Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1997, Side 85

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1997, Side 85
JÓHANN MAGNÚS BJARNASON þau framhaldslíf skilið. Hann fjallar um líf manna einsog það er, og hefur alltaf verið, á öllum tímum. Að því leyti er hann „klassískur“. Hann mun hafa metið William Shakespeare mest allra höfunda, og má sjá „gamla manninn" gægjast fram í línurnar hjá honum sumsstaðar, ekki síst í barnasögunni Karli litla. Til gamans má geta þess að honum var einnig mjög hugleikinn landi og samtímamaður Shakespeares, skáldið Ben Jonson, og meira að segja geymir dagbók hans langar færslur þar sem hann reynir að færa sönnur á að Jonson hafí verið af íslenskum ættum. Eftir því sem best verður séð hefur hann þó lítið fyrir sér í þeim efnum annað en stafsetningu nafnsins, en einnig taldi hann rit Jonsons forn-íslensk í innsta eðli sínu. Jóhann Magnús var á margan hátt meiri Islendingur en þeir sem heima voru um þær mundir, þó hann lifði og hrærðist öðrum þræði í enskumæl- andi heimi. Hann var mikill þjóðernissinni, í betri merkingu þess orðs, en fór þó hugsanlega stundum yfir strikið í ákefð sinni að sanna verðleika íslands og íslendinga við hlið annarra landa og þjóða. Fyrrnefndur vinur hans Jóhannes P. Pálsson, segir í grein sinni að stundum hafi hann ekki getað stillt sig um að stríða Jóhanni ofurlítið á þessari miklu ást til alls sem íslenskt var, og stöku sinnum hafi Jóhanni stórlega misboðið. Hann fór barnungur vestur og sýnist alla tíð hafa þráð ísland, þó hann kallaði fóstru sína, Kanada, líka móður þegar frá leið. Lökustu kaflarnir í bókum Jóhanns Magnúsar eru þegar hann leiðist út í nokkuð hæpinn samanburð við aðrar þjóðir, og þá er einsog heilög en dálítið leiðigjörn einfeldni nái yfirhöndinni, og umfram allt verður íslensk þjóð heldur einlit í meðförum hans sem slík. Hann nýtur sín fyrst og fremst í því að fjalla um einstaklinga, þá rennur sagan létt og frjálst fram, og það virðist óvefengjanlegt að viðkomandi hafi hann þekkt, og þekkt vel. Hann er ekki hugsuður eða heimspekingur, að minnsta kosti ekki í viðtekinni merkingu þeirra orða, og þar af leiðandi bregst honum offar en ekki bogalistin þegar hann vill líta á stærri heildir. Það er helst í margnefndri dagbók að hugleiðingar hans á þessum sviðum njóta sín, þar leitar hugsunin í annan farveg. En fyrst og fremst er Jóhann Magnús maður ffásagnar, og segir ffá á hreinan og ferskan hátt og það er gleði að baki orðum hans, jafnvel þegar hann segir ffá dapurlegum atburðum; að sjálfsögðu engin þórðargleði, heldur gleði þess sem nær að lýsa öðrum (þ.e. lesendum) með lukt sinni, þó ekki sé nema skamman spöl, í myrkrinu sem umlykur alla tilveru. Sennilega hefði hann ekki getað skrifað undir að líf manna sé umlukið myrkri, heldur ljósi, og ljósið þurfi aðeins að brjótast inn í manninn. En þar með er komið í grennd við guðfræði, og það hefði hann ekki viljað. Ólíkt Stephani G. hélt hann sig frá trúmáladeilum vestra, og satt að segja er undarlegt hvað Kletta- fjallaskáldið sótti í þref um þá hluti, jafn trúlaus og hann þóttist vera. TMM 1997:3 83
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124

x

Tímarit Máls og menningar

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.