Peningamál - 01.11.2007, Side 15

ÞRÓUN OG HORFUR
Í EFNAHAGS- OG PENINGAMÁLUM
P
E
N
I
N
G
A
M
Á
L

2
0
0
7
•
3
15
Hagvöxtur í Japan á fyrri helmingi ársins var undir væntingum.
Heldur hægði á vexti einkaneyslu og fjármunamyndunar, en líkur á
bata á síðari helmingi ársins eru svipaðar í ljósi hagstæðrar þróunar á
vinnumarkaði og góðrar afkomu fyrirtækja. Enn er mikill vöxtur í helstu
nýmarkaðsríkjum Asíu og vegur það upp á móti lakari efnahagshorf-
um í Bandaríkjunum sem fyrr segir. Til dæmis mældist hagvöxtur á fyrri
helmingi ársins 11,5% í Kína og 9,2% á Indlandi.
Ef litið er fram hjá þeim óróa sem verið hefur á fjármálamörk-
uðum undanfarna mánuði virðast undirstöður efnahagslífsins í helstu
viðskiptalöndum Íslands í stórum dráttum traustar. Samkvæmt spá
Consensus Forecasts verður hagvöxtur í helstu viðskiptalöndum
Íslands ívið minni á þessu ári og næstu tveimur árum en gert var ráð
fyrir í síðustu spá. Samdráttur á húsnæðismarkaði í Bandaríkjunum gæti
þó dregið meira úr hagvexti í öðrum löndum en vægi Bandaríkjanna
í vexti heimsframleiðslunnar gefur tilefni til að ætla og skapar það
nokkra óvissu um horfurnar.

Hækkun matvælaverðs og annarrar hrávöru setur aukinn þrýsting
á verðlag
Dregið hefur úr atvinnuleysi í Evrópu og verðlag orku, matvæla og
hrávöru hækkað. Hvort tveggja gæti bent til aukins verðbólguþrýst-
ings. Í kjölfar hræringa á fjármálamörkuðum heimsins hefur Seðla banki
Bandaríkjanna eigi að síður lækkað stýrivexti og Evrópski seðla bankinn
gert hlé á hækkunarferli stýrivaxta, enda eykur hækkun áhættuálags
peningalegt aðhald.
Dregið hefur úr verðbólgu í Bandaríkjunum undanfarna mánuði
og hefur hún það sem af er ári verið nokkru minni en á sama tíma í
fyrra. Verðbólga án orkuverðs hefur hins vegar haldist nokkuð stöðug.
Verðbólga á evrusvæðinu fór yfir 2% viðmiðunina í september eftir
að hafa verið tiltölulega stöðug aðeins undir viðmiði framan af ári.
Verðbólga án orkukostnaðar hefur hins vegar lítið breyst á árinu.
Hækkun hrávöruverðs virðist því ekki hafa komið fram í hækkun
almenns neysluverðs enn sem komið er.
Umtalsverð hækkun matvæla- og hrávöruverðs á þessu ári virð-
ist ekki hafa haft teljandi áhrif á verðbólgu í heiminum. Þetta skýrist
að einhverju leyti af lækkun framleiðslukostnaðar vegna þess að fram-
leiðsla hefur í auknum mæli verið flutt til landa þar sem launakostn-
aður er umtalsvert lægri en í helstu iðnríkjunum. Hækkun verðlags
matvælahráefna er þó líklegri til þess að leiða til almennrar hækkunar
verðlags en verðhækkun annarrar hrávöru. Það gæti gerst á komandi
mánuðum (sjá nánari umfjöllun í rammagrein II-1). Leysist verðbólgu-
þrýstingur úr læðingi á sama tíma og dregur úr umsvifum í heimsbú-
skapnum, t.d. ef samdráttur á fasteignamarkaði í Bandaríkjunum
breiðist til annarra landa, gæti það leitt til aukins atvinnuleysis um leið
og verðbólga eykst.

Heimild: Reuters EcoWin.
Mynd II-3
Verðbólga í Bandaríkjunum og á evru-
svæðinu janúar 2004 - september 2007
Verðbólga með og án orkuverðs
%
Verðbólga í Bandaríkjunum
Verðbólga að undanskildu orkuverði í Bandaríkjunum
Verðbólga á evrusvæðinu
Verðbólga að undanskildu orkuverði á evrusvæðinu
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
4,0
4,5
5,0
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
4,0
4,5
5,0
2007200620052004
Heimild: Reuters EcoWin.
2000 = 100
Mynd II-4
Hrávöruverð á heimsmarkaði
Vikulegar tölur 7. janúar 2000 - 26. október 2007
Matvara (í EUR)
Hrávara án eldsneytis (í EUR)
Matvara (í USD)
Hrávara án eldsneytis (í USD)
80
100
120
140
160
180
200
220
20072006200520042003200220012000