálfur? Ef marka má veggjakrot strætó- skýlanna gætu hrollvekjandi og krassandi djarfar bækur fallið í kramið hjá mörgum ungum lesanda. Eitthvað sem hugarflugið getur japlað á meðan á tanntöku stendur. Samtímis þarfnast hann uppörvunar og hlýju, og ekki síst staðfestingar á því, að hann er ekki sá fyrsti og eini sem upplifir öldurót unglingsáranna. Ekki má svo gleyma því, að lestur á helst alltaf að vera skemmtilegur, hvort sem unglingar eiga í hlut eður ei. íslenskar unglingabækur virðast oft samdar fyrir ímyndaðar kynjaverur, sem búa í hug- skoti höfundar, hugarfóstur hans, þá ung- linga sem hann vildi að væru til. Af hverju hvarflar hugurinn svo oft til Jónasar frá Hriflu? Danskir höfundar verkanna, sem hér verður sagt frá, skrifa á hinn bóginn fyrir tilfinningaverur, vitsmunaverur, fólk afholdiogblóðisemhefurþungaráhyggjur af graftarbólum, ókennilegum hárvexti og óstýrilátum kynórum. Þeir huga að manns- barninu sem enn kann að bærast innra með lesandanum. Reyndar virðist skiptingin í unglingabækur og aðrar bækur ekki nærri því eins glögg hjá Dönum eins og hún er hjá íslendingum. Til dæmis geta allmargar bækur eftir Leif Panduro, Tove Ditlevsen og Klaus Rifbjerg talist til unglingabóka, þótt ásetningur þessara höfunda hafi ekki endilega verið sá að höfða til unglinga. Sama er uppi á teningnum ef gróskumikil kvikmyndagerð Dana á síðustu áratugum er skoðuð. Sem dæmi má nefna leikstjórann Bille August og samvinnu hans við Bjarne Reuter, rithöfund, leikstjórannNielsMalm- ros og ótal fleiri. Á þessu sviði er nánast hægt að tala um „unglingalistgrein", svo áberandi er hve dönsk kvikmyndagerð tek- ur mið af unglingum og hugðarefnum þeirra. En það er efni í aðra sögu, og lýkur hér þessum útúrdúr. Lítum nú á dæmi um danskar bækur sem komið hafa út á ís- lensku á undanförnum árum. TMM 1992:1 21
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.