Morgunblaðið - 26.03.2015, Blaðsíða 70

SJÁVARÚTVEGUR70
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 26. MARS 2015
Cuxhavengata 1 • Hafnarfirði • Sími 560 0000 • www.safir.is • safir@safir.is
SKIPASALA • KVÓTASALA
J191 L178Til sölu
Til sölu
Vegna aukinnar eftirspurnar vantar okkur aflaheimildir í bæði aflamarks og krókakerfi
nánari upplýsingar í síma 560 0000
Strandveiðibátur - SKIPTI SKOÐUÐ Grásleppubátur til sölu - LÆKKAÐ VERÐ
Ásgeir Ingvarsson
ai@mbl.is
S
jávarútvegurinn, eins og
aðrar atvinnugreinar, reiðir
sig á rannsóknir og
vöruþróun. Reynslan hefur
sýnt að aukin verðmætasköpun í
greininni byggist á hugviti og hafa
íslensk fyrirtæki unnið metn-
aðarfullt og merkilegt starf á því
sviði.
Þar hefur Matís iðulega verið í
lykilhlutverki, verið eins konar
þekkingarkjarni þegar kemur að
beitingu vísinda í sjávarútvegi og
brú á milli menntastofnana og at-
vinnulífs.
„Rannsóknir og vísindi eru
framtíðargjaldmiðill sjávarútvegs-
ins,“ segir Sveinn Margeirsson, for-
stjóri Matís. Hann segir líklegt að
þekking og tækniframfarir muni
áfram leika lykilhlutverk í sam-
keppnisstöðu Íslands.
„Í raun stöndum við í dag með
pálmann í höndunum því við erum
nú þegar með mjög sterkan sjávar-
útveg og öflugan þekkingargrunn í
greininni. Þetta er eitthvað sem
margar aðrar þjóðir eiga enn eftir
að byggja upp og eiga langt í land.“
Lögum samkvæmt er hlutverk
Matís að auka verðmæti í mat-
vælaiðnaði, bæta matvælaöryggi og
efla lýðheilsu. Er Matís í ríkiseigu
en rekið sem hlutafélag og hefur
skýrt þjónustuhlutverk við sjávar-
útveginn og aðrar matvælagreinar
en líka skyldur gagnvart eigand-
anum, þjóðinni.
Strangar kröfur neytenda
Bendir Sveinn á að neytendur,
bæði innanlands sem erlendis, verði
æ kröfuharðari og betur að sér um
eiginleika sjávarafurða. Með ný-
sköpun og rannsóknum takist
sjávarútvegsfyrirtækjum að mæta
þessum miklu kröfum á hag-
kvæman hátt og skapa aukin verð-
mæti úr aflanum.
„Sú þróun sem átt hefur sér
stað á sviði kælingar er gott dæmi
um þetta. Í dag er um helmingur af
ferskum flökum sem íslensk fyrir-
tæki flytja út til Evrópu fluttur með
skipum í stað flugflutnings ein-
göngu líkt og staðan var fyrir um 15
árum, því bætt tækni hefur gert
mögulegt að lengja geymsluþol vör-
unnar og bæta meðhöndlun fisksins
í allri virðiskeðjunni. Útkoman er
mun meiri útflutningur á ferskum
flökum og flakabitum með ódýrum
og umhverfisvænum hætti, en á
sama tíma hafa flugflutningar jafn-
framt þróast og bjóða í dag upp á
möguleika til að sinna allra kröfu-
hörðustu kaupendum. Útgerð-
armenn, sjómenn og starfsfólk fisk-
vinnslu og flutningafyrirtækjanna
hafa svo sannarlega horft til þarfa
markaðarins og notað vísindin til að
komast á næsta stig“
Enn betri nýting
Sem annað dæmi um framfarir
undanfarin ár og áratugi nefnir
Sveinn bætta nýtingu á aflanum.
„Hér vinnur allt saman, sú tækni
sem miðar að því að auka gæði hrá-
efnisins fyrir hinn almenna neyt-
anda skapar einnig betra hráefni
fyrir hvers kyns hliðarafurðir.
Framfarir í meðhöndlun og vinnslu
hafa orðið til þess að nýtingarhlut-
fall þorsks er farið að nálgast 80%
og á sama tíma hefur hlutfall verð-
mætustu afurðanna farið upp.“
Hreinleiki og gæði, drifin
áfram af rannsóknum og fjárfest-
ingu í tækniframförum, segir
Sveinn að geti orðið eitt sterkasta
markaðstæki íslensks fisks. „Við
sjáum það gerast að internetið er að
breyta því hvernig sala á öllum
vörum fer fram og það er fyr-
irsjáanlegt að nýir möguleikar
skapist til að selja sjávarafurðir
með beinum hætti til neytandans.
Þar munu íslensk fyrirtæki hafa í
höndunum öll gögn til að sýna fram
á hversu góð varan er, og heilnæm,“
spáir hann. „Neytendur um allan
heim leggja vaxandi áherslu á að
borða heilnæm matvæli, sem eru
framleidd án neikvæðra áhrifa á
umhverfið og samfélagið. Þetta eru
neytendur sem eru mjög meðvitaðir
um heilsufarsleg áhrif matvæla,
vilja þekkja uppruna þeirra og eru
reiðubúnir að greiða hátt verð fyrir
næringarríka vöru sem gerir heils-
unni gott. Á öllum þessum sviðum
stendur íslenskt sjávarfang mjög
vel að vígi en það verður að byggja
okkar málflutning á heiðarleika og
vísindalegum upplýsingum, ekki
bara því sem okkur finnst eða lang-
ar til að segja.“
Vísindi eru framtíðar-
gjaldmiðill greinarinnar
 Rannsóknir og
tækniþróun hafa
leikið lykilhlutverk í
að styrkja sam-
keppnisstöðu ís-
lenskra sjávarafurða
 Breytingarnar eru
hvað greinilegastar í
kælitækni og bættri
nýtingu afurða
Tekjur Framfarirnar hafa verið mikils virði. „Bætt tækni hefur gert mögulegt að lengja geymsluþol vörunnar og bæta meðhöndlun fisksins í allri virð-
iskeðjunni. Útkoman er mun meiri útflutningur á ferskum flökum og flakabitum með ódýrum og umhverfisvænum hætti,“ nefnir Sveinn sem dæmi.
Auðlind Með rannsóknum og tækni
hefur tekist að bæta nýtingu.
Sveinn segir ljóst að framboð
á fiski muni aukast mjög á
næstu árum, ekki síst á hvít-
fiski, og verða til þess að auka
samkeppni á öllum markaðs-
svæðum. Hann nefnir sem
dæmi Víetnam sem hefur lýst
því yfir að fiskeldi þar í landi
muni tvöfaldast að umfangi á
næstu fimm árum, og fisk-
urinn nær allur ætlaður til út-
flutnings. „Í markaðsumhverfi
framtíðarinnar mun skipta
sköpum hvernig tekst að
byggja upp ímynd íslenskrar
vöru og aðgreina hana frá
öðru sjávarfangi s.s. í krafti
gæða, hreinleika og matvæla-
öryggis. Greinin þarf að halda
áfram sínu góða starfi, og geta
unnið út frá réttum upplýs-
ingum og nýjustu rann-
sóknum.“
Ímynd og
aðgreining