Peningamál - 01.11.2007, Side 27

Peningamál - 01.11.2007, Side 27
ÞRÓUN OG HORFUR Í EFNAHAGS- OG PENINGAMÁLUM P E N I N G A M Á L 2 0 0 7 • 3 27 verða skýrari og rökstuðningur vaxtaákvarðana skarpari. Það ætti að auka almennan skilning á því sem liggur að baki mati bankans á verðbólguhorfum og auðveldar sjálfstætt mat á líklegri framvindu stýrivaxta. Spár Seðlabankans ættu jafnframt að batna og innra sam- hengi þeirra að verða skýrara. Allt er þetta til þess fallið að bæta um- ræðuna um peningastefnuna, auka skilning á henni, trúverðugleika og þar með skilvirkni. Ætla má að ábati gagnsærrar stefnu af þessu tagi sé því meiri sem óvissan er meiri, sérstaklega við aðstæður þar sem verðbólga víkur verulega frá markmiði. Áður birti Seðlabank- inn oft verðbólguspár þar sem verðbólga var langt yfi r markmiði bankans. Það stafaði af því að stýrivaxtaferillinn sem þá var byggt á leiddi ekki til þess að verðbólgumarkmiðið næðist á spátímanum. Líklegt er að þetta hafi ýtt undir verðbólguvæntingar. Slík framsetn- ing verðbólguspár er því ekki til þess fallin að veita verðbólguvænt- ingum trausta kjölfestu. Það dregur úr áhrifum stýrivaxtanna og grefur undan trúverðugleika verðbólgumarkmiðsins. Stýrivaxtaspár eru ávallt háðar mikilli óvissu Þjóðarbúskapurinn verður sífellt fyrir ófyrirséðum búhnykkjum og áföllum. Framtíðarhorfur í efnahagsmálum eru því óvissar og nýjar upplýsingar kalla stöðugt á endurmat aðstæðna. Spá um þróun stýri- vaxta er því eins óviss og spár um aðrar efnahagsstærðir. Þetta sést t.d. í verulegum breytingum á væntingum markaðsaðila um þróun stýrivaxta, eins og þær birtast í framvirkum vöxtum (sjá mynd 1). Í spám Seðlabankans er þessi óvissa sýnd með því að birta lík- indadreifi ngu stýrivaxtaferilsins. Hún sýnir hvernig óvissan eykst eftir því sem horft er lengra fram í tímann. Lögun hennar sýnir einnig hvernig óvissan getur verið ósamhverf um líklegasta vaxtaferilinn, t.d. ef taldar eru meiri líkur á því að vextir verði hærri en að þeir verði lægri en í grunnspánni. Kerfi sbundin peningastefna er ekki óskilyrt skuldbinding um ákveðinn stýrivaxtaferil heldur skuldbinding um kerfi sbundna aðferð við ákvörðun stýrivaxta. Í þessu felst að stýrivaxtaferillinn breytist með nýjum upplýsingum en viðbrögðin eiga að vera kerfi sbundin og fyrirsjáanleg. Stýrivaxtaferillinn sýnir þá framvindu stýrivaxta sem sérfræðingar Seðlabankans telja líklegasta og best til þess fallna að verðbólga verði við markmið bankans á spátímanum, miðað við upp lýsingar sem liggja fyrir þegar spáin er gerð. Líkindadreifi ngin er mat á því hvernig ófyrirséðir atburðir gætu breytt vaxtaferlinum. Í fráviksdæmum er sýnt nánar hvernig peningastefnan gæti brugðist við ákveðnum atburðum. Væntingar markaðsaðila um þróun stýrivaxta í meira samræmi við skilaboð Seðlabankans ... Þótt skammur tími sé liðinn frá því að Seðlabanki Íslands hóf að birta eigin stýrivaxtaferil virðast áhrif peningastefnunnar á væntingar um þróun vaxta næstu árin hafa aukist verulega. Bankinn hafði lengi glímt við þann vanda að langtímavextir hækkuðu lítið þrátt fyrir um- talsverða hækkun stýrivaxta. Ein helsta ástæða þess virðist hafa verið að markaðsaðilar trúðu ekki að Seðlabankinn myndi halda vöxtum háum nema tiltölulega skamma hríð þrátt fyrir ítrekaðar yfi rlýsingar bankans um hið gagnstæða. Þetta endurspeglaðist í kröppum nið- urhallandi ávöxtunarferli (sjá mynd 1). Þessi skortur á trúverðugleika dró úr virkni peningastefnunnar. Eins og sjá má á myndum 2 og 3 virðist birting stýrivaxtaferils Seðlabankans hafa náð að breyta væntingum meira til samræmis við skilaboð bankans um áframhaldandi nauðsyn hárra vaxta. Af fram- virkum vöxtum í mars sl. má ráða að markaðsaðilar hafi vænst þess að vextir tækju að lækka þegar við útgáfu Peningamála 2007/1 í lok mars og halda áfram að lækka tiltölulega hratt. Eftir birtingu stýri- vaxtaferilsins hækkuðu markaðsvæntingar smám saman og færð- Stýrivextir % Mynd 1 Stýrivextir og framvirkir vextir í Peningamálum 2004/4 - 2007/2 Heimild: Seðlabanki Íslands. 2007-2 2007-1 2006-3 2006-2 2006-1 2005-4 2005-3 2005-2 2005-1 2004-4 6 7 8 9 10 11 12 13 14 200720062005‘04 Stýrivextir Framvirkir vextir Mynd 3 Stýrivaxtaferill PM 2007/2 og væntir stýrivextir út frá framvirkum vöxtum % 50% óvissubil 75% óvissubil 90% óvissubil Grunnspá PM 2007/1 Heimild: Seðlabanki Íslands. Framvirkir vextir viku fyrir vaxtaákvörðun Framvirkir vextir u.þ.b. 3 mánuðum eftir vaxtaákvörðun 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 2006 2007 2008 2009 ‘10 Mynd 2 Stýrivaxtaferill PM 2007/1 og væntir stýrivextir út frá framvirkum vöxtum % 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 2006 2007 2008 2009 50% óvissubil 75% óvissubil 90% óvissubil Grunnspá PM 2007/1 Heimild: Seðlabanki Íslands. Framvirkir vextir viku fyrir vaxtaákvörðun Framvirkir vextir u.þ.b. 3 mánuðum eftir vaxtaákvörðun

x

Peningamál

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Peningamál
https://timarit.is/publication/1144

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.