Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1997, Blaðsíða 100

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1997, Blaðsíða 100
BÖÐVAR GUÐMUNDSSON Spyr sá sem ekki veit, en mikið væri gaman að fá svar við því. Mér finnst eins og svolítill sorgartónn hjá þér þegar þú segir á bls. 94: Líklega er ekkert við því að segja þótt íslenskir bókmenntafræðingar þurfi á alþjóðlegum fræðiorðum að halda og fái þau flest að láni um hendur Dana, svo sem írómskur, módernismi, tnódernískur, paródía, prósi, tragíkómedía. Þetta skulum við ekki gráta, Ólafur. Við skulum ekki heldur fara í lögguleik og handtaka eða hálshöggva orð sem hafa auðgað íslenskt fræðimál og gert íslensku nothæfa til fræðilegra tjáskipta, orð eins og krydd, pipar, kanill, engifer, paprika, negull, sveskja, rúsína, tóbak, kaffi, te, pylsa, grill, olía, sósa, sulta og fjöld annarra ágætra lánsyrða sem við grípum tO í fræðigreinum okkar. Það munu að vísu vera til spaugsamir náungar sem gera sér til dundurs að smíða „íslensk“ orð um allt sem er hugsað á jörðu, ræða sín á milli um ganghraðastig bifreiða, tröllasúruppskeru, verðlagningu glóaldina, vitundar- víddir, bókmenntategundir og dráttarvélar og annað gott sem varðar skipa-, bíla- og flugvélarhluti, líffæri mannslíkamans, lyf, frumefni og samsett efni, hugtök í eðlisfræði og stærðfræði, málfræði, heimspeki, bókmenntafræði, læknisfræði, lögffæði og mörg önnur fyrirbæri mannlegs samfélags. Sú iðja er að mínu mati hvorki röng né göfúg, hún er, þegar best gegnir, dægradvöl þess sem smíðar, skaðleg þegar verst gegnir. Og hún ber í sér eigin endalok og hafnar í blindgötu. Termínólógíu allra heimsins fræða verður einfaldlega aldrei snúið á íslensku svo að nokkru gagni sé. Hins vegar mætti reyna að laga hinar erlendu orðmyndir, sem flestar eru búnar til í Ameríku og Evrópu úr grískum og latneskum stofnum, að íslensku beygingarkerfi og málhljóða- kerfi. í öllum fræðigreinum finnast auðvitað „hreintungumenn,“ sem grípa til lærdóms síns og orðsmíða sinna við hátíðleg tækifæri. Spurningin er bara sú: Skiljum við, sem ekki erum stærðfræðingar eða læknar eða tæknifræð- ingar eða bókmenntafræðingar, betur það sem mælandi klifar ef ffæðiheit- unum er hrönglað saman úr vel ættuðum orðstofnum? Skilur afgreiðslu- maðurinn í kaupfélaginu betur að við erum að missa buxurnar niður um okkur og vantar belti, ef við spyrjum hann: „Hvárt fást hér megingjarðar eður ei?“ Skilur stelpan í sjoppunni okkur betur, ef við biðjum um „freð- flautir með glóaldinbragði" í stað rjómaíss með appelsínubragðP. Skil ég pólitískan andstæðing minn betur ef hann segir að ég sé haldinn „miðstýr- ingarlosta" í stað þess að kalla mig Stalínista? Tungumál er tjáningartæki, og því nákvæmara sem það er, þeim mun betra. Og guði sé lof, segja sumir, þá er stundum eins og einhver innri þróun taki völdin af þeim sem eru í lögguleik. Málið þróast í átt til léttleika og nákvæmni, hvað svo sem í langanum fretar. Þessi var meðal annars iðja 98 TMM 1997:3
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.