Morgunblaðið - 26.03.2015, Blaðsíða 72

MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 26. MARS 2015
72 SJÁVARÚTVEGUR
Ásgeir Ingvarsson
ai@mbl.is
Í
slensk fyrirtæki eru leiðandi í
framleiðslu á reyktri þorsklifur.
Rolf Hákon Arnarson er fram-
kvæmdastjóri Akraborgar og
reiknast honum til
að á bilinu sex til
sjö fyrirtæki hér á
landi framleiði
þessa sælkera-
vöru. Nær öll
framleiðslan er
flutt úr landi á
markaði í Vestur-
Evrópu en inn-
lendir neytendur
virðast enn eiga
eftir að uppgötva þennan ljúffenga
mat.
Akraborg er aldarfjórðungs-
gamalt fyrirtæki starfrækt á Akra-
nesi. Reykt þorsklifur er helsta fram-
leiðsluvaran en einnig eru þar
framleiddar vörutegundir á borð við
þorsklifrarpaté, skötuselslifur, sæl-
keraloðnu og smásíld. Framleiðsla
Akraborgar er einkum seld undir
merkjum erlendra matvælafyr-
irtækja og segir Rolf að hátt á fimmta
tug fyrirtækja eigi í samstarfi við
Akraborg um framleiðsluna. Á Ís-
landi selur Akraborg vöruna undir
eigin merki.
Vinnur Akraborg úr um 3.000
tonnum af hráefni ár hvert og þegar
mest lætur skapar fyrirtækið atvinnu
fyrir um fimmtíu manns.
Framleiðslan færðist til
Að sögn Rolfs voru það strang-
ari reglugerðir og óhagstæð skilyrði í
Evrópu sem urðu til þess að íslensk
fyrirtæki urðu svona áberandi í fram-
leiðslu á niðursoðinni þorsklifur. „Ís-
land er í dag langstærsta framleiðslu-
landið en í sögulegu tilliti voru það
einkum löndin í kringum Eystrasaltið
sem framleiddu þessa vöru. Þá voru
settar reglur í ESB um hámarks-
innihald díoxíns í matvöru og reynd-
ist díoxínmagnið í þorski í Eystrasalt-
inu vera of hátt. Var svæðið í kringum
Ísland og Norður-Noreg þá það eina
þar sem höfin reyndust nægilega
ómenguð til að þorsklifrin uppfyllti
skilyrði Evrópusambandsins. Eft-
irspurnin eftir niðursoðinni þorsk-
lifur hefur haldist nær óbreytt allan
þennan tíma, en framleiðslan einfald-
lega hliðrast á milli landa.“
Lesendur ættu endilega að
smakka framleiðslu Akraborgar því
bragðið gæti komið þeim skemmti-
lega á óvart. Reykt, niðursoðin þorsk-
lifur er stundum kölluð „foie gras“
hafsins og í uppáhaldi hjá neytendum
í löndum á borð við Frakkland og
Þýskaland. „Þorsklifrina má t.d.
borða með kexi eða á ristuðu brauði.
Íslendingar þekkja þorsklifur helst
komna beint upp úr suðupottinum
heima í eldhúsi, en þegar lifrin er nið-
ursoðin breytast eiginleikar hennar
mikið, hún fær milt og gott bragð, og
kæfukennda, mjúka áferð,“ segir
Rolf.
Skötuselslifrin er fitu-
minni og hefur af þeim
sökum þéttari og
stamari áferð komin
beint upp úr dósinni,
og öðruvísi keim, gott
bragð en ákveðin
sérkenni. „Sælkera-
loðnan er hausuð og
heitreykt, og soðin
niður í olíu. Persónu-
lega borða ég hana
beint upp úr dósinni en
það má t.d. setja hana ofan
á rúgbrauð. Sælkerar ættu að
prufa að steikja loðnuna upp úr hvít-
laukssmjöri og fá sér hvítvínsglas
með. Það er svakalega gott.“
Meinhollt og aukaefnalaust
Ekki skemmir fyrir að varan
þykir ekki sérlega dýr. Þykir nið-
ursoðin þorsklifur tiltölulega hag-
kvæmur lúxus. Þá eru allar vörurnar
sem Akraborg framleiðir lausar við
hvers kyns viðbætt efni og matvælin
sneisafull af næringarefnum. „Lifrin
er rík af A- og B-vítamínum og hollu
Omega-3 fitusýrunum. Í vörunni eru
engin bragðefni, litarefni, eða bindi-
efni, aðeins þorskalifur og ögn af
salti.“
Markaðurinn erlendis hefur
reynst vera mjög stöðugur og varan
af því taginu sem selst jafn vel í
kreppu og góðæri. „Söluverðið hefur
haldist nær óbreytt í lengri tíma en
það sem gerir okkur erfitt fyrr er að
hráefnisverðið hér heima hefur hækk-
að upp úr öllu valdi á undanförnum
árum,“ útskýrir Rolf. „Er það mikil
eftirspurn frá framleiðendum sem
hefur ýtt verðinu upp. Ekki er mögu-
legt að mæta eftirspurninni með inn-
fluttri lifur, þó ekki væri nema vegna
þess að hráefnið þarf að vera mjög
ferskt þegar varan er unnin.“
Rolf reiknar þó með að hráefn-
isverðið byrji senn að leita niður á við
eftir að hafa hækkað um u.þ.b. 20%
árlega mörg ár í röð. „Þá hefur það
hjálpað okkur að hafa ekki lent í mikl-
um vandræðum með okkar markaði í
Austur-Evrópu, en þar hafa ýmsir
aðrir framleiðendur sjávarútvegs-
afurða fundið fyrir samdrætti í sölu.“
Íslendingar eru risar í þorsklifur
 Rolf hjá Akraborg segir svakalega gott að steikja niðursoðna loðnu upp úr hvítlaukssmjöri og fá sér hvítvín með
 Akraborg framleiðir þúsundir tonna af niðursoðinni þorsklifur fyrir lönd á borð við Frakkland og Þýskaland
Handtök Akraborg veitir allt að 50 manns vinnu þegar mest er að gera.
Útbreiðsla Vörur Akraborgar eru seldar undir fjölda merkja.
Gúrmeti Niðursoðin þorskalifur fer vel á ristuðu brauði eða kexi.
Rolf Hákon
Arnarson
Hnossgæti Útflutningurinn nemur þúsundum tonna en innlendi markaðurinn er smár.
Alþjóðlegt Miðevrópubúar
kunna að meta vöruna.